Mál nr. 172/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 172/2026

Þriðjudaginn 16. júní 2026

A

gegn

Reykjavíkurborg

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, dags. 28. febrúar 2026, kærði B, f.h. A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Reykjavíkurborgar, dags. 12. nóvember 2025, um að synja umsókn hans um fjárhagsaðstoð.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með umsóknum, dags. 28. apríl 2025, 26. maí 2025 og 24. júní 2025, sótti kærandi um fjárhagsaðstoð til framfærslu fyrir tímabilið 1. apríl til 30. júní 2025. Umsóknum kæranda var synjað og staðfesti áfrýjunarnefnd velferðarráðs þá niðurstöðu með ákvörðun, dags. 12. nóvember 2025. Kærandi óskaði eftir rökstuðningi 19. nóvember 2025 sem barst honum 28. nóvember 2025.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 28. febrúar 2026. Með bréfi, dags. 5. mars 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Reykjavíkurborgar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Reykjavíkurborgar barst 20. mars 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 23. mars 2026. Athugasemdir og gögn bárust frá kæranda 1. apríl 2026 og voru þær kynntar Reykjavíkurborg með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 9. apríl 2026. Athugasemdir bárust frá Reykjavíkurborg 22. apríl 2026 og voru þær kynntar kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dagsettu sama dag. Frekari athugasemdir bárust frá kæranda 1. maí 2026 og voru þær kynntar Reykjavíkurborg með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 5. maí 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi hafi sent inn kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 25. júlí 2025, í máli nr. 454/2025. Í þeim úrskurði hafi komið fram að Reykjavíkurborg hafi talið rétt að málið yrði endurupptekið áður en að úrskurðarnefnd velferðarmála tæki ákvörðun í því og kærunni hafi því verið vísað frá að sinni. Þann 9. október 2025 hafi kæranda borist tvö bréf frá Reykjavíkurborg þar sem umsókn um fjárhagsaðstoð fyrir tímabilið 1. apríl 2025 til 30. júní 2025 hafi verið synjað að nýju. Þeirri synjun hafi verið áfrýjað til áfrýjunarnefndar velferðarsviðs sem hafi staðfest þá ákvörðun 12. nóvember 2025. Kærandi hafi óskað eftir rökstuðningi fyrir þeirri synjun sem hafi borist 28. nóvember 2025. Umsókn kæranda hafi verið synjað á grundvelli 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg. Reykjavíkurborg hafi talið að skilyrði samkvæmt 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg hafi ekki verið uppfyllt og því ekki um neyðaraðstoð að ræða.

Kærandi bendi á að í kæru í máli nr. 454/2025 komi fram áfallasaga hans sem hafi leitt til þess að hann hafi þurft að treysta á fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg. Að mati kæranda sé ákvörðun um að synja vegna 9. mgr. 12. gr. einhliða ákvörðun. Kærandi bendi á að slík fjárhagsaðstoð sé neyðaraðstoð og greinilega hafi ekki verið tekið tillit til stöðu hans.

Reykjavíkurborg hafi talið að gögn sýndu fram á að kærandi hafi verið skráður eigandi fjögurra bifreiða á tímabilinu 1. til 30. apríl 2025 og fimm bifreiða frá 1. maí til 30. júní. Samkvæmt meðfylgjandi ökutækjaferli kæranda hafi hann ekki verið með neina bifreið skráða á sig á viðkomandi tímabilum. Aftur á móti hafi í eigandaferli kæranda verið skráðir fjórir bílar og eitt mótorhjól í apríl og fimm bílar og eitt mótorhjól á tímabilinu maí til júní. Í áðurnefndri kæru hafi verið greint frá þremur bifreiðum á eigandaferli kæranda:

„Kærandi lenti í árekstri á bifreiða X í lok júlí 2024 og taldi hann að sá bíll væri því af skráður, enda ónýtur eftir slysið, sem reynist ekki vera og bætti hann úr því í framhaldinu. Bifreið X er bíll frá 1985 sem honum var  gefin árið 2024 og eins og áður sagði, hefur hann stefnt að því að gera hann upp, en ekki látið verða af því. Þessar tvær bifreiðar hafa verið skráðar á hann þá mánuði á undan þegar hann var að fá fjárhagsaðstoð og ekki voru gerðar athugasemdir við það. Þriðja bifreiðin X keypti hann 16. maí og átti því ekki þegar hann sótti um framfærslu í apríl.“

 

