Mál nr. 224/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 224/2026

Miðvikudaginn 1. júlí 2026

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Kristinn Tómasson læknir.

Með kæru, móttekinni 19. mars 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 18. mars 2026 þar sem umsókn kæranda um örorkulífeyri og tengdar greiðslur var synjað.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um örorkulífeyri og tengdar greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins með umsókn 7. janúar 2026. Með ákvörðun stofnunarinnar, dags. 18. mars 2026, var umsókn kæranda synjað á þeim forsendum að endurhæfing/viðurkennd meðferð væri ekki talin fullreynd.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 19. mars 2026. Með bréfi, dags. 23. mars 2026, óskaði úrskurðarnefnd eftir greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins ásamt gögnum málsins. Með bréfi, dags. 13. apríl 2026, barst greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins og var hún send kæranda til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 14. apríl 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 21. apríl 2026 og voru þær sendar Tryggingastofnun ríkisins til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 22. apríl 2026. Með bréfi, dags. 5. maí 2026, barst viðbótargreinargerð frá Tryggingastofnun og var hún send kæranda til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 6. maí 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 6. maí 2026 og voru þær sendar Tryggingastofnun ríkisins með bréfi, dags. 7. maí 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.  

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að kærandi hafi sótt um örorku á þeim forsendum að hún sé greind með MS og drómasýki, en orsök skertrar vinnufærni sé þreyta sem fylgi. Kærandi sé einnig með hjartsláttatruflanir sem valdi óþægindum en hafi ekki áhrif að öðru leyti. Umsókninni hafi verið hafnað á þeim forsendum að meðferð væri ekki fullreynd þar sem að hún sé að bíða eftir brennsluaðgerð. Því telji kærandi að umsókn hennar hafi verið hafnað á röngum forsendum.

Í athugasemdum kæranda frá 21. apríl 2026 kemur fram að hún hafi verið greind með drómasýki 2022. Að ráði taugalæknis hafi kærandi prófað tvenns konar örvandi lyf og hvorugt þeirra hafi hentað henni, þau hafi farið mjög illa í hana.

Kærandi hafi verið greind með MS sumarið 2024 en í rannsóknum í tengslum við þá greiningu hafi komið í ljós að hjartsláttartruflanir sem kallist „PVCs“ eða „preventricular contractions (ofansleglahraðtaktur)“. Hjartsláttatruflanir þessar séu góðkynja og nokkuð algengar. Fólk finni mismikið fyrir þeim. Þær hafi ekki áhrif á útfallsbrot eða slagkraft hjartans og hafi þar af leiðandi ekki áhrif á úthald eða þol. Einkennin séu mæði, svimi og óþægindi í brjósti sem hún hafi fundið töluvert fyrir síðustu ár.

Eins og komi fram í greinargerð Tryggingastofnunar þá hafi kærandi klárað umfangsmikla endurhæfingu á Reykjalundi og hjá VIRK með takmörkuðum árangri þó hún hafi lagt sig alla fram.

Meðferðarmöguleikar séu skertir vegna fjölþætts heilsufarsvanda. Kærandi hafi sinnt endurhæfingunni vel, en stór hluti hennar hafi verið að sætta sig við breyttar aðstæður og læra orkustjórnun sem hafi gengið mjög vel.

Kærandi sé mjög metnaðarfull og langi til þess að klára [námið]. Hún sjái fyrir sér að geta stundað vinnu í framtíðinni en hafi algjörlega stillt þeim væntingum í hóf um að hún geti sinnt 100% starfi. Kærandi komi til með að þurfa að velja sér vinnustað vel og þá með áreitisstjórnun sérstaklega í huga.

Eins og staðan sé nú þá eigi hún í fullu fangi með það hlutanám sem hún sé í og geti illa sinnt nokkru öðru eins og heimilisverkum, félagslífi eða hreyfingu. Kærandi telji sig hafa fullnýtt þau úrræði sem séu í boði og meðferðaraðilar hennar séu því sammála. Þess vegna hafi upphaflega verið sótt um örorkumat.

