1337/2026. Úrskurður frá 27. febrúar 2026

Hinn 27. febrúar 2026 kvað úrskurðarnefnd um upplýsingamál upp svohljóðandi úrskurð nr. 1337/2026 í máli ÚNU 25080013.
 

Kæra og málsatvik

Með erindi, dags. 20. ágúst 2025, kærði […] lögfræðingur f.h. […], […], […], […], Reykjaprents ehf., […], […] og […] ákvörðun innviðaráðuneytisins að synja beiðni þeirra um aðgang að gögnum.
 
Hinn 20. júní 2025 óskuðu kærendur eftir:
 

1. Öllum samskiptum, fundargerðum og minnisblöðum milli innviðaráðuneytisins og Sveitar­félagsins Voga um framkvæmd Suðurnesjalínu 2 frá 1. janúar 2022 til 20. júní 2025.
2. Öllum samskiptum, fundargerðum og minnisblöðum milli innviðaráðuneytisins og Lands­nets hf. um framkvæmd Suðurnesjalínu 2 frá 1. janúar 2022 til 20. júní 2025.
3. Öllum samskiptum, fundargerðum og minnisblöðum milli innviðaráðuneytisins og umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins um framkvæmd Suðurnesjalínu 2 frá 1. janúar 2022 til 20. júní 2025.

 
Innviðaráðuneytið brást við erindi kærenda þann 10. júlí 2025 og afhenti hluta umbeðinna gagna úr málaskrá ráðuneytisins. Næsta dag óskuðu kærendur eftir upplýsingum um það hvort einhverjar fundargerðir, minnispunktar eða minnisblöð lægu fyrir frá fundum innviðaráðherra við Landset hf. og Sveitarfélagið Voga.
 
Með erindi, dags. 22. júlí 2025, synjaði innviðaráðuneytið beiðni kærenda um aðgang að minnis­punktum, dags. 8 mars 2023, sem teknir voru saman um fund innviðaráðherra með fulltrú­um Sveit­ar­félagsins Voga og Jarðvísindastofnunar þar sem gagnið væri vinnugagn.
 
Í kæru kemur fram að kærendur séu eigendur þriggja jarða sem liggja innan marka Sveitarfélagsins Voga. Þann 21. júní 2024 hafi umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra veitt Landsneti hf. heimild til þess að taka hluta úr jörðum kærenda eignarnámi í þágu lagningar Suðurnesjalínu 2 í formi 220 kV loftlínu. Kærendur hafi höfðað mál fyrir dómstólum til ógildingar þeirri ákvörðun sem bíði nú niðurstöðu Landsréttar. Þá hafi sveitarfélagið veitt Landsneti framkvæmdarleyfi fyrir fram­kvæmd­inni 30. júní 2023. Kærendur hafi stefnt sér inn í mál Náttúruverndarsamtaka Suð­vestur­lands og Hraunavina sem höfðuðu mál gegn Landsneti hf. og Sveitarfélaginu Vogum til ógild­ing­ar fram­kvæmdaleyfisins.
 

Málsmeðferð

Kæran var kynnt innviðaráðuneytinu með erindi, dags. 26. ágúst 2025, og ráðuneytinu gefinn kostur á að koma á fram­færi umsögn um kæruna. Þá var þess óskað að ráðuneytið afhenti úrskurð­arnefnd um upp­lýs­inga­mál þau gögn sem kær­an varðar.
 
Umsögn innviðaráðuneytisins barst úrskurðarnefndinni 10. september 2025. Umsögninni fylgdu þau gögn sem kæran varðar. Í umsögn­inni kemur fram að minnispunktarnir hafi aðeins verið ritaðir til nota innan ráðuneytisins og hafi ekki verið sendir öðrum. Minnispunktarnir séu því vinnugagn í skilningi 5. tölul. 6. gr., sbr. 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012. Engar ákvarðanir hafi verið teknar á fundinum og ekkert af því sem fram kemur í minnispunktunum kalli á afhendingu þeirra samkvæmt 3. mgr. 8. gr. upplýsingalaga. Ekkert stjórnsýslumál tengt lagningu Suðurnesja­línu 2 hafi verið til meðferðar í ráðuneytinu þegar fundurinn hafi verið haldinn og litið hafi verið á fundinn sem kynningu á stöðu mála annars vegar og skýrslu Jarðvísindastofnunar hins vegar.
 
Umsögn innviðaráðuneytisins var kynnt kærendum með erindi, dags. 11. september 2025, og þeim gefinn kostur á að koma á fram­færi frekari at­huga­semd­um. Í athugasemdum kærenda, dags. 22.  september 2025, árétta kærendur þá hagsmuni sem búa að baki upplýsingabeiðni þeirra. Minnis­punktarnir geti haft áhrif á mál sem þeir reki nú fyrir dómstólum. Þá telja kærendur ljóst að minnispunktarnir hafi ekki verið ritaðir til eigin nota við undirbúning ákvörðunar eða annarra lykta máls þar sem ekkert stjórnsýslumál tengt lagningu Suðurnesjalínu 2 hafi verið til meðferðar í ráðu­neyt­inu þegar fundurinn fór fram. Þá kemur fram að í skýrslu Jarðvísindastofnunar sé fjallað um endurskoðun fyrri áætlana um staðsetningu línunnar. Skýrslan varði hagsmuni kærenda og því sé ráðuneytinu skylt að afhenda þeim aðgang að minnispunktunum.
 
