Mál nr. 35/2026. Ákvörðun kærunefndar útboðsmála.

Ákvörðun kærunefndar útboðsmála 25. júní 2026
í máli nr. 35/2026:
GTS ehf.
gegn
Fjársýslu ríkisins,
Sveitarfélaginu Árborg og
Icelandbus ehf.

Lykilorð
Kröfu um afléttingu stöðvunar samningsgerðar hafnað.

Útdráttur
Hafnað var kröfu varnaraðila um að aflétta stöðvun samningsgerðar, sbr. 2. mgr. 107. gr. og 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup.

Með kæru móttekinni hjá kærunefnd útboðsmála 4. júní 2026 kærði GTS ehf. útboð Fjársýslu ríkisins fyrir hönd Sveitarfélagsins Árborgar (hér eftir „varnaraðilar“) nr. 23266, auðkennt „Skólaakstur fyrir Árborg“.

Kærandi krefst þess aðallega að felld verði úr gildi ákvörðun varnaraðila 26. maí 2026 um að velja tilboð Icelandbus ehf. í hinu kærða útboði. Til vara að kærunefnd útboðsmála veiti álit sitt á skaðabótaskyldu varnaraðila gagnvart honum. Í báðum tilvikum krefst kærandi málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Varnaraðilar krefjast þess að kærunefnd útboðsmála aflétti stöðvun samningsgerðar og hafni öllum kröfum kæranda með endanlegum úrskurði.

Icelandbus ehf. krefst þess að öllum kröfum kæranda verði hafnað og banni við samningsgerð aflétt. Þá krefst hann þess að honum verði dæmdur málskostnaður á grundvelli 3. mgr. 111. gr. laga nr. 120/2016.

Samkvæmt útboðslýsingu laut hið kærða útboð að akstri sem heyrir undir starfsemi fjölskyldusviðs Árborgar. Þjónustuverkefnið nær til skólaaksturs, frístundaaksturs, innanbæjarstrætós og aksturs fyrir ferðaþjónustu fatlaðra og notenda dagdvalar aldraðra.

Í kafla 1.2 í útboðsgögnum var fjallað um þær hæfiskröfur sem gerðar voru til bjóðenda. Í grein 1.2.5 var fjallað um tæknilega og faglega getu bjóðenda. Þar kom m.a. fram að bjóðandi skyldi hafa a.m.k. „þriggja ára samfellda reynslu á síðastliðnum fimm árum (2021 – 2025) af sambærilegri þjónustu“. Hann skyldi staðfesta að hann hefði sinnt sambærilegri þjónustu í tengslum við leyfisbundna fólksflutninga, sbr. kröfur laga nr. 28/2017 um farþega- og farmflutninga á landi. Með sambærilegri þjónustu væri átt við „skilgreint þjónustuverk á sviði fólksflutninga sem unnið var fyrir ákveðinn kaupanda og var framkvæmt í samræmi við kröfur laga nr. 28/2017.“ Fylla skyldi út viðauka 6 og skila með tilboði þessu til staðfestingar.

Í kafla 1.3 var fjallað um tæknilýsingu og m.a. fjallað um kröfur í samræmi við markmið reglugerðar nr. 1330/2023 um opinber innkaup á vistvænum og orkunýtnum ökutækjum. Fram kom að bjóðandi skyldi skila með tilboði sínu upplýsingum um bílaflota til staðfestingar á því að skilyrði sem þar kæmu fram væru uppfyllt. Bifreiðar skyldu vera „til staðar eða í pöntun“. Í grein 1.2.5 kom fram að bjóðandi skyldi með tilboði sínu skila gögnum þar sem gerð væri grein fyrir þeim hópbifreiðakosti sem hann byði til verksins, sbr. viðauka 7. Í viðauka 7 kom fram að bjóðandi skyldi þar skrá hópbifreiðar og sérútbúnar bifreiðar fyrir hjólastóla sem fyrirhugað væri að nota við þjónustuverkið. Með skránni skyldi jafnframt fylgja skráningarskírteini og skoðunarvottorð. Þá sagði að gögn skyldu sýna að bjóðandi hefði yfir að ráða nægum fjölda ökutækja til að annast akstur samkvæmt kröfum innkaupanna og tilboðs bjóðanda. Hygðist bjóðandi fjárfesta í hópbifreiðum og/eða sérútbúnum bifreiðum fyrir hjólastóla fyrir þjónustuverkið skyldi það koma fram í viðaukanum. Heimilt væri að setja umbeðnar upplýsingar fram með öðrum hætti. Í kafla 1.3 var jafnframt að finna lista yfir bifreiðar fyrir hvern innkaupahluta sem skiptust í 5 hluta.