Kærandi bendi á að þrjár af þeim bifreiðum sem séu skráðar í eigandaferli hans séu afskráðar. Þar af leiðandi sé búið að farga þeim og þær hafi því ekki neitt verðgildi. Eftir standi þá mótorhjól sem sé skráð úr umferð og sé í pörtum. Þeim þurfi að koma í förgun ef þeir finnist og því ekki neitt verðgildi í því. Í fyrri kæru hafi verið gerð grein fyrir bifreiðinni X ásamt því að þar hafi komið fram að kærandi hafi keypt bifreiðina X sem hafi ekki verið aksturshæf. Kærandi hafi stefnt á að lagfæra hana til að hún gæti verið notuð en svo hafi farið að hann hafi ekki haft tök á því og látið vin sinn fá hana. Öll þau verðmæti sem Reykjavíkurborg telji að liggi í afskráðum bifreiðum og bifreiðum úr umferð eigi sér enga stoð og falli því ekki undir ákvæði 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð.

Kærandi hafi ekki átt neina bifreið til eigin nota á umræddu tímabili og hann hafi ekki nýlega selt neinar eignir í sinni eigu. Í raun sé aðeins um eina bifreið að ræða í apríl, þ.e. X, að viðbættri bifreið sem kærandi hafi keypt 16. maí 2025, X, sem hann hafi aldrei getað notað sem ökutæki. Af framangreindu telji kærandi að brotið hafi verið á honum. Eins og fram komi í rökstuðningi áfrýjunarnefndar velferðarsviðs Reykjavíkurborgar séu reglur um fjárhagsaðstoð settar á grundvelli 21. gr. laga nr. 40/1991 og að líta eigi svo á að fjárhagsaðstoð frá sveitarfélagi sé neyðaraðstoð sem ekki beri að veita nema engar aðrar leiðir séu fyrir hendi.

Eftir að kærandi hafi lent í slysi í lok júlí 2024 hafi fjárhagsaðstoð verið hans eina framfærsla. Við synjun á þeirri framfærslu hafi kærandi því ekki lengur haft tök á að leigja sér húsnæði né borga meðlagsgreiðslur, ásamt öðru. Þetta hafi leitt til þess að kærandi hafi flutt til umboðshafa en það hafi ekki verið á dagskrá þar sem að samband þeirra sé nýlegt og mikil óvissa tekið við. Kærandi hafi loks fengið greiddan endurhæfingarlífeyri í október 2025.

Að mati kæranda sé sú fjárhagsaðstoð sem hann hafi verið að þiggja í raun neyðaraðstoð og hann hafi ekki haft neinar aðrar leiðir til þess að standa undir húsnæði og framfærslu fyrir sig og dóttur sína. Kærandi fari því fram á að fá greidda fjárhagsaðstoð fyrir apríl, maí og júní eða þar til hann hafi flutt lögheimili sitt í Hafnarfjörð.

Í athugasemdum kæranda vegna greinargerðar Reykjavíkurborgar kemur fram að kærandi hafi þegið fjárhagsaðstoð í þó nokkurn tíma eða frá 2021 til 2025 eftir að hafa misst atvinnu sína í covid-19 faraldrinum. Kærandi hafi verið virkur í atvinnuleit en þar sem hann sé ríkisborgari utan EES þurfi vinnuveitandi að óska eftir sérleyfi fyrir hann. Vegna þess hafi kærandi misst tækifærið á mörgum störfum þar sem vinnuveitendur hafi ekki getað beðið með ráðningu þar til atvinnuleyfið myndi berast. Í tilfelli fyrirtækisins með kennitölu X, sem hafi verið tilgreint á umsókn kæranda um dvalarleyfi, sé líka um slíkt að ræða. Það hafi ekki verið um það að ræða að vinnuveitandi hafi ekki náð í kæranda þegar hann hafi átt að hefja störf eins og komi fram í greinargerð. Meðfylgjandi tölvupóstur frá viðkomandi fyrirtæki hafi staðfest það.