Athugasemdir kærenda voru kynntar innviðaráðuneytinu með erindi, dags. 23. september 2025. Þann 3. október 2025 sagðist innviðaráðuneytið ekki telja vera tilefni til að koma á framfæri frekari athuga­semdum vegna málsins.
 

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um rétt kærenda til aðgangs að minnispunktum sem ritaðir voru af innviða­ráðu­neytinu á fundi innviðaráðherra við fulltrúa Sveitarfélagsins Voga og Jarðvísindastofnunar þann 8. mars 2023. Um rétt kærenda til aðgangs að gagninu fer eftir 5. gr. upplýsingalaga um upp­lýsingarétt almennings.
 
Ráðuneytið byggir synjun sína á því að minnispunktarnir séu vinnugagn í skilningi 5. tölul. 6. gr., sbr. 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012. Samkvæmt 5. tölul. 6. gr. laganna nær réttur almenn­ings til aðgangs að gögnum ekki til vinnugagna. Hugtakið vinnugagn er skilgreint í 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga en samkvæmt málsgreininni eru vinnugögn þau gögn sem stjórnvöld hafa ritað eða útbúið til eigin nota við undirbúning ákvörðunar eða annarra lykta máls. Þá er tekið fram að gögn teljist ekki lengur til vinnugagna hafi þau verið afhent öðrum nema afhending hafi verið til eftirlitsaðila á grundvelli lagaskyldu. Ákvæði 5. tölul. 6. gr., sbr. 8. gr. laganna, felur í sér undan­tekn­ingu frá meginreglunni um rétt almennings til aðgangs að gögnum sem skýra ber þröngt.
 
Í athugasemdum við 8. gr. í frumvarpi því er varð að núgildandi upplýsingalögum kemur fram að til þess að skjal teljist vinnugagn þurfi þremur skilyrðum að vera fullnægt. Gagn þurfi að vera undir­búningsgagn í reynd, það skuli útbúið eða ritað af starfsmönnum stjórnvaldsins sjálfs og það megi ekki hafa verið afhent öðrum. Tekið er fram að í skilyrði tvö í þessari upptalningu felist það meðal annars að gögn sem útbúin séu af utanaðkomandi sérfræðingum, svo sem verktökum, fyrir stjórn­vald teljist ekki til vinnugagna. Í þriðja skilyrðinu, það er að gagn hafi ekki verið afhent öðrum, felist það meðal annars að hafi skjal verið afhent einkaaðila eða stjórnvaldi til dæmis með tölvupósti eða öðrum hætti, teljist það almennt ekki lengur til vinnugagna.
 
Af ákvæði 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga leiðir að meta þarf heildstætt á grundvelli framangreindra sjón­armiða hvort umbeðin gögn uppfylli það skilyrði að teljast í reynd vinnugögn. Teljist þau til vinnugagna að hluta eða öllu leyti þarf síðan að taka afstöðu til þess hvort veita beri aðgang að þeim á grundvelli 3. mgr. 8. gr. upplýsingalaga.
 
Minnispunktar þeir sem deilt er um í málinu eru ein blaðsíða að lengd og innihalda nöfn þeirra sem sátu fundinn, fundarefni og upplýsingar um það sem rætt var á fundinum. Í minnispunktunum kemur fram að litið hafi verið á fundinn sem kynningu á stöðu mála og skýrslu Jarðvísinda­stofn­unar.
 
Úrskurðarnefndin telur fyrir liggja að minnispunktarnir hafi ekki verði afhentir öðrum.
 
Að mati úrskurðarnefndar um upplýsingamál uppfyllir gagnið á hinn bóginn ekki það skilyrði 1. málsl. 1. mgr. 8. gr. upplýsingalaga að vera undirbúningsgagn í reynd. Ekki er um að ræða upp­lýs­ing­ar sem varða undirbúning ákvörðunar eða annarra lykta máls heldur geymir gagnið upp­lýs­ingar um umfjöllunarefni fundar og nöfn þeirra sem fundinn sátu. Þar af leiðandi er ekki unnt að líta á minnispunktana sem vinnugagn í skilningi upplýsingalaga og verður því ekki fallist á að inn­viðaráðuneytinu sé heimilt að synja kærendum um aðgang að minnispunktunum á grundvelli 5. tölul. 6. gr. upplýsingalaga.
 
Með hliðsjón af framangreindu verður innviðaráðuneytinu gert að afhenda kærendum minnis­punkta frá fundi innviðaráðherra við fulltrúa Sveitarfélagsins Voga og Jarðvísindastofnunar, dags. 8. mars 2023.
 

Úrskurðarorð

Innviðaráðuneytið skal veita kærendum, […], […], […], […], Reykjaprenti ehf., […], […] og […], aðgang að minnispunktum, dags. 8 mars 2023.
 
 
 
 
Trausti Fannar Valsson, formaður
Hafsteinn Þór Hauksson
Sigríður Árnadóttir