Kæranda hafi endurtekið verið tjáð af heilbrigðisstarfsfólki að MS þreyta sé einkenni sem sé komið til að vera, hún bætist við þreytuna sem fylgi drómasýkinni sem hún hafi verið með frá barnsaldri. Einkennin sem skerði vinnufærni hennar séu fyrst og fremst lamandi þreyta, miklir verkir, erfið mígrenisköst og áreitisóþol. Ekkert af þessum einkennum fylgi aukaslögunum/hjartsláttatruflununum og því sé ekki orsakasamhengi á milli brennsluaðgerðar og bættrar vinnufærni. Kærandi telji því ekki sanngjarnt að fyrirhuguð aðgerð sé notuð sem forsenda þess að hafna umsókn um örorku þegar þessar hjartsláttatruflanir séu í mesta lagi óþægilegar en hafi ekki nægilegt vægi til að hafa einhver áhrif á vinnugetu eða starfshæfni.

Í athugasemdum kæranda frá 7. maí 2026 er greint frá því að hún hafi sinnt endurhæfingu af miklum metnaði og samviskusemi. Eins og allir þeir fagaðilar sem hún hafi unnið með hafi nefnt, þá séu einkennin sem hún sé að glíma við, þ.e. verkir, þreyta og skert áreitisþol, eitthvað sem fylgi hennar sjúkdómum. Þessir sjúkdómar sem séu, þrátt fyrir ungan aldur, ólæknandi og muni fylgja henni alla ævi. Kærandi og meðferðaraðilar hennar telji að tímanum sé betur varið í að reyna að klára námið í staðinn fyrir að endurtaka námskeið og úrræði sem hún hafi nú þegar fullnýtt. Að vera í endurhæfingu sé vinna, vinna sem hún væri meira en til í að leggja inn ef hennar fagaðilar teldu að hún myndi skila frekari árangri. Eins og umsóknin kæranda gefi til kynna, þá telji þeir svo ekki vera.

Tryggingarstofnun vísi endurtekið í möguleika á frekari bata en það fari þvert á það sem gögnin segi til um. Kærandi sé vissulega ung og því ríkari krafa gerð um endurhæfingu en að taka megi tillit til þess að MS sjúkdómurinn sé ólæknandi og hún hafi gert allt til að ná aftur heilsu. Kærandi geti augljóslega ekki verið bæði í endurhæfingu og háskólanámi og því myndi frekari endurhæfing ekki eingöngu vera tvíverknaður og endurtekning, heldur einnig draga það að hún geti klárað námið og komist þá í starf sem henti henni og hennar heilsu.

Kærandi hafi eytt miklum tíma og orku í að gangast við stöðunni eins og hún sé, breyta og hagræða lífinu þannig hún keyri sig ekki stöðugt út og nýta sér þau úrræði sem hún viti að gagnist henni, eins og sjúkraþjálfun og reglulega hreyfingu.

Kærandi óski eftir að komast í samþætt sérfræðimat og fá þar tækifæri á að vera metin á sanngjörnum forsendum. 

III.  Sjónarmið Tryggingastofnunar ríkisins

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins kemur fram að kæra varði synjun á umsókn kæranda um örorku- og hlutaörorkulífeyri.

Örorkulífeyrir greiðist samkvæmt 24. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. Réttur til örorkulífeyris sé bundinn því skilyrði að geta umsækjanda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 25% eða minni til langframa vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Í 1. mgr. 26. gr. laganna komi fram að Tryggingastofnun beri ábyrgð á gerð samþætts sérfræðimats sem sé forsenda fyrir greiðslu örorkulífeyris samkvæmt 24. gr. og hlutaörorkulífeyris samkvæmt 25. gr. Þó sé Tryggingastofnun heimilt að víkja frá skilyrði um samþætt sérfræðimat ef slíkt mat sé bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar. Í niðurstöðu matsins skuli koma fram hver geta viðkomandi einstaklings til virkni á vinnumarkaði sé. Í 2. mgr. 26. gr. komi fram að áður en til samþætts sérfræðimats komi skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd. Þó sé Tryggingastofnun heimilt að víkja frá því skilyrði ef það sé bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar.