Tilboð voru opnuð 24. apríl 2026 og bárust tilboð frá kæranda og Icelandbus ehf. Tilboð hins síðarnefnda var lægst og nam 268.024.000 krónum. Tilboð kæranda nam 268.836.290 krónum. Tilkynnt var um val á tilboði Icelandbus ehf. 26. maí sama ár. Kærandi óskaði í kjölfarið eftir rökstuðningi og aðgangi að gögnum/upplýsingum 28. sama mánaðar. Laut beiðnin einkum að rökstuðningi um að Icelandbus ehf. uppfyllti kröfur útboðsgagna um þriggja ára samfellda reynslu og þær kröfur sem gerðar væru til bílaflota, þ.m.t. vistvænna bifreiða. Aðgangur að nánar tilgreindum gögnum ásamt rökstuðningi var veittur 1. júní sama ár.

Í rökstuðningi varnaraðila fyrir ákvörðuninni kom fram að Icelandbus ehf. hefði lagt fram viðauka 6 þar sem tilgreind hefðu verið þrjú yfirstandandi verkefni sem staðið hefðu yfir í að minnsta kosti þrjú ár. Á grundvelli þeirra gagna hefði það verið mat kaupanda að fyrirtækið uppfyllti kröfur útboðsgagna um tæknilega og faglega getu. Þá hefði verið litið til gagna Icelandbus ehf. sem fyrirtækið hefði lagt fram um fyrirliggjandi bifreiðar og bifreiðar í pöntun, þ.m.t. pöntunarstaðfestingar vegna rafknúinna bifreiða. Á grundvelli þeirra gagna hefði það verði mat kaupanda að Icelandbus ehf. uppfyllti kröfur útboðsgagna um bílaflota að þessu leyti. Að virtu mati á hæfi bjóðenda og gildi tilboða hefði það verið niðurstaða kaupanda að Icelandbus ehf. uppfyllti hæfiskröfur og aðrar kröfur útboðsgagna. Tilboð félagsins hefði jafnframt verið lægst að fjárhæð og því hlutskarpast í útboðinu.

Meðal gagna um tilboð Icelandbus ehf. sem afhent voru kæranda var samkomulag um skilyrta sölu bifreiða milli fyrirtækisins og Hópbíla ehf., dags. 15. apríl 2026, og kaupsamningur milli þess og Ferðaskrifstofunnar Icelandia ehf., dags. 20. sama mánaðar. Í kjölfar frekari samskipta milli kæranda og varnaraðila var upplýst um að Icelandbus ehf. hefði lagt fyrrgreind skjöl fram eftir opnun tilboða og í kjölfar beiðni varnaraðila þar að lútandi, sbr. 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016.

Í ákvörðun þessari verður tekin afstaða til kröfu varnaraðila um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar verði aflétt en málið bíður að öðru leyti efnislegrar úrlausnar.