Kærandi hafi sótt um endurnýjun dvalarleyfis 12. desember 2023. Þann 15. febrúar 2024 hafi kærandi komið með atvinnusamning við framangreint fyrirtæki til Útlendingastofnunar. Kærandi hafi svo ekki fengið endurnýjað dvalarleyfi fyrr en 9. janúar 2025. Kærandi hafi því aldrei getað byrjað að vinna hjá fyrirtækinu sem hafi gert samning við hann í febrúar 2024. Í millitíðinni hafi kærandi lent í árekstri og verið óvinnufær síðan þá. Það hafi liðið 13 mánuðir þar til hann hafi fengið endurnýjað dvalarleyfi og átta mánuðir þar til hann sæki um atvinnuleyfi með ráðningarsamning. Á þessum tíma hafi kærandi ekki mátt vinna þar sem hann hafi hvorki verið með gilt dvalarleyfi né atvinnuleyfi. Að auki eftir að kærandi hafi misst vinnuna í covid-19 hafi hann veikst af veirunni í nóvember 2021 og hafi þurft að vera á spítala í fjóra daga. Starfsorka kæranda hafi ekki verið eins eftir það. Kærandi hafi hvergi fengið upplýsingar eða leiðbeiningar um að hann gæti mögulega sótt um endurhæfingu eftir þessa raun. Það hafi gengið erfiðlega fyrir kæranda að finna sér vinnu bæði vegna covid-19 ásamt því að atvinnurekendur hafi verið að leita að starfsmanni sem gæti hafið störf strax. Atvinnurekendur hafi ekki viljað gera ráðningarsamning við kæranda og þurfa svo að bíða eftir því að fá samþykkt atvinnuleyfi fyrir hann. Það hafi því reynst kæranda erfitt að fá vinnu.

Nokkrum sinnum hafi kærandi fundið vinnu en misst af þeim vegna biðarinnar eftir atvinnuleyfi. Það hafi verið mjög algengt að atvinnurekendur þyrftu starfsmann sem gæti byrjað strax og hann hafi ekki haft tök á því vegna aðstæðna hans varðandi dvalarleyfi og atvinnuleyfi. Eins og fyrr segi hafi kærandi lent í bílveltu í lok júlí 2024 og eftir það hafi starfsorka hans, andleg líðan og líkamleg líðan algjörlega hrunið. Kærandi hafi því þurft að treyst á fjárstyrk frá Reykjavíkurborg til að standa skil á leiguhúsnæði sem hann hafi verið með. Nú sé svo komið að kærandi hafi þurft að segja upp því húsnæði til að komast hjá skuldum þar sem hann fái ekki lengur fjárstyrk frá Reykjavíkurborg.

Það geti verið lýjandi fyrir einstakling sem sé að eiga við andlega, líkamlega og fjárhagslega vanda að takast á við slíka bið. Þetta hafi dregið verulega úr drifkrafti kæranda að koma sér aftur út í samfélagið. Kærandi sé sammála að fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg sé neyðaraðstoð. Kærandi hafi skilað inn læknisvottorði til staðfestingar á ástandi sínu. Aftur á móti synji Reykjavíkurborg honum núna um fjárhagsaðstoð á grundvelli 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð Reykjavíkurborgar.

Reykjavíkurborg líti svo á að kærandi eigi eignir umfram eina bifreið. Reykjavíkurborg telji upp að kærandi hafi keypt fjögur ökutæki á bilinu desember 2017 til ágúst 2023. Að það skuli vera talið upp að hann hafi keypt fjögur ökutæki yfir sex ára tímabil sem nái ekki einu sinni til umrædds tímabils, þ.e. 1. apríl til 31. maí 2025, sé málinu algjörlega óviðkomandi. Þann 12. júní 2025 hafi kærandi verið beðinn um upplýsingar vegna bifreiða sem séu skráðar á hann og hann hafi svarað því 14. júní 2025. Í greinargerð frá Reykjavíkurborg segi að kærandi hafi ekki sinnt þeim tilmælum sem séu ósannindi.

Kærandi ítreki nánar þau atriði sem fram komi í kæru, dags. 28. febrúar 2026. Kærandi ítreki einnig að í greinargerð áfrýjunarnefndar komi fram tvær rangfærslur, annars vegar vegna svara frá fyrirtækinu C og að kærandi hafi ekki svarað tölvupósti sem hafi verið sendur í júní og óskað eftir upplýsingum.

Í athugasemdum frá kæranda, dags. 1. maí 2026, kemur fram að staðhæfing í svari Reykjavíkurborgar um stöðu bifreiða hjá Samgöngustofu gefi til kynna þekkingarleysi á skráningu bifreiða hjá þeirri stofnun. Það sé auðveldlega hægt að finna upplýsingar á vef Samgöngustofu um hvað það þýði að bifreið sé afskráð. Samkvæmt þeim upplýsingum sé bifreið ekki lengur til þegar búið sé að afskrá hana því það sé búið að farga henni. Það að telja slíkt til tekna og eigna hjá einstaklingi sem óski eftir fjárhagsaðstoð sé algjörlega út í hött.

Eins og fram komi í 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg sé umsækjanda óheimilt að eiga [eignir umfram] íbúðarhúsnæði og eina bifreið til eigin nota. Þegar bifreið sé skráð úr umferð megi hún ekki lengur vera notuð á götum. Eftirfarandi komi fram á vef Samgöngustofu:

„Númeraplötur eru lagðar inn og ökutækið er ekki lengur skráð sem virkt. Til að nota bílinn aftur þarf að skrá hann aftur í umferð. Hægt er að skrá ökutæki tímabundið úr umferð með því að skila númeraplötum til Samgöngustofu eða á næstu skoðunarstöð. Ef ökutækið er með tvær númeraplötur þarf að skila inn báðum plötunum. Ef önnur platan er týnd þarf að panta nýja plötu við innlögn.

