Ávarp ráðherra á viðburði Víkonnekt 21. apríl 2026

Kæru gestir,

Ég er viss um að umræðan hér í dag hefur verið bæði gagnleg og tímabær. Það er mikilvægt að tryggja að íslenskt samfélag taki þátt í sameiginlegum evrópskum leikreglum en á sama tíma standa vörð um hagsmuni Íslands og hámarka þau tækifæri sem felast í EES-samstarfinu. Því gríðarmikilvæga samstarfi. Um þetta snýst upptaka og innleiðing EES löggjafar. Og það er ekki einfalt verkefni.

Við þurfum að innleiða reglur af ábyrgð og fagmennsku – en um leið að forðast gullhúðun. Markmiðið er ekki að flækja heldur að einfalda. Sem er mikilvægt vegna þess að þær reglur sem við innleiðum eru ekki síst gerðar til að auka neytendavernd fyrir fólkið okkar.

En við verðum líka að horfast í augu við raunveruleikann: verkefnin verða sífellt fleiri og flóknari, á sama tíma og mannauðurinn er takmarkaður. Það er einfaldlega ekki sjálfbært til lengri tíma að mæta þessum áskorunum eingöngu með auknu vinnuálagi.

Þess vegna þurfum við að hugsa hlutina upp á nýtt.

Tæknin – og þá sérstaklega gervigreind – býður okkur upp á raunhæfa leið til að gera betur. Og það snýst auðvitað ekki um að skipta út mannlegri þekkingu, heldur að efla hana.

Þar liggja líka tækifærin.

Ég vil í því samhengi draga fram að í nýrri atvinnustefnu Íslands, sem ríkisstjórnin samþykkti, sjáum við þessi tækifæri. Við leggjum því aukna áherslu á uppbyggingu gervigreindarinnviða - vegna þess að við erum meðvituð um þann breytta veruleika sem blasir nú við okkur. Ríkisstjórnin ætlar sér að tryggja ábyrga og samkeppnishæfa uppbyggingu gervigreindarinnviða sem stuðla að aukinni framleiðni, verðmætasköpun og gæðum í opinberri þjónustu.

Ísland hefur ákveðna sérstöðu á þessu sviði. Smæðin getur verið styrkur – við getum brugðist hraðar við, prófað nýjar lausnir og verið leiðandi í því að samþætta tækni við opinbera stjórnsýslu.

Þess vegna er sérstaklega ánægjulegt að hér í dag hafi verið kynnt í fyrsta sinn opinberlega íslenska gervigreindarlausnin Treyst.ai. Slíkt frumkvæði sýnir að við erum ekki einungis að fylgja þróuninni heldur móta hana. Með því að byggja upp innlenda þekkingu og lausnir getum við bæði stutt stjórnsýsluna og aukið samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Þetta er mikilvægt.

Nýsköpun af þessu tagi gerist þó ekki af sjálfu sér. Hún krefst elju, hugrekkis og skýrrar sýnar. Fyrir það vil ég sérstaklega þakka Söfu og hennar teymi hjá Víkonnekt fyrir þeirra framlag og vilja til góðra verka. Slík samvinna milli hins opinbera og einkageirans er lykillinn að árangri.

Þegar við horfum til Evrópu sjáum við að sífellt meiri áhersla er lögð á einföldun regluverks. Við eigum að nýta hvert tækifæri til að gera hlutina einfaldari, skýrari og skilvirkari. Og við eigum jafnframt stöðugt að spyrja okkur: Hvernig getum við gert þetta betur?

Ein af helstu áskorununum við EES-löggjöf er hversu dreifð og flókin hún getur verið. Hér getur gervigreind gegnt lykilhlutverki við að auka aðgengi að reglunum með því að sameina þær í eina skýra og samræmda heild.

Það er því ánægjulegt að Víkonnekt hafi í samstarfi við EFTA skrifstofuna í Brussel útfært þá tæknilausn sem hefur verið til umræðu hér í dag. Hún mun gera það auðveldara fyrir stjórnvöld, þingmenn, atvinnulíf og almenning að átta sig á hvað gildir hverju sinni, án þess að þurfa að fara í gegnum fjölda skjala og mismunandi útgáfur EES-reglna.
Þetta er raunveruleg einföldun í verki.

EES-samstarfið er, eins og ég nefndi í upphafi ræðunnar - gríðarmikilvægt. Að taka þátt í því var hugrakkt og framsækið skref á sínum tíma. Og við höfum sannarlega séð það sanna gildi sitt. EES-samningurinn er mikilvægasti viðskiptasamningur sem við Íslendingar höfum gert.

En ég get auðvitað ekki lokið þessu erindi án þess að minnast á Evrópuvegferðina sem við höfum nú haldið af stað í. Vegna þess að þar finnst mér stærsta einföldunarmálið liggja. Það er að mínu mati risa hagsmunamál fyrir Ísland að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst. Fá að sjá hvað okkur myndi bjóðast með fullri aðild að Evrópusambandinu.

Við Íslendingar erum hugrökk og framsækin þjóð og við eigum ekki að vera hrædd við að taka stórar ákvarðanir í samræmi við það. Og í þessu samhengi held ég einmitt að sú lausn sem hefur verið rædd hér í dag gæti nýst í því ferli.

Kæru gestir,

Verkefnið fram undan er stórt en tækifærin eru enn stærri. Fyrir Ísland. Því allt er þetta hugsað með hagsmuni Íslands að leiðarljósi.

Ég vil óska ykkur til hamingju með daginn og hlakka til áframhaldandi samstarfs á þessari vegferð.

Takk fyrir.