Kærandi byggir í meginatriðum á því að hafna hafi átt tilboði Icelandbus ehf. á þeim grundvelli að það uppfyllti ekki lágmarkskröfur sem gerðar hefðu verið til framkominna bifreiða, nánar tiltekið kröfur í kafla 1.3, sbr. 66. og 82. gr. laga nr. 120/2016. Að mati kæranda sé ósannað og einnig verulega ótrúverðugt að allar áskildar bifreiðar hafi verið til staðar eða í pöntun hjá Icelandbus ehf. fyrir opnun tilboða. Í viðauka 7 í tilboðsgögnum Icelandbus ehf. hafi komið fram að félagið myndi kaupa þær bifreiðar sem þyrfti til viðbótar í samráði við verkkaupa yrði tilboð þess samþykkt. Slíkt feli í sér viðurkenningu á að félagið hafi ekki átt og ekki verið búið að tryggja sér áskildar bifreiðar þegar tilboð félagsins var lagt fram. Óútskýrt sé hvers vegna framangreint komi fram í tilboði Icelandbus ehf. en félagið hafi síðar lagt fram gögn um að það hafi verið búið að kaupa nánar tilgreindar bifreiðar þegar tilboðið var lagt fram. Varnaraðilum hafi jafnframt verið óheimilt að kalla eftir frekari upplýsingum um bifreiðakost Icelandbus ehf. á grundvelli 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016. Ekkert í tilboðinu hafi gefið tilefni til þess að álykta að félagið ætti fleiri bifreiðar og að gögn um þær væru tiltæk og fyrirliggjandi. Það hafi farið í bága við jafnræði bjóðenda að leyfa fyrirtækinu að koma að frekari upplýsingum eftir opnun tilboða.

Varnaraðilar hafna þeim málatilbúnaði kæranda að ekki hafi verið heimilt að óska eftir frekari upplýsingum frá Icelandbus ehf. um bifreiðakost félagsins eftir opnun tilboða á grundvelli 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016. Við yfirferð tilboðs Icelandbus ehf. hafi verið talin þörf á frekari upplýsingum að þessu leyti þar sem af þeim gögnum sem fylgdu tilboðinu varð ekki ráðið að upplýsingar lægju fyrir um allar þær bifreiðar sem útboðið gerði ráð fyrir. Tilgangur beiðninnar hafi þannig verið að afla frekari upplýsinga um hvort þær bifreiðar sem útboðið gerði ráð fyrir hefðu verið til staðar eða í pöntum við opnun tilboða. Samningarnir sem hafi borist sýni að félagið hafi gert ráðstafanir fyrir opnun tilboða líkt og dagsetningar þeirra beri með sér.

Icelandbus ehf. byggir á því að heimild 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016 nái til þess að afla gagna til staðfestingar á atriðum sem þegar hafi legið fyrir við opnun tilboða en ekki til að bæta úr efnislegum skorti á hæfi sem ekki hafi verið til staðar á þeim tíma. Þeir kaupsamningar sem Icelandbus ehf. hafi lagt fram í kjölfar upplýsingabeiðni varnaraðila hafi verið dagsettir áður en tilboð hafi verið opnuð og staðfest að félagið uppfyllti kröfuna um að bifreiðar væru til staðar eða í pöntun. Handskrifuð athugasemd í tilboði Icelandbus ehf. kunni að hafa valdið misskilningi í þessum efnum.

Niðurstaða

Kæra málsins hafði í för með sér sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar samkvæmt 1. mgr. 107. gr. laga nr. 120/2016. Í 1. mgr. 107. gr. laganna kemur fram að ef ákvörðun um val tilboðs er kærð innan lögboðins biðtíma sé gerð samnings óheimil þar til kærunefnd útboðsmála hefur endanlega leyst úr kærunni. Samkvæmt 2. mgr. getur kærunefnd, hvort heldur að kröfu varnaraðila eða að eigin frumkvæði, ákveðið að aflétta banni við samningsgerð, en við slíka ákvörðun gilda ákvæði 110. gr. eftir því sem við á. Í því felst að einungis á að viðhalda stöðvun hafi verulegar líkur verið leiddar að broti gegn lögum um opinber innkaup eða reglum settum samkvæmt þeim við tiltekin innkaup sem leitt getur til ógildingar ákvörðunar eða annarra athafna varnaraðila.

Svo sem áður er rakið byggir kærandi í megindráttum á því að hafna hafi átt tilboði Icelandbus ehf. á þeim grundvelli að það uppfyllti ekki lágmarkskröfur sem gerðar hafi verið til framkominna bifreiða, nánar tiltekið kröfur í kafla 1.3. Varnaraðilum hafi í þessum efnum jafnframt verið óheimilt að kalla eftir frekari upplýsingum um bifreiðakost Icelandbus ehf. á grundvelli 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016. Varnaraðilar hafa borið því við að þörf hafi verið talin á að afla frekari upplýsinga að þessu leyti þar sem af þeim gögnum sem fylgdu tilboðinu varð ekki ráðið að upplýsingar lægju fyrir um allar þær bifreiðar sem útboðið gerði ráð fyrir. Tilgangur beiðninnar, eins og varnaraðilar hafa líst honum fyrir nefndinni, hafi verið að afla frekari upplýsinga um hvort þær bifreiðar sem útboðið gerði ráð fyrir hefðu verið til staðar eða í pöntum við opnun tilboða.