Kveðið sé á um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í 27. gr. laga um almannatryggingar. Í 1. mgr. komi fram:

„Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur þegar einstaklingur, sem býr við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest, eða fötlun, sem talinn er geta haft áhrif til frambúðar á getu hans til virkni á vinnumarkaði, fær viðurkennda meðferð eða tekur virkan þátt í endurhæfingu með það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta. Forsenda fyrir greiðslum er að heilsubrestur einstaklings sé afleiðing af sjúkdómi, slysi eða áfalli og skal við það miðað að heilsubrestur eða fötlun valdi því að hlutaðeigandi einstaklingur geti hvorki stundað vinnu né nám. Heimilt er þó að líta á þátttöku á vinnumarkaði eða nám sem lið í endurhæfingu eða viðurkenndri meðferð að því tilskildu að atvinnuþátttakan eða námið þjóni markmiði viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar samkvæmt fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun.“

Samkvæmt 5. mgr. sé heimilt að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 60 mánuði, þó aðeins 12 mánuði í senn, með mögulegri framlengingu um allt að 24 mánuði í undantekningartilvikum eða í allt að þrjá mánuði eftir lok endurhæfingar meðan beðið sé niðurstöðu sérfræðimats.

Nánar sé kveðið á um sjúkra- og endurhæfingarlífeyri í reglugerð nr. 933/2025 um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.

Þá sé í 45. gr. laga um almannatryggingar m.a. kveðið á um að Tryggingastofnun ríkisins skuli kynna sér aðstæður umsækjenda og greiðsluþega og gera þeim grein fyrir rétti þeirra samkvæmt lögum þessum og öðrum lögum er stofnunin starfi eftir, reglugerðum settum á grundvelli laganna og starfsreglum stofnunarinnar. Við meðferð máls skuli staða og réttindi umsækjanda eða greiðsluþega skoðuð heildstætt. Stofnunin skuli jafnframt leiðbeina umsækjanda um réttarstöðu hans, um þau gögn sem þurfi að fylgja með umsókn og um framhald málsins og hafi því öllu verið sinnt í þessu máli.

Málavextir séu þeir að kærandi hafi lokið 17 mánuðum á endurhæfingarlífeyri/sjúkra- og endurhæfingargreiðslum á tímabilinu 1. desember 2024 til 30. apríl 2026.

Kærandi hafi sótt um örorkulífeyri með umsókn 7. janúar 2026. Með henni hafi fylgt læknisvottorð, dags. 8. janúar 2026, sjálfsmatslisti, dags. 7. janúar 2026, og þjónustulokaskýrsla frá VIRK, dags. 9. febrúar 2026.

Tryggingastofnun hafi synjað umsókninni með bréfi, dags. 18. mars 2026, á þeim grundvelli að endurhæfing væri ekki fullreynd.

Við mat á örorku hafi verið stuðst við fyrirliggjandi gögn.

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins er greint frá því sem fram kemur í læknisvottorði, dags. 8. janúar 2026. Þar segir að fram komi að kærandi hafi sjúkdómsgreininguna „multiple sclerosis“. Varðandi fyrra heilsufar þá komi fram að kærandi hafi verið með vefjagigt, drómasýki og slæm mígrenisköst.

Fram komi að ástand kæranda hafi orðið stöðugt 1. febrúar 2025 og að hún sé ekki vinnufær. Núverandi einkenni séu mikil og hamlandi þreyta í sambland við drómasýki auk þess sé hún með verki í fótum og kvíða. Samkvæmt nýlegri taugaskoðun hafi allt komið vel út en sýnt að kærandi riði til en svo gangi henni þokkalega að ganga línugang og í rauninni sé ekkert af hennar einkennum hamlandi sem komi fram við ítarlega taugaskoðun. Hamlandi einkenni séu þreyta, verkir í fótum og kvíði. Líkamsskoðun sýni fram á fibromyalgíu.

