Mál nr. 31/2026. Ákvörðun kærunefndar útboðsmála.

Ákvörðun kærunefndar útboðsmála 15. júní 2026
í máli nr. 31/2026:
Sérverk ehf.
gegn
Hafnarfjarðarkaupstað og
B.Ó. Smiðum ehf.

Lykilorð
Sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar.

Útdráttur
Kærunefnd útboðsmála hafnaði kröfum um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar yrði aflétt í útboði varnaraðila, sbr. 2. mgr. 107. gr. og 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup.

Með kæru móttekinni hjá kærunefnd útboðsmála 20. maí 2026 kærði Sérverk ehf. (hér eftir „kærandi“) útboð Hafnarfjarðarkaupstaðar (hér eftir „varnaraðili“) auðkennt „Knatthús Hauka – Innanhúsfrágangur. Ásvöllum 1, Hafnarfirði“.

Kærandi krefst þess aðallega að felld verði úr gildi ákvörðun varnaraðila að velja tilboð B.Ó. Smiða ehf. í hinu kærða útboði og að lagt verði fyrir varnaraðila að ganga til samninga við kæranda í samræmi við tilboð félagsins. Til vara krefst kærandi þess að kærunefnd útboðsmála veiti álit sitt á skaðabótaskyldu varnaraðila gagnvart honum. Í báðum tilvikum krefst kærandi þess að varnaraðila verði gert að greiða honum málskostnað. Loks krefst kærandi þess að kærunefnd útboðsmála stöðvi fyrirhugaða samningsgerð varnaraðila við B.Ó. Smiði ehf.

Varnaraðila og B.Ó. Smiðum ehf. var kynnt kæran og gefinn kostur á að koma á framfæri athugasemdum. Varnaraðili og B.Ó. Smiðir ehf. lögðu fram athugasemdir 2. og 4. júní 2026.

Varnaraðili krefst þess að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar verði aflétt hið fyrsta og öllum kröfum kæranda verði hafnað. B.Ó. Smiðir ehf. gerir sömu kröfur.

Samkvæmt útboðslýsingu laut hið kærða útboð að fullnaðarfrágangi innanhús í þjónustubyggingu knattsalar fyrir Knattspyrnufélag Hauka. Í grein 0.0.4 var gerð grein fyrir hæfiskröfum útboðsins og áttu bjóðendur að skila tilteknum gögnum með tilboðum sínum til að sýna fram á að þær kröfur væru uppfylltar. Í greininni kom eftirfarandi fram varðandi fjárhagsstöðu bjóðenda.

Fjárhagsstaða bjóðanda skal vera það trygg að hann geti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart kaupanda, sbr. 71. gr laga um opinber innkaup nr. 120/2016. Fjárhagsgögn bjóðanda skulu sýna jákvætt eigið fé. Ekki verður gengið til samninga við bjóðanda nema hann geti framvísað:

E) Ársreikningi fyrir síðustu tvö ár, áritaður af löggiltum endurskoðanda sem sýnir jákvæða eiginfjárstöðu og er án athugasemda um rekstrarhæfi félagsins.

Tilboð voru opnuð 27. mars 2026 og bárust tilboð frá sjö bjóðendum. B.Ó. Smiðir ehf. áttu lægsta tilboðið að fjárhæð 175.733.272 krónum en þar á eftir kom tilboð kæranda að fjárhæð 198.956.173 krónum. Kostnaðaráætlun varnaraðila nam 213.055.200 krónum.

Varnaraðili og kærandi áttu í tölvupóstssamskiptum í apríl 2026 þar sem kærandi benti meðal annars á að ársreikningar B.Ó. Smiða ehf. uppfylltu ekki skilyrði útboðsgagna. Varnaraðili sendi kæranda tilkynningu 15. maí 2026 um val á tilboði B.Ó. Smiða ehf. og kom þar meðal annars fram að biðtími samningsgerðar væri til og með 20. sama mánaðar.

Kærandi byggir í meginatriðum á að ársreikningar B.Ó. Smiða ehf. uppfylli ekki skilyrði útboðsgagna og hafi því verið ófullnægjandi til að staðfesta að félagið væri með jákvætt eigið fé. Þá hafi félaginu verið óheimilt að leggja fram frekari gögn þessu tengdu eftir opnun tilboða, sbr. m.a. úrskurði nefndarinnar nr. 37/2012 og 10/2024 og dóm Landsréttar nr. 144/2020.

