1347/2026. Úrskurður frá 26. mars 2026

Hinn 26. mars 2026 kvað úrskurðarnefnd um upplýsingamál upp svohljóðandi úrskurð nr. 1347/2026 í máli ÚNU 26010008.
 

Kæra og málsatvik

Með erindi, dags. 14. janúar 2026, kærði […], fréttamaður hjá Ríkisútvarpinu, til úr­skurð­arnefndar um upplýsingamál ákvörðun Reykjavíkurborgar að synja beiðni hans um aðgang að gögnum.
 
Með erindi, dags. 13. janúar 2026, óskaði kærandi eftir upplýsingum um athugun hjá Reykjavíkur­borg sem lyti að framsali hluta í tilteknu félagi um lóðauppbyggingu. Til nánari afmörkunar vísaði kær­andi til fréttar sem birt var á mbl.is þann 9. febrúar, með fyrirsögninni „Lögfræðingar kanna hvort […] hafi framselt hlut sinn“, og lagði fram tilteknar spurningar um þá athugun sem vísað var til í fréttinni.
 
Í svari Reykjavíkurborgar til kæranda, dags. 14. janúar 2026, kom fram að lögfræðingar á umhverfis- og skipu­lagssviði hefðu tekið saman stutta samantekt um framsal á lóðaréttindum. Ekki væri um athugun að ræða heldur hefði skrifstofa borgarstjóra sent umhverfis- og skipulagssviði erindi 9. janúar 2026 þar sem spurt hefði verið hvort rétt væri að óheimilt væri að framselja rétt til lóðar til annars aðila. Tilefni spurningarinnar hefði verið frétt á fjölmiðlinum Heimildinni sem birt var 9. janúar með fyrirsögninni „Sat í stjórn og þrýsti á borgarstjóra en sver af sér hagsmuni.“ Í erind­inu spurði skrifstofa borgarstjóra einnig hvernig „þessu var háttað í viðkomandi tilfelli.“ Lög­fræð­ingar á umhverfis- og skipulagssviði hefðu svarað erindinu sam­dægurs með grunnupplýs­ing­um og svo bætt við frekari upplýsingum þremur dögum síðar.
 
Kærandi brást við erindi Reykjavíkurborgar samdægurs og óskaði eftir að fá tölvupóstana afhenta sem vísað væri til, þ.e. bæði tölvupóst borgarstjóra og svör lögfræðinganna. Beiðninni var hafnað sama dag með vísan til þess að samskipti borgarstjóra við starfsfólk teldust vera vinnugögn sam­kvæmt upplýsingalögum. Samskiptin hefðu átt sér stað til undirbúnings umræðu. Þau hefðu ekki verið send öðrum en starfsfólki Reykjavíkurborgar og borgarstjóra. Þá ættu engin af þeim atriðum við sem getið væri um í 3. mgr. 8. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012. Ekki þætti tilefni til að veita aukinn aðgang að gögnunum samkvæmt 11. gr. laganna. Takmörkun á aðgangi að gögnunum væri til þess fallin að tryggja réttmæta hagsmuni Reykjavíkurborgar. Ekki væru fyrir hendi hagsmunir eða málefnaleg sjónarmið sem leiða ættu til aukins aðgangs að gögnunum.
 

Málsmeðferð

Kæran var kynnt Reykjavíkurborg með erindi, dags. 14. janúar 2026, og borginni gefinn kostur á að koma á fram­færi umsögn um hana. Þá var þess óskað að afhent yrðu þau gögn sem kær­an varðar.
 
Umsögn Reykjavíkurborgar barst úrskurðarnefndinni með erindi, dags. 28. janúar 2026. Í umsögn­inni kemur fram sú afstaða borgarinnar að tölvu­póstarnir sem óskað sé eftir innihaldi samskipti til undir­búnings umræðu um reglur sem gildi um framsal lóða. Þeir uppfylli skilyrði þess að teljast vinnu­gögn samkvæmt upplýsingalögum. Engin af þeim atriðum sem getið sé um í 3. mgr. 8. gr. upp­lýsingalaga eigi við um gögnin. Ákvæði 3. tölul. 3. mgr. 8. gr. laganna taki til upplýsinga um atvik máls en ekki til skoð­ana, tillagna, vanga­velta eða annarra þátta sem teljist til innri undir­bún­ings. Kjarni málsins, for­sendur og staðreyndir hafi verið sendar til kæranda. Almenn birting tölvu­póst­anna sé ekki nauð­syn­leg svo almenningur og fjölmiðlar geti skilið grundvöll og samhengi til­tekinnar ákvörðunar eða athafna stjórnvalda.
 
Umsögn Reykjavíkurborgar var kynnt kæranda með erindi, dags. 28. janúar 2026, og honum gefinn kostur á að koma á fram­færi frekari at­huga­semd­um. Frekari athugasemdir bárust ekki frá kæranda.
 

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um rétt kæranda til aðgangs að tölvupóstsamskiptum í vörslu Reykjavíkur­borgar sem varða framsal lóðaréttinda. Reykjavíkurborg telur að samskiptin séu vinnugögn í skilningi upplýsingalaga og að því sé heimilt að takmarka aðgang kærenda að þeim.
 