Í greinargerð Tryggingastofnunar er greint frá því sem fram kemur í sjálfsmatslista, dags. 7. janúar 2026.

Í þjónustulokaskýrslu VIRK komi fram að kærandi hafi verið í þjónustu hjá VIRK í um átta mánuði. Á þeim tíma hafi hún mætt í átta viðtöl hjá ráðgjafa. Unnið hafi verið með bæði andlegar og líkamlegar hindranir og hún hafi sinnt úrræðum af mikilli samviskusemi. Þrátt fyrir það hafi árangur verið takmarkaður og fagaðilar telji að hún þurfi áfram að stunda endurhæfingu. Kærandi glími við alvarlegan og ögrandi heilsubrest, m.a. MS-greiningu frá árinu 2024 og drómasýki, auk þess sem grunur leiki á um POTS. Þá sé hún með flókin andleg vandamál. Hún sé nú að ljúka þjónustu hjá VIRK og fari í örorkumatsferli í samvinnu við sína lækna, þ.e. heimilislækni og taugalækni, þar sem um sé að ræða langvinnan sjúkdóm. Þrátt fyrir erfiða heilsu leggi kærandi sig alla fram. Hún sé í námi við B og hafi nýverið hafið hlutastarf samhliða námi, en slíkt reyni mjög á þar sem orka hennar sé takmörkuð. Hún sé þakklát fyrir þann stuðning sem hún hafi fengið í þjónustu hjá VIRK.

Tryggingastofnun ítreki að stofnuninni sé heimilt að setja það skilyrði að umsækjandi um örorkulífeyri gangist undir sérhæft mat á möguleikum til endurhæfingar og viðeigandi endurhæfingu áður en til samþætts sérfræðimats komi, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar.

Við mat á færniskerðingu leggi Tryggingastofnun sjálfstætt mat á framlagðar upplýsingar, þar sem m.a. sé horft til sjúkdómsgreininga, heilsufarssögu og upplýsinga um meðferðir og endurhæfingu sem kærandi hafi gengist undir. Tryggingastofnun sé því ekki bundin af ályktunum meðferðaraðila um meinta örorku eða óvinnufærni. Þá skipti máli hvort gögn séu rökstudd og frá hlutlausum aðilum, auk þess sem metið sé hvort lýst einkenni fái stoð í atvikum daglegs lífs og samrýmist því sem almennt gerist vegna sambærilegra áverka, sjúkdóma eða fötlunar.

Samkvæmt gögnum málsins glími kærandi við fjölþættan heilsuvanda, m.a. MS, drómasýki, vefjagigt og kvíða, sem valdi verulegri þreytu, skertu áreitisþoli og verkjum. Kærandi hafi hlotið umfangsmikla endurhæfingu, m.a. hjá Reykjalundi og VIRK, en árangur hafi verið takmarkaður og meðferðarmöguleikar skertir vegna samverkandi heilsufarsþátta. Þrátt fyrir þetta liggi fyrir að möguleiki sé á frekari bata, m.a. með fyrirhugaðri brennsluaðgerð, og sé endurhæfing því ekki talin fullreynd að svo stöddu. Að mati Tryggingastofnunar séu því enn fyrir hendi raunhæfir möguleikar til að bæta starfsgetu kæranda með áframhaldandi meðferð og endurhæfingu.

Með hliðsjón af framangreindu uppfylli kærandi ekki skilyrði til að fara í samþætt sérfræðimat að svo stöddu og sé því örorkumati hafnað á þessum tímapunkti. Jafnframt sé áréttað að það sé hlutverk lækna kæranda að meta og ákveða viðeigandi meðferðar- og endurhæfingarúrræði.