Varnaraðili byggir í meginatriðum á að ársreikningar B.Ó. Smiða ehf. hafi fullnægt lágmarkskröfum útboðsgagna enda hafi þeir sýnt jákvætt eigið fé og verið undirritaðir af skoðunarmanni félagsins í samræmi við lög um ársreikninga nr. 3/2006. Krafa um áritun endurskoðanda hafi ekki verið hluti af lágmarkskröfum útboðsskilmála en B.Ó. Smiðir ehf. hafi þó lagt fram áritaða ársreikninga. Slík áritun hafi verið heimil eftir 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup líti nefndin svo á að um breytingu á tilboði B.Ó. Smiða ehf. hafi verið að ræða. Þá byggir varnaraðili á að áritun endurskoðanda hafi verið ónauðsynleg þar sem B.Ó. Smiðum ehf. sé ekki skylt að láta endurskoða ársreikninga sína eftir lögum nr. 3/2006.

B.Ó. Smiðir ehf. byggir í meginatriðum á að félagið hafi uppfyllt öll hæfisskilyrði útboðsins og að ákvörðun varnaraðila um val á tilboði félagsins hafi verið lögmæt.

Í ákvörðun þessari verður tekin afstaða til krafna varnaraðila og B.Ó. Smiða ehf. um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar verði aflétt en málið bíður að öðru leyti efnislegrar niðurstöðu.

Niðurstaða

A

Kæra málsins barst innan lögboðins biðtíma samkvæmt 1. mgr. 86. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup og hafði því í för með sér sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar samkvæmt 1. mgr. 107. gr. laganna.

Í 1. mgr. 107. gr. laganna kemur fram að ef ákvörðun um val tilboðs er kærð innan lögboðins biðtíma sé gerð samnings óheimil þar til kærunefnd útboðsmála hefur endanlega leyst úr kærunni. Samkvæmt 2. mgr. getur kærunefnd, hvort heldur að kröfu varnaraðila eða að eigin frumkvæði, ákveðið að aflétta banni við samningsgerð, en við slíka ákvörðun gilda ákvæði 110. gr. eftir því sem við á. Í því felst að einungis á að viðhalda stöðvun hafi verulegar líkur verið leiddar að broti gegn lögum um opinber innkaup eða reglum settum samkvæmt þeim við tiltekin innkaup sem leitt getur til ógildingar ákvörðunar eða annarra athafna varnaraðila.

B

Ágreiningur aðila lýtur að þeim kröfum sem voru gerðar í útboðsgögnum til fjárhagsstöðu bjóðenda og deila aðilar einkum hvort ársreikningar B.Ó Smiða ehf. hafi verið fullnægjandi. Svo sem áður hefur verið rakið var gerður sá áskilnaður í útboðsgögnum að framlagðir ársreikningar skyldu áritaðir af löggiltum endurskoðanda og skyldu vera án athugasemda um rekstrarhæfi bjóðanda.

Að mati kærunefndar útboðsmála verður að telja að ársreikningarnir sem krafist var hafi átt að vera á meðal tilboðsgagna. Það hafi komið skýrt fram í upphafi greinar 0.0.4 og orðalagið um að „framvísa“ breytir þessu ekki, enda eðlilegt að skilja textann svo að þessum gögnum hafi átt að framvísa við framlagningu tilboðs. Jafnframt lítur kærunefndin svo á að kröfu um framlagningu ársreikninga hafi verið ætlað að staðfesta að eigið fé bjóðanda væri jákvætt, líkt og var áskilið í útboðsgögnum, sbr. einnig 71. gr. laga nr. 120/2016. Þá verður að telja að krafa um áritun löggilts endurskoðanda hafi m.a. þjónað þeim tilgangi að staðfesta réttmæti fjárhagsupplýsinga í framlögðum ársreikningum.

Að mati kærunefndar útboðsmála getur í sjálfu sér verið málefnalegt og í samræmi við lög nr. 120/2016 að krefjast í opinberum útboðum áritunar endurskoðanda á ársreikninga sem eiga að staðfesta að tilteknum fjárhagslegum kröfum sé mætt. Helgast sú krafa af því að með störfum endurskoðandans hafi verið framkvæmd rannsókn, samkvæmt þeim faglegu stöðlum sem um störf þeirra gilda, sem veiti aukna tryggingu fyrir réttmæti þeirra fjárhagslegu upplýsinga. Þá er þess einnig að gæta að útboðsgögn voru skýr um þessa kröfu og liggur ekkert fyrir um að bjóðendur hafi gert athugasemdir við kröfuna við meðferð útboðsins. Kemur því ekki annað til álita en að útboðsgögnin verði lögð til grundvallar samkvæmt orðanna hljóðan við úrlausn málsins.