Í 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga er mælt fyrir um að vinnugögn séu þau gögn sem stjórnvöld eða aðrir aðilar samkvæmt I. kafla laganna hafi ritað eða útbúið til eigin nota við undirbúning ákvörð­un­ar eða annarra lykta máls. Séu gögn afhent öðrum teljist þau ekki leng­ur til vinnugagna nema þau hafi verið afhent eftirlitsaðila á grundvelli lagaskyldu. Í athuga­semd­um við 8. gr. með frum­varpi því sem varð að upplýsingalögum, nr. 140/2012, kem­ur eftirfarandi fram:
 

Stjórnvöldum er að lögum falið að taka ýmsar matskenndar ákvarðanir og móta tillögur um áætlanir eða aðrar aðgerðir. […] Oft geyma lög ekki að öllu leyti þau skilyrði sem þarf að fullnægja svo slíkar ákvarðanir verði teknar, eða þau sjónarmið eða markmið sem að skal stefnt. Þegar stjórnvöld standa frammi fyrir slíkum verkefnum verða þau iðu­lega að vega og meta ólík sjónarmið og velja svo á hvaða grundvelli úr máli skuli leyst. Af því leiðir að það tekur einatt einhvern tíma að móta afstöðu til fyrirliggjandi mála og á því tímabili kunna ólík sjónarmið að hafa mismunandi vægi og breytast, t.d. ef fram koma nýjar upplýsingar. Gögn sem til verða í slíku ferli þurfa ekki að endur­spegla réttilega að hvaða niðurstöðu er stefnt. Eðlilegt er því að stjórnvöldum sé heimilt að hafna aðgangi að þeim þótt stjórnvöldum sé einnig á grundvelli reglunnar um aukinn að­gang að gögnum heimilt að afhenda slík gögn, standi reglur um þagnarskyldu því ekki í vegi. […]

 
Úrskurðarnefndin hefur farið yfir tölvupóstsamskiptin, sem Reykjavíkurborg afhenti samhliða um­sögn til nefndarinnar og álít­ur vinnugögn í skilningi upplýsingalaga, með það fyrir augum að leggja mat á hvort þau upp­fylli skilyrðin að vera í reynd undirbúningsgögn, að hafa verið rituð eða útbúin af starfs­mönnum Reykjavíkurborgar og að hafa ekki verið afhent öðrum. Með vísan til þess að 8. gr. upp­lýsingalaga er tak­mörkun á upplýsingarétti samkvæmt meginreglu 5. gr. laganna ber að mati nefndarinnar að túlka ákvæðið þröngt.
 
Þau gögn sem kærandi hefur óskað eftir og afhent voru úrskurðarnefndinni eru í fyrsta lagi tölvu­póstur frá skrif­stofu borgarstjóra, dags. 9. janúar 2025, til umhverfis- og skipulagssviðs með fyrir­spurn um heimild til framsals lóðarréttinda til annars aðila og hvernig framsali hafi verið háttað í til­greindu tilviki. Í öðru lagi er tölvupóstur frá umhverfis- og skipulagssviði, dags. 9. janúar 2025, til skrif­stofu borgarstjóra með svörum við fyrirspurninni, þar sem m.a. eru upplýsingar um til­greinda lóð, skilmála úthlutunarbréfs og greiðslufyrirkomulag. Í þriðja lagi er tölvupóstur frá um­hverfis- og skipulagssviði, dags. 13. janúar 2025, þar sem framsendar eru upplýsingar úr bók­haldi Reykjavík­urborgar um hvort tilgreindar greiðslur vegna lóðarinnar hafi borist og þannig hvort skilyrði til framsals hafi verið uppfyllt.
 
Úrskurðarnefndin dregur ekki í efa að gögnin hafi verið rituð af starfsfólki Reykjavíkurborgar til eigin nota og að þau hafi ekki verið afhent öðrum í skilningi 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga. Á hinn bóg­inn telur nefndin að gögnin geti ekki í reynd talist vera undirbúningsgögn í skilningi sama ákvæðis. Kærandi hefur þegar verið upplýstur um innihald fyrsta tölvupóstsins frá 9. janúar 2026. Tölvu­póstarnir frá umhverfis- og skipulagssviði sem kærandi hefur óskað aðgangs að samkvæmt beiðni sinni til borgarinnar innihalda nær einungis upplýsingar um úthlutun tiltekinnar lóðar, skil­mála úthlutunarbréfs og hvort skilyrði til framsals hafi verið uppfyllt í því tilviki. Þeir innihalda ekki hugleiðingar um meðferð eða úrlausn málsins, ráð­gjöf um hvernig ætti að bregðast við eða ályktanir til bráðabirgða sem hefðu getað tekið breyt­ing­um.
 
Í skýringum Reykjavíkurborgar í málinu hefur komið fram að umræddir tölvupóstar hafi verið ritaðir til undirbúnings umræðu um reglur um lóðir. Ekki kemur hins vegar nánar fram hvaða ákvarðanir eða mál sé rætt um í því sambandi. Tölvupóstarnir sem um ræðir teljast því að mati nefndarinnar ekki til gagna sem tak­mörk­un­arákvæði 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga er ætlað að vernda. Þar sem aðrar takmarkanir samkvæmt upp­lýsingalögum eiga ekki við um gögnin verður hin kærða ákvörðun Reykjavíkur­borgar felld úr gildi og lagt fyrir borgina að veita kæranda aðgang að gögnunum.
 

Úrskurðarorð

Reykjavíkurborg skal veita kæranda, […], aðgang að eftirfarandi gögnum:
 

1. Tölvupósti frá […] til […], dags. 9. janúar 2026, klukkan 15:15.
2. Tölvupósti frá […] til […], dags. 9. janúar 2026, klukkan 22:43.
3. Tölvupósti frá […] til […], dags. 13. janúar 2026, klukkan 15:17, ásamt tölvupósti sem fylgir honum og er frá […] til […], dags. 13. janúar 2026, klukkan 15:07.

 
 
 
 
Trausti Fannar Valsson, formaður
Hafsteinn Þór Hauksson
Sigríður Árnadóttir