Að öllu framangreindu virtu sé það niðurstaða Tryggingastofnunar að endurhæfing kæranda sé ekki fullreynd, hún hafi því ekki uppfyllt skilyrði 2. mgr. 26. gr. og 24. gr. laga um almannatryggingar.

Mikilvægt sé að þeir einstaklingar sem mögulega geti endurheimt vinnuhæfni fullnýti þau endurhæfingarúrræði sem í boði séu áður en til örorkumats komi. Af gögnum málsins verði ekki ráðið að heilsufarsvandi kæranda sé þess eðlis að endurhæfing geti ekki komið að gagni. Með vísan til framangreinds hafi í samræmi við lög og fyrri úrskurðaframkvæmd verið ákveðið að synja umsókn kæranda um örorkulífeyri. Tryggingastofnun fari því fram á að kærð ákvörðun verði staðfest.

Í viðbótargreinargerð Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 5. maí 2026 kemur fram að áréttað sé að mat stofnunarinnar sé að þrátt fyrir umfangsmikla endurhæfingu kæranda sé hún ekki talin fullreynd að svo stöddu. Fyrir liggi að kærandi sé ung að aldri og almennt sé þá gerð ríkari krafa um að fullreynd sé meðferð og endurhæfing áður en varanleg örorka sé metin.

Tekið sé fram að tilvísun til fyrirhugaðrar brennsluaðgerðar hafi ekki verið lögð til grundvallar sem sjálfstæð eða afgerandi forsenda synjunar, heldur nefnd sem dæmi um að enn séu til staðar möguleg meðferðarúrræði. Mat Tryggingastofnunar sé þannig byggt á heildstæðu mati á fyrirliggjandi gögnum, þar sem horft sé til þess að enn séu til staðar möguleikar á frekari bata eða aðlögun með áframhaldandi meðferð og endurhæfingu.

IV.  Niðurstaða

Mál þetta varðar ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 18. mars 2026, þar sem kæranda var synjað um örorkulífeyri. Ágreiningur málsins lýtur að því hvort heimilt hafi verið að synja kæranda um örorkulífeyri samkvæmt 24. gr. laga nr. 100/2007 eða hlutaörorkulífeyri samkvæmt 25. gr. laganna á þeim grundvelli að endurhæfing/viðurkennd meðferð hafi ekki verið fullreynd.

Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga um almannatryggingar er réttur til örorkulífeyris bundinn því skilyrði að geta umsækjanda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 25% eða minni til langframa vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar ber Tryggingastofnun ábyrgð á gerð samþætts sérfræðimats sem er forsenda fyrir greiðslu örorkulífeyris samkvæmt 24. gr. og hlutaörorkulífeyris samkvæmt 25. gr. Í 2. mgr. 26. gr. er tilgreint að áður en til samþætts sérfræðimats komi skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd. Tryggingastofnun er heimilt að víkja frá því skilyrði ef það er bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar.

Í 27. gr. laga um almannatryggingar er fjallað um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur. Svohljóðandi eru 1. og 5. mgr.:

„Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur þegar einstaklingur, sem býr við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest, eða fötlun, sem talinn er geta haft áhrif til frambúðar á getu hans til virkni á vinnumarkaði, fær viðurkennda meðferð eða tekur virkan þátt í endurhæfingu með það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta. Forsenda fyrir greiðslum er að heilsubrestur einstaklings sé afleiðing af sjúkdómi, slysi eða áfalli og skal við það miðað að heilsubrestur eða fötlun valdi því að hlutaðeigandi einstaklingur geti hvorki stundað vinnu né nám. Heimilt er þó að líta á þátttöku á vinnumarkaði eða nám sem lið í endurhæfingu eða viðurkenndri meðferð að því tilskildu að atvinnuþátttakan eða námið þjóni markmiði viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar samkvæmt fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun.