Með innlögn númera stöðvast álagning bifreiðagjalda og hægt er að fá tryggingar felldar niður af ökutækjum í almennri notkun. Tryggingafélög veita frekari upplýsingar um niðurfellingu trygginga við númerainnlögn.“

Bifreiðin X sé bíll frá 1985 sem kæranda hafi fengið að gjöf árið 2024 og hann stefnt að því að gera hana upp en ekki látið verða af því. Þessi bifreið ásamt jeppanum, X, hafi báðar verið skráðar á kæranda mánuðina á undan þegar hann hafi verið að fá fjárhagsaðstoð og ekki hafi verið gerðar athugasemdir við það. Kærandi hafi svo keypt bifreiðina X sem hafi ekki verið aksturshæf. Kærandi hafi stefnt á að lagfæra bifreiðina til að geta notað en svo hafi farið að hann hafi ekki haft tök á því og þá látið vin sinn fá hann. Í millitíðinni hafi X verið afskráð þar sem hún hafi verið ónýt eftir bílslysið. X sé mótorhjól sem áður hafi verið gert grein fyrir.

Kærandi velti því fyrir sér hvaða forsendur hafi breyst þar sem hann hafi áður fengið greidda fjárhagsaðstoð þrátt fyrir að hafa verið með X skráða úr umferð og keypt annan bíl á lítinn pening til þess að reyna að gera aksturshæfan en skráð hann úr umferð til þess að þurfa ekki að greiða bifreiðagjöld og tryggingar af ónothæfum bíl.

Af framangreindu telji kærandi að honum hafi verið mismunað. Kærandi telji að hann hafi sýnt fram á að þessi aðstoð sem hann óski eftir hafi verið neyðaraðstoð og Reykjavíkurborg hafi því brotið á honum með því að neita honum um slíkt.

III.  Sjónarmið Reykjavíkurborgar

Í greinargerð Reykjavíkurborgar kemur fram að kærandi sé X ára gamall karlmaður frá D. Hann sé einhleypur en eigi stúlku með íslenskri konu. Kærandi hafi fengið fjárhagsaðstoð til framfærslu nær samfellt frá árinu 2021 til mars 2025. Fyrir þann tíma hafi hann stundað atvinnu en misst hana þegar covid-19 faraldurinn hafi gengið yfir og hafi ekki komist á vinnumarkað síðan. Kærandi hafi verið virkur í atvinnuleit þegar hann hafi fyrst sótt um fjárhagsaðstoð en þar sem hann sé ríkisborgari utan EES þurfi vinnuveitandi að óska eftir sérleyfi fyrir hann. Kærandi hafi fengið samþykkt dvalarleyfi hjá Útlendingastofnun frá 18. október 2024 til 1. maí 2026 og hafi atvinnuþátttaka eingöngu verið heimil hjá fyrirtæki með kennitöluna X. Kærandi hafi aldrei starfað hjá þessu fyrirtæki en að hans sögn hafi tekið of langan tíma að fá dvalarleyfið og því hafi verið búið að ráða annan einstakling í hans stað. Að sögn vinnuveitanda hafi ekki verið unnt að ná í kæranda þegar hann hafi átt að hefja störf og af þeim ástæðum hafi annar einstaklingur verið ráðinn í staðinn. Samkvæmt bréfi frá Vinnumálastofnun, dags. 30. júní 2025, hafi atvinnuleyfi hans hjá framangreindu fyrirtæki verið afturkallað frá 30. júní 2025. Að sögn kæranda hafi hann lent í bílslysi þann 31. júlí 2024 og verið óvinnufær síðan. Kærandi hafi skilað inn læknisvottorði til staðfestingar á framangreindu í nóvember 2024. Kærandi hafi fengið samþykkta fjárhagsaðstoð til framfærslu fyrir tímabilið nóvember 2024 til mars 2025 og hafi því verið með undanþágu frá atvinnuleit með tilliti til framangreinds læknisvottorðs, sbr. 5. mgr. 8. gr. reglna. Kærandi hafi búið í Reykjavík til 30. júní 2025 en flutt til Hafnarfjarðar þann 29. júní 2025 og sé byrjaður í endurhæfingu hjá Virk.