Af fyrirliggjandi gögnum verður ráðið að á meðal tilboðsgagna B.Ó. Smiða ehf. hafi verið ársreikningur félagsins fyrir árið 2024 og rekstrarreikningur fyrir árið 2025. Ársreikningur félagsins fyrir árið 2024 var áritaður af nafngreindum viðskiptafræðingi en umræddur rekstrarreikningur var ekki áritaður. Að virtum þessum gögnum þykir að mati nefndarinnar mega miða við á þessu stigi málsins að tilboð B.Ó. Smiða ehf. hafi ekki uppfyllt þær kröfur sem voru gerðar samkvæmt útboðsgögnum við opnun tilboða.

Af fyrirliggjandi gögnum þykir jafnframt mega ráða að B.Ó. Smiðir ehf. hafi, eftir opnun tilboða í útboðinu, lagt fram ársreikninga félagsins fyrir árin 2023 og 2024 en báðir ársreikningarnir eru áritaðir af löggiltum endurskoðanda þann 7. maí 2026. Áritanir beggja ársreikninga eru nánast samhljóða en þar kemur meðal annars fram að endurskoðandinn hafi veitt faglega aðstoð við gerð ársreikninganna og skipulagt og hagað vinnu sinni í samræmi við staðalinn ISRS 4410. Þá segir að þær upplýsingar sem koma fram í ársreikningunum séu á ábyrgð stjórnar og framkvæmdastjóra og þeir séu byggðir á bókhaldi félagsins og öðrum upplýsingum. Jafnframt að þess sé ekki krafist af endurskoðandanum að staðfesta nákvæmni eða heild þeirra upplýsinga sem stjórnendur hafa lagt fram og því sé hvorki veitt álit byggt á endurskoðun né ályktun byggða á könnun um hvort ársreikningarnir séu gerðir í samræmi við lög um ársreikninga.

Samkvæmt framangreindu verður að telja, eins og málið liggur fyrir nú, að í framangreindum áritunum hafi ekki falist staðfesting á réttmæti þeirra fjárhagsupplýsinga sem komu fram í ársreikningunum. Þvert á móti sé þar staðfest að hvorki sé veitt álit byggt á endurskoðun né ályktun byggð á könnun. Verður því ekki séð að störf endurskoðandans hafi veitt neina tryggingu fyrir réttmæti upplýsinganna sem um ræðir. Samkvæmt þessu verður að telja að ársreikningarnir hafi verið ófullnægjandi til staðfestingar á þeirri lágmarkskröfu útboðsgagna að eigið fé bjóðanda skyldi vera jákvætt. Þá er hvorki minnst á rekstrarhæfi B.Ó. Smiða ehf. í umræddum ársreikningum né í áritun endurskoðandans.

Að endingu telur nefndin vandséð að varnaraðila hafi verið heimilt að taka tillit til framangreindra ársreikninga við mat á tilboði B.Ó. Smiða ehf., sbr. 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016 og dóm Landsréttar í máli nr. 144/2020.

Samkvæmt framangreindu verður að telja að verulegar líkur hafi verið leiddar að ákvörðun varnaraðila um val tilboðs í hinu kærða útboði hafi brotið gegn lögum nr. 120/2016 og að brotið geti haft í för með sér ógildingu á ákvörðuninni. Að þessu og öðru framangreindu gættu verður að hafna kröfum varnaraðila og B.Ó. Smiða ehf. um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar, sem komst á með kæru þessa máls, verði aflétt.

Ákvörðunarorð:

Hafnað er kröfum um afléttingu sjálfkrafa stöðvunar samningsgerðar í útboði varnaraðila, Hafnarfjarðarkaupstaðar, auðkennt „Knatthús Hauka – Innanhúsfrágangur. Ásvöllum 1, Hafnarfirði“.

Reykjavík, 15. júní 2026.

Reimar Pétursson

Kristín Haraldsdóttir

Auður Finnbogadóttir