[…]

Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 60 mánuði en þó að hámarki í 12 mánuði í senn. Heimilt er að framlengja greiðslutímabilið um allt að 24 mánuði ef um er að ræða einstakling í mjög viðkvæmri stöðu sem vegna fjölþætts vanda er talinn þarfnast frekari viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar. Þá er auk þess heimilt að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að þrjá mánuði eftir að endurhæfingu lýkur, að því tilskildu að greiðsluþegi sé skráður í atvinnuleit hjá Vinnumálastofnun eða öðrum þjónustuaðila og samþætt sérfræðimat liggi ekki fyrir sem sýni getu til virkni á vinnumarkaði 50% eða minni.“

Í reglugerð nr. 933/2025 er fjallað nánar um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.

Fyrir læknisvottorð C, dags. 8. janúar 2026, vegna örorkumats þar sem greint er frá sjúkdómsgreiningunni „Multiple sclerosis“. Um fyrra heilsufar segir:

„Var fyrir með vefjagigt, drómasýki og slæm migreniköst“

Í vottorðinu segir:

„A er X ára [nemi] sem er búin með rúmlega helming [náms], greinist með kastaform MS í júní '24. Hóf meðferð með Rituximab 27.júní það ár og fékk svo næstu og síðustu Rituximab gjöf 8.janúar '25. Hún svaraði vel meðferðinni og mældist 1 í CD10 frumum 11.12.'24 og 12 í mælingu nú 20.10.'25.

Hún fór síðast í segulómrannsókn 03.12.24 og sýndi engar nýjar lesionir.

Hún er með þekkta narcolepsiu og var í eftirliti hjá D auk þess hefur hún verið í eftirliti hjá E vegna hjartsláttatruflana, vísa í nótur hans og stendur til að fara í brennslu en sú fyrsta hafði ekki virkað. Hún hefur ekki getað fengið fullnægjandi meðferð við narcolepsiu vegna aukaverkana þeirrar meðferðar varðandi hjartsláttaróregluna. Mun líklega fá næstu gjöf ritux í lok janúar/feb 2026“

Um gang sjúkdómsins segir:

„Eins og stendur að ofan greindist hún með MS og eftir það hefur hún verið með verulega þreytu vegna MS, minnkað úthald þarf að brjóta niður öll verkefni, er auk þess með drómasýki og hefur ekki verið hægt að meðhöndla MS þreytu og drómasýki eins og æskilegt hefði verið vegna þess að Methylphenidate og lyf sem gætu gagnast eru ekki skynsöm vegna þess að hún er með ofan slegla hraðtakt og hefur farið í brennslur sem hafa ekki gagnast hér og er að bíða eftir að fara í brennslu erlendis. Auk þess er þekkt að hún er með vefjagigt og hún hefur verið með verki í fótum. Allt þetta + nám, breytingar og fleira hefur verið erfitt en hún er fyrir með kvíðavandamál, var td. á BUGL sem unglingur og er á Sertral. Hún hefur núna frá því í Júní verið í endurhæfingu hjá Virk og þykir endurhæfing fullreynd. Þó gæti ástand hennar mögulega batnað ef brennsla lukkast varðandi að minnka þreytu og koma þá inn aukinni sjúkraþjálfun og fleira síðar en það er ekki eins og staðan er núna og er ekki öruggt.“

Um núverandi einkenni segir:

„Mikil og hamlandi þreyta í sambland við drómasýki auk þess verkir í fótum og kvíði.“

Í sjálfsmati vegna örorku, dags. 7. janúar 2026, kemur fram að kærandi hafi ekki verið á vinnumarkaði síðan 2024 en byrji í hlutastarfi í janúar 2026. Þá kemur fram að það sé mjög mikilvægt að fyrir að hana að vera í vinnu og að hún meti starfsgetu sína 40%.