Kærandi hafi sótt um fjárhagsaðstoð til framfærslu með umsókn, dags. 29. apríl 2025, fyrir tímabilið 1. apríl 2025 til 30. apríl 2025. Framangreindri umsókn hafi verið synjað með bréfi Reykjavíkurborgar þann 8. maí 2025 með vísan til 2. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg, sbr. útlendingalög nr. 80/2016. Kærandi hafi skotið framangreindri synjun til áfrýjunarnefndar velferðarráðs sem hafi tekið málið fyrir á fundi sínum þann 25. júní 2025 og afgreitt það með eftirfarandi bókun:

„Áfrýjunarnefnd velferðarráðs staðfesti synjun starfsmanna á Norðurmiðstöð Reykjavíkurborgar um fjárhagsaðstoð tímabilið 1. apríl 2025 til 30. apríl 2025, skv. 9. mgr. 8. gr., 9. mgr. 12. gr. og 2. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg, sbr. útlendingalög nr. 80/2016.“

Kærandi hafi óskað eftir rökstuðningi þann 30. júní 2025 vegna framangreindrar ákvörðunar áfrýjunarnefndar velferðarráðs og hafi honum verið sendur rökstuðningur með bréfi, dags. 9. júlí 2025. Þann 25. júlí 2025 hafi kærandi kært ákvörðun áfrýjunarnefndar velferðarráðs Reykjavíkurborgar, dags. 25. júní 2025, til úrskurðarnefndar velferðarmála. Við nánari skoðun á málinu hafi áfrýjunarnefnd velferðarráðs talið skilyrði 1. tölul. 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 vera uppfyllt og hafi nefndin því talið rétt að endurupptaka málið áður en úrskurðarnefnd velferðarmála tæki ákvörðun í málinu. Mál kæranda hafi verið endurupptekið á miðstöð og umsóknir kæranda vegna fjárhagsaðstoðar til framfærslu vegna tímabilsins 1. apríl 2025 til 30. júní 2025 verið synjað með bréfum, dags. 9. október 2025, samkvæmt 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð. Kærandi hafi skotið framangreindum synjunum til áfrýjunarnefndar velferðarráðs sem hafi tekið málið fyrir á fundi sínum þann 12. nóvember 2025 og afgreitt það með eftirfarandi bókun:

„Áfrýjunarnefnd velferðarráðs staðfesti synjun starfsmanna á Norðurmiðstöð Reykjavíkurborgar um fjárhagsaðstoð fyrir tímabilið 1. apríl 2025 til 30. júní 2025 skv. 9. mgr. 12. gr. reglna Reykjavíkurborgar um fjárhagsaðstoð.“

Kærandi hafi óskað eftir rökstuðning fyrir framangreindri synjun sem hafi verið sendur honum með bréfi þann 28. nóvember 2025. Þann 28. febrúar 2026 hafi kærandi skotið framangreindri ákvörðun áfrýjunarnefndar velferðarráðs til úrskurðarnefndar velferðarmála.

Núgildandi reglur um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg með áorðnum breytingum hafi tekið gildi þann 1. apríl 2021 og verið samþykktar á fundi velferðarráðs Reykjavíkurborgar þann 24. febrúar 2021 og á fundi borgarráðs þann 4. mars 2021. Umræddar reglur séu settar á grundvelli 21. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga. Litið sé svo á að fjárhagsaðstoð til framfærslu frá sveitarfélagi sé neyðaraðstoð sem ekki beri að veita nema engar aðrar bjargir séu fyrir hendi. Í 1. gr. reglnanna komi fram að skylt sé að veita fjárhagsaðstoð til framfærslu einstaklinga og fjölskyldna sem ekki geti séð sér og sínum farborða án aðstoðar, sbr. IV. og VI. kafla laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga, með síðari breytingum, sbr. og III. kafla reglnanna. Um fjárhagsaðstoð til framfærslu frá Reykjavíkurborg gildi sú meginregla að umsækjandi fái einungis greidda fjárhagsaðstoð til framfærslu ef hann geti ekki framfleytt sér. Umrædd meginregla eigi sér stoð í 2. gr. reglna um fjárhagsaðstoð, sbr. 19. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga, sem kveði meðal annars á um skyldu hvers og eins að framfæra sjálfan sig, maka sinn og börn yngri en 18 ára.

Í III. kafla reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg sé að finna ákvæði sem lúti að rétti til fjárhagsaðstoðar. Við mat á því hvort umsækjandi geti átt rétt til fjárhagsaðstoðar samkvæmt reglunum skuli meðal annars horft til 12. gr. reglnanna sem kveði á um hvernig skuli litið til tekna og eigna umsækjanda.

