Skipaður 12. september 2025.
Á undanförnum áratugum hefur mikið áunnist í fráveitumálum hér á landi með uppbyggingu á fráveitukerfum og hreinsivirkjum. Staða fráveitumála mætti hins vegar vera í betri farvegi og ljóst er að kröfur samkvæmt nýrri fráveitutilskipun ESB munu hafa í för með sér frekari áskoranir hér á landi.
Í vatnaáætlun Íslands 2022-2027 er fráveita skilgreind sem einn helsti álagsþáttur á vatn á Íslandi. Unnið hefur verið að ýmsum verkefnum til að ýta eftir úrbótum og sum þeirra eru sett fram í aðgerðaáætlun vatnaáætlunar. Aðgerðirnar snúa flestar að því að koma fráveitumálum almennt í gott horf á Íslandi.
Stefna þarf að framtíðarfyrirkomulagi í fráveitumálum hér á landi en skv. innviðaskýrslu Samtaka iðnaðarins 2025 er viðhaldsskuld fráveitna um 65-98 ma.kr. Þá hefur EFLA metið kostnað við uppbyggingu á fráveitukerfum á bilinu 71-117 ma.kr. Mikilvægt er að ríkið, sveitarfélög og hagsmunaaðilar taki höndum saman um að finna lausn á framtíðarfyrirkomulagi í fráveitumálum hér á landi. Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið skipaði þann 22. mars 2022 samráðshóp um fráveitur til að efla samráð og samvinnu í fráveitumálum. Í ljósi breytinga sem þörf er á að gera á skipun hópsins eins og nánar greinir er skipun samráðshópsins hér með endurnýjuð.
Megintilgangur hópsins er að efla samvinnu og samráð varðandi fráveitur og er samráðshópnum m.a. falið að:
• fjalla um endurskoðun á reglugerð um fráveitur og skólp,
• fjalla um upptöku á nýrri fráveitutilskipun ESB,
• fjalla um áherslur varðandi örplast og blágrænar ofanvatnslausnir og vinna að sameiginlegum lausnum,
• fjalla um aukna nýtingu seyru sem fellur til hjá fráveitum, greina hvaða möguleikar eru til að nýta seyru og setja upp tímasetta áætlun með þeim sem seyra fellur til hjá og þeirra sem geta nýtt seyru,
• kanna hvernig fyrirtæki sem leggja mikið mengunarálag á veitukerfi og viðtaka geti tekið aukna ábyrgð á hreinsun fráveituvatns.
Umhverfis-, orku-, og loftslagsráðuneytið er þátttakandi í LIFE-ICEWATER verkefni Umhverfis- og orkustofnunar, sem hófst í byrjun árs 2025 og stutt er af LIFE styrktarsjóði Evrópusambandsins. Verkefnið miðar að innleiðingu vatnaáætlunar og þannig að úrbótum í meðferð vatns á Íslandi. Verkefnið tilgreinir nokkur úrbótaverkefni á árunum 2025-2030 þar sem sérstök áhersla er lögð á bætta meðferð á fráveituvatni frá sveitarfélögum og fyrirtækjum.
Samráðshópi um fráveitumál er auk framangreindra verkefna falið í samræmi við LIFE-ICEWATER að:
• Hafa samráð við vinnuhóp sem ráðuneytið skipar í samræmi við verkefni 7.1 í vinnupakka 7 í LIFE-ICEWATER, um möguleg viðbótarverkefni í fráveitumálum,
• útbúa framkvæmdaáætlun um fráveitur, sem skal taka gildi 2028 í samræmi við LIFE-ICEWATER og fráveitutilskipun ESB, í samstarfi við Umhverfis- og orkustofnun,
Samráðshópurinn skal funda reglulega og skila ráðuneytinu vinnuáætlun við upphaf starfsins sem skal uppfærð árlega. Í áætluninni skal tilgreina hvernig samráðshópurinn áformar að fylgja eftir úrbótaverkefnum og einnig hvaða aðilar það eru sem þurfa stuðning vegna fráveituframkvæmda og fjármagn. Við vinnu sína skal samráðshópurinn hafa m.a. samráð við vatnaráð og Umhverfis- og orkustofnun og taka mið af aðgerðum í aðgerðaáætlun vatnaáætlunar. Samráðshópurinn skal a.m.k. einu sinni á ári skila ráðuneytinu og verkefnisstjórn LIFE-ICEWATER verkefnisins greinargerð um vinnu samráðshópsins og stöðu úrbótaverkefna.
Samráðshópurinn er þannig skipaður:
Án tilnefningar
Anna Margrét Kornelíusdóttir, formaður
Samkvæmt tilnefningu Umhverfis- og orkustofnunar
Hólmfríður Þorsteinsdóttir
Samkvæmt tilnefningu Samorku
Laufey Lilja Ágústsdóttir
Aron Heiðar Steinsson
Samkvæmt tilnefningu Sambands íslenskra sveitarfélaga
Páll Björgvin Guðmundsson
Sigríður Vilhjálmsdóttir
Samkvæmt tilnefningu innviðaráðuneytis
Ólöf Sunna Jónsdóttir
Samkvæmt tilnenfningu fjármála- og efnahagsráðuneytisins
Marteinn Breki Helgason