Kærandi svarar spurningu um hvaða árangri endurhæfing/meðferð hafi skilað með eftirfarandi hætti:

„Góðum. Ég fékk alls konar bjargráð sem ég nýti mér dagsdaglega. Ég lærði að bera virðingu fyrir eigin mörkum, temprun og orkustjórnun. Einnig var stór hluti endurhæfingarinnar að sætta mig við breyttar aðstæður“

Í svari kæranda við því hver sé hennar helsti vandi sem leiði til óvinnufærni segir:

„Þreyta, verkir, kvíði. Stærsta vandamálið er skert áreitisþol þannig að minnstu verkefni geta valdið örmögnun.“

Í þjónustulokaskýrslu VIRK, dags. 9. febrúar 2026, segir að þjónustulok hafi orðið vegna náms. Þá segir um þjónustuferil hjá ráðgjafa:

„A var í þjónustu Virk í um 8 mánuði. Á þeim tíma mætti hún í 8 viðtöl hjá ráðgjafa. Unnið var með andlegar og líkamlegar hindranir. Sjá þjónustupantanir. Hún sinnti öllum úrræðum til fyrirmyndar. Þrátt fyrir það er árangur takmarkaður og hún þarf að halda áfram að sinna endurhæfingu í framtíðinni. Hún er enn að glíma við ögrandi heilsubrest. MS- greining 2024 og drómasýki. Grunur um Pots. Flókinn andlegur vandi. Hún er nú að ljúka þjónustu og fer í örorkumatsferli í samvinnu við lækna sína. Heimilislækni og taugalækni þar sem um krónískan sjúkdóm er að ræða. Þrátt fyrir þetta er hún að gera sitt besta og er að sinna námi við B og var að byrja í hlutavinnu með fram, en það tekur á og orkan er takmörkuð. Hún er þakklát fyrir þann stuðning sem hún fékk hjá Virk. - Skráð: 09.02.2026“

Úrskurðarnefnd velferðarmála, sem meðal annars er skipuð lækni, leggur sjálfstætt mat á öll fyrirliggjandi gögn. Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar skal endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hefur það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd áður en til samþætts sérfræðimats kemur. Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að endurhæfing/viðurkennd meðferð hafi ekki verið fullreynd. Þá var kæranda leiðbeint að fá ráðgjöf hjá heimilislækni um þau endurhæfingarúrræði sem væru í boði.

Fyrir liggur að kærandi fékk greiddan endurhæfingarlífeyri vegna tímabilsins 1. desember 2024 til 31. ágúst 2025 og síðan sjúkra- og endurhæfingargreiðslur vegna tímabilsins 1. september 2025 til 30. apríl 2026. Samkvæmt gögnum málsins hefur kærandi meðal annars verið greind með MS, vefjagigt og dómasýki. Í fyrrgreindu læknisvottorði C, dags. 8. janúar 2026, kemur meðal annars fram að til standi að kærandi fari í brennslu en sú fyrsta hafi ekki virkað. Ástand kæranda gæti mögulega batnað hvað varði þreytu ef brennsla takist og þá sé hægt að koma inn aukinni sjúkraþjálfun og fleiru síðar. Í þjónustulokaskýrslu VIRK, dags. 9. febrúar 2026, kemur meðal annars fram að kærandi þurfi að halda áfram að sinna endurhæfingu í framtíðinni.

Úrskurðarnefnd velferðarmála telur að ekki verði ráðið af upplýsingum í framangreindum gögnum að frekari endurhæfing geti ekki stuðlað að aukinni færni til atvinnuþátttöku. Þá liggur fyrir að kærandi hefur fengið greiddan endurhæfingarlífeyri eða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í 17 mánuð en heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 84 mánuði samkvæmt 5. mgr. 27. gr. laga um almannatryggingar. Í ljósi framangreinds telur úrskurðarnefnd velferðarmála rétt að kærandi láti reyna á frekari endurhæfingu áður en til örorkumats kemur.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála að staðfesta ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 18. mars 2026, um að synja kæranda um örorkulífeyri.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um að synja umsókn A, um örorkulífeyri, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Rakel Þorsteinsdóttir