Í 9. mgr. 12 gr. um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg segi:

„Eigi umsækjandi, maki hans eða sambýlingur, eignir umfram íbúðarhúsnæði til eigin nota og eina bifreið, eða hafi hann nýlega selt eignir sínar, skal honum vísað á lánafyrirgreiðslu banka og sparisjóða, þó að tekjur hans séu lægri en grunnfjárhæð. Ef umsækjandi, maki hans eða sambýlisaðili, á eignir sem nýtast geta til framfærslu á hann ekki rétt á fjárhagsaðstoð.“

Kærandi eigi eignir umfram það sem rúmist innan 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg. Við endurupptöku á máli kæranda vegna tímabilsins 1. apríl 2025 til 30. júní 2025 hafi meðal annars verið óskað eftir eignastöðuvottorði frá Samgöngustofu. Á framangreindu eignastöðuvottorði, dags. 8. september 2025, komi fram að kærandi hafi keypt fjögur ökutæki á tímabilinu desember 2017 til ágúst 2023. Þá hafi kærandi keypt fimmta ökutækið 16. maí 2025. Kærandi hafi því verið skráður eigandi fjögurra bifreiða á tímabilinu 1. apríl 2025 til 30. apríl 2025 og eigandi fimm bifreiða á tímabilinu 1. maí 2025 til 30. júní 2025. Samkvæmt framangreindu eignastöðuvottorði séu tvær bifreiðar með stöðuna úr umferð og þrjár með stöðuna afskráð. Samkvæmt 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg skuli umsækjendum sem eigi eignir umfram eina bifreið til eigin nota vísað á lánafyrirgreiðslu banka og sparisjóða, þó að tekjur umsækjanda séu lægri en grunnfjárhæð. Kærandi hafi verið upplýstur af hálfu ráðgjafa á Norðurmiðstöð að hann hafi verið með of margar bifreiðar í sinni eigu og að hann þyrfti að selja þær bifreiðar sem væru umfram eina bifreið sem umsækjendur megi eiga til umráða, sbr. 9. mgr. 12. gr. reglna. Kærandi hafi sem dæmi verið upplýstur um þetta í símtali þann 12. júní 2025 og í tölvupósti sama dag og að hann þyrfti að skila inn staðfestingu varðandi framangreint frá Samgöngustofu. Kærandi hafi ekki sinnt framangreindum fyrirmælum. Með hliðsjón af framangreindu hafi kæranda verið synjað um fjárhagsaðstoð til framfærslu þann 9. október 2025 fyrir tímabilið 1. apríl 2025 til 30. júní 2025.

Með hliðsjón af öllu framansögðu hafi áfrýjunarnefnd velferðarráðs talið að synja bæri kæranda um fjárhagsaðstoð til framfærslu fyrir tímabilið 1. apríl 2025 til 30. júní 2025 á grundvelli 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg og staðfest synjun starfsmanna Norðurmiðstöðvar Reykjavíkurborgar á fjárhagsaðstoð fyrir áðurgreint tímabil. Það hafi því verið mat áfrýjunarnefndar velferðarráðs að ekki hafi verið fyrir hendi nægjanlegar rökstuddar ástæður að baki því að veita kæranda fjárhagsaðstoð fyrir áðurnefnd tímabil.

Með vísan til alls framangreinds verði að telja að ákvörðun áfrýjunarnefndar velferðarráðs Reykjavíkurborgar hafi hvorki brotið gegn fyrrgreindum reglum um fjárhagsaðstoð, sbr. 21. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga, né öðrum ákvæðum laga nr. 40/1991.

Í athugasemdum Reykjavíkurborgar er vísað til þess að í 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð til framfærslu frá Reykjavíkurborg komi fram að einungis sé heimilt að eiga eina bifreið. Að gefnu tilefni beri að taka fram að ekki skipti máli hvaða stöðu bifreiðarnar hafi hjá Samgöngustofu, þ.e. hvort þær séu skráðar úr umferð eða afskráðar, heldur skipti máli hversu margar bifreiðar einstaklingar séu með skráðar í sinni eigu. Að lokum ítreki áfrýjunarnefnd velferðarsviðs Reykjavíkurborgar þau sjónarmið sem fram komi í greinargerð til úrskurðarnefndar velferðarmála. Með hliðsjón af öllu því sem að framan greini sé ljóst að ákvörðun áfrýjunarnefndar velferðarráðs Reykjavíkurborgar hafi hvorki brotið gegn fyrrgreindum reglum um fjárhagsaðstoð til framfærslu frá Reykjavíkurborg, lögum nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga, eða ákvæðum annarra laga eða reglna.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Reykjavíkurborgar um að synja umsóknum kæranda um fjárhagsaðstoð fyrir tímabilið 1. apríl 2025 til 30. júní 2025.