Það er meginregla útboðsréttar að bjóðendur bera ábyrgð á tilboðum sínum og að þeim sé skilað í samræmi við kröfur útboðsgagna, eftir atvikum eins og þeim hefur verið breytt eða þau nánar skýrð við meðferð útboðsins, sbr. úrskurð kærunefndar útboðsmála 20. september 2022 í máli nr. 15/2022. Frá þessari meginreglu gildir sú undantekning samkvæmt 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016 að kaupanda er heimilt, þegar upplýsingar eða gögn sem bjóðandi leggur fram virðast vera ófullkomin eða innihalda villur eða ef tiltekin skjöl vantar, að fara fram á að bjóðandi leggi fram, bæti við, skýri eða fullgeri upplýsingar eða gögn innan hæfilegs frests. Slíkar skýringar, lagfæringar eða viðbótarupplýsingar mega þó ekki fela í sér breytingar á grundvallarþáttum tilboðs eða vera líkleg til að raska samkeppni eða ýta undir mismunun. Þar sem um undantekningu er að ræða frá meginreglunni um ábyrgð bjóðanda á tilboðum sínum verður að beita henni af varfærni.

Kærunefnd útboðsmála hefur kynnt sér þau gögn sem Icelandbus ehf. skilaði með tilboði sínu, að svo miklu leyti sem þau liggja fyrir hjá nefndinni. Í viðauka 7 var að finna upplýsingar um þrjár hópbifreiðar. Þá sagði þar einnig að yrði tilboð félagsins samþykkt myndi það kaupa þær bifreiðar sem þyrfti til viðbótar í samráði við verkkaupa. Þá fylgdi tilboðinu einnig pöntunarstaðfesting varðandi þrjár rafknúnar hópbifreiðar. Af gögnum Icelandbus ehf. verður ekki ályktað að tiltekin skjöl hafi vantað til skýringar á því hvort tilteknar bifreiðar væru til staðar eða í pöntun líkt og varnaraðilar hafa borið við. Gögnin gáfu þvert á móti til kynna að fyrirtækið hefði ekki yfir að ráða nema litlum hluta þeirra bifreiða sem áskilið var í útboðsgögnum og að það ætlaði sér að bæta úr því, í samráði við verkkaupa, yrði fallist á tilboð þess. Auk þessa er það misræmi sem hér um ræðir á milli tilboðsins og þess sem síðar hefur fram komið af hálfu bjóðandans verulegt og varðar grundvallarþætti tilboðsins.

Með hliðsjón af framangreindu þykir að mati nefndarinnar mega miða við, eins og málið liggur fyrir á þessu stigi, að framangreind upplýsingaöflun varnaraðila hafi farið í bága við 5. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016. Þegar af þessari ástæðu verður að leggja til grundvallar að verulegar líkur hafi verið leiddar að broti gegn lögum nr. 120/2016 við hið kærða útboð og að þetta brot geti leitt til ógildingar á ákvörðunum eða öðrum athöfnum varnaraðila. Verður kröfu varnaraðila um afléttingu þeirrar sjálfkrafa stöðvunar samningsgerðar sem komst á með kæru í málinu því hafnað, sbr. 2. mgr. 107. gr. og 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016.

Ákvörðunarorð

Hafnað er kröfu varnaraðila, Fjársýslu ríkisins fyrir hönd Sveitarfélagsins Árborgar, um að aflétt verði banni við samningsgerð milli varnaraðila og Icelandbus ehf. í kjölfar útboðsins „Skólaakstur fyrir Árborg“.

Reykjavík, 25. júní 2026

Reimar Pétursson

Kristín Haraldsdóttir

Auður Finnbogadóttir