Markmið félagsþjónustu á vegum sveitarfélaga er að tryggja fjárhagslegt og félagslegt öryggi og stuðla að velferð íbúa á grundvelli samhjálpar, sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga. Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. laganna skal þess gætt við framkvæmd félagsþjónustunnar að hvetja einstaklinginn til ábyrgðar á sjálfum sér og öðrum, virða sjálfsákvörðunarrétt hans og styrkja hann til sjálfshjálpar. Um leið skulu við framkvæmd félagsþjónustunnar sköpuð skilyrði til að einstaklingurinn geti tekið virkan þátt í samfélaginu á eigin forsendum. Félagsleg þjónusta skuli í heild sinni miða að valdeflingu og miðast við einstaklingsbundnar þarfir og aðstæður. Með félagsþjónustu er átt við þjónustu, aðstoð og ráðgjöf, meðal annars í tengslum við fjárhagsaðstoð, sbr. 1. mgr. 2. gr. laganna.

Í 1. mgr. 12. gr. laganna kemur fram að sveitarfélag skuli sjá um að veita íbúum þjónustu og aðstoð samkvæmt lögunum og jafnframt tryggja að þeir geti séð fyrir sér og sínum. Sveitarfélög skuli tryggja að stuðningur við íbúa sem hafi barn á framfæri sé í samræmi við það sem sé barninu fyrir bestu. Þá segir í 2. mgr. 12. gr. að aðstoð og þjónusta skuli jöfnum höndum vera til þess fallin að bæta úr vanda og koma í veg fyrir að einstaklingar og fjölskyldur komist í þá aðstöðu að geta ekki ráðið fram úr málum sínum sjálf. Í athugasemdum með ákvæði 12. gr. í frumvarpi til laga nr. 40/1991 kemur fram að skyldur sveitarfélaga miðist annars vegar við að veita þjónustu og aðstoð samkvæmt lögunum og hins vegar að tryggja að íbúar geti séð fyrir sér og fjölskyldum sínum.

Í VI. kafla laga nr. 40/1991 er kveðið á um fjárhagsaðstoð en í 19. gr. laganna kemur fram sú grundvallarregla að hverjum manni sé skylt að framfæra sjálfan sig, maka sinn og börn yngri en 18 ára. Samkvæmt 21. gr. laganna skal sveitarstjórn setja reglur um framkvæmd fjárhagsaðstoðar að fengnum tillögum félagsmálanefndar er metur þörf og ákveður fjárhagsaðstoð til einstaklinga í samræmi við reglur sveitarstjórnar, sbr. 2. mgr. sömu greinar. Lög nr. 40/1991 veita þannig sveitarfélögum ákveðið svigrúm til útfærslu á fjárhagsaðstoð til einstaklinga. Í samræmi við það og ákvæði stjórnarskrárinnar um sjálfstjórn sveitarfélaga er mat á þeirri útfærslu að meginstefnu til lagt í hendur hverrar sveitarstjórnar er þjónustuna veitir. Verður ekki við því mati hróflað af hálfu úrskurðarnefndar velferðarmála, svo fremi það byggi á lögmætum sjónarmiðum og sé í samræmi við lög að öðru leyti.

Í 1. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg er kveðið á um lagagrundvöll fjárhagsaðstoðar. Þar kemur fram í 1. mgr. að skylt sé að veita fjárhagsaðstoð til framfærslu einstaklinga og fjölskyldna sem ekki geta séð sér og sínum farborða án aðstoðar. Í 2. gr. reglnanna kemur einnig fram sama grundvallarregla og í 19. gr. laga nr. 40/1991 að hverjum manni sé skylt að framfæra sjálfan sig, maka sinn og börn yngri en 18 ára.

Samkvæmt 3. gr. framangreindra reglna skal við ákvörðun á fjárhagsaðstoð leggja til grundvallar grunnfjárþörf til framfærslu og frá henni dregnar heildartekjur. Grunnfjárhæð fjárhagsaðstoðar til einstaklings sem býr með öðrum, leigir húsnæði án þinglýsts leigusamnings eða hefur ekki aðgang að húsnæði er 219.021 kr., sbr. 4. mgr. 10. gr. reglnanna. Með tekjum er átt við allar tekjur einstaklings/maka sem ekki eru sérstaklega til framfærslu barna, þ.e. atvinnutekjur, allar skattskyldar tekjur frá Tryggingastofnun ríkisins, greiðslur úr lífeyrissjóðum, atvinnuleysisbætur, leigutekjur o.fl., sbr. 1. mgr. 12. gr. reglnanna.

Í 2. mgr. 12. gr. reglnanna kemur fram að allar tekjur einstaklingsins eða maka, í þeim mánuði sem sótt sé um og mánuðinn á undan, aðrar en greiðslur vegna barna og húsnæðis- eða vaxtabætur og/eða sérstakur húsnæðisstuðningur, komi til frádráttar við ákvörðun um upphæð fjárhagsaðstoðar. Mæðra- og feðralaun reiknist umsækjanda til tekna. Eigi umsækjandi rétt á atvinnuleysisbótum, skuli reikna atvinnuleysisbætur honum til tekna. Hið sama á við ef umsækjandi eigi rétt á greiðslum frá öðrum aðilum.

Í 9. mgr. 12. gr. reglnanna kemur fram að eigi umsækjandi, maki hans eða sambýlingur, eignir umfram íbúðarhúsnæði til eigin nota og eina bifreið, eða hafi hann nýlega selt eignir sínar, skuli honum vísað á lánafyrirgreiðslu banka og sparisjóða, þó að tekjur hans séu lægri en grunnfjárhæð. Ef umsækjandi, maki hans eða sambýlisaðili, eigi eignir sem nýst geta til framfærslu eigi hann ekki rétt á fjárhagsaðstoð.

Reglur Reykjavíkurborgar um fjárhagsaðstoð ganga út frá því að nýta beri allar tekjur, aðrar en greiðslur vegna barna og húsnæðis-/vaxtabætur og allar eignir, aðrar en íbúðarhúsnæði til eigin nota og bifreið, sér til framfærslu áður en fengin er fjárhagsaðstoð frá sveitarfélaginu. Fjárhagsaðstoðin er þannig neyðarúrræði fyrir þá sem hafa ekki aðgang að fjármunum sér til framfærslu.

Umsóknum kæranda um fjárhagsaðstoð til framfærslu fyrir tímabilið 1. apríl til 30. júní 2025 var synjað á þeim grundvelli að hann hefði átt eignir umfram það sem rúmist innan 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð frá Reykjavíkurborg á því tímabili. Um væri að ræða fjórar bifreiðar í apríl 2025 og fimm á tímabilinu maí til júní 2025. Kærandi hefur gert grein fyrir hverri og einni bifreið sem komu fram í ökutækjaferli hans á framangreindu tímabili. Þar hafi annars vegar verið um að ræða afskráðar bifreiðar og hins vegar skráðar úr umferð. Af hálfu Reykjavíkurborgar hefur komið fram að einungis sé heimilt að eiga eina bifreið samkvæmt reglum borgarinnar. Ekki skipti máli hvaða stöðu bifreiðarnar hafi hjá Samgöngustofu, þ.e. hvort þær séu skráðar úr umferð eða afskráðar, heldur skipti máli hversu margar bifreiðar einstaklingar séu með skráðar í sinni eigu.

Af gögnum málsins er ljóst að Reykjavíkurborg kannaði ekki sérstaklega hvort hver og ein bifreið væri eign í skilningi 9. mgr. 12. gr. reglna um fjárhagsaðstoð, þ.e. hvort þær hefðu getað nýst kæranda til framfærslu með einhverjum hætti. Í því samhengi telur úrskurðarnefndin rétt að benda á að bifreiðar sem eru afskráðar geta vart komið til skoðunar í því samhengi, enda felst í afskráningu að bifreið hefur ýmist verið fargað, hún flutt úr landi eða ökutækið er týnt. Hvað aðrar bifreiðir varðar telur úrskurðarnefndin að fullt tilefni hefði verið til þess að kanna hvort eitthvað verðmæti, er gæti nýst kæranda til framfærslu, væri í bifreiðum umfram eina, þá ekki síst í ljósi þess sem fram hefur komið hjá kæranda um ástand bifreiðanna, aldurs þeirra og þess að þær voru a.m.k. tímabundið skráðar úr umferð.

Með vísan til framangreinds er það niðurstaða úrskurðarnefndarinnar að Reykjavíkurborg hafi ekki rannsakað mál kæranda með fullnægjandi hætti, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, áður en ákvörðun um að synja umsóknum kæranda var tekin. Að því virtu er hin kærða ákvörðun felld úr gildi og lagt fyrir Reykjavíkurborg að taka mál kæranda til nýrrar meðferðar.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Reykjavíkurborgar, dags. 12. nóvember 2025, um að synja umsóknum A, um fjárhagsaðstoð fyrir tímabilið 1. apríl til 30. júní 2025, er felld úr gildi og málinu vísað til nýrrar meðferðar sveitarfélagsins.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir