Fjölmiðlar

Markmið laga um fjölmiðlun er m.a. að stuðla að tjáningarfrelsi, rétti til upplýsinga, fjölmiðlalæsi, fjölbreytni og fjölræði í fjölmiðlum sem og að efla vernd neytenda á þeim vettvangi. Fjölmiðlanefnd hefur eftirlit með framkvæmd fjölmiðlalaga. Ríkisútvarpið sér um fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu. Markmið þess samkvæmt lögum er að stuðla að lýðræðislegri umræðu, menningarlegri fjölbreytni og félagslegri samheldni í íslensku samfélagi eins og nánar er kveðið á um í samningi við ráðherra.

Styrkir til einkarekinna fjölmiðla

Ákvæði X. kafla B laga um fjölmiðla nr. 38/2011, um stuðning við einkarekna fjölmiðla, féllu úr gildi 1. janúar 2026. Frumvarp um endurskoðað stuðningskerfi við einkarekna fjölmiðla verður lagt fram á 157. löggjafarþingi, að lokinni birtingu í Samráðsgátt stjórnvalda, sbr. endurskoðaða þingmálaskrá.

Reglur eru birtar árlega í Stjórnartíðindum og auglýst eftir umsóknum á vef Stjórnarráðs Íslands. Reglur vegna styrkveitinga 2026 hafa ekki verið birtar. Úthlutun ársins 2025 fór fram á grundvelli reglna nr. 1189/2025 um styrkveitingar til staðbundinna fjölmiðla

Sjóðurinn er starfræktur tímabundið til þriggja ára (2024-2026). Reglur birtar árlega í Stjórnartíðindum á þessu tímabili og auglýst eftir umsóknum á vef Stjórnarráðs Íslands, sbr. reglur nr. 1231/2025 um úthlutun styrkja úr Talsetningar- og textunarsjóði fjölmiðlaveitna.

Reglur um úthlutun úr sjóðnum vegna verkefna ársins 2026 hafa ekki verið birtar.

Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, kynnti í desember 2025 aðgerðaáætlun stjórnvalda fyrir íslenska fjölmiðla. Aðgerðaáætlunin er afrakstur viðamikils samráð við fjölmiðla landsins, auglýsendur og framleiðendur. Hún telur um tuttugu aðgerðir og hvílir á þremur þáttum:

•           Fjölmiðar eru grunnstoð í samfélaginu

•           Alþjóðleg samkeppni grefur undan íslenskum fjölmiðlum

•           Nauðsynlegt er að horfa á íslenskt fjölmiðlaumhverfi sem eina heild

• Aðgerðaráætlunina má lesa hér.

Ráðuneytið stóð fyrir málþingi í febrúar 2024 undir yfirskriftinni  „Fjölmiðlar á tímum stafrænnar byltingar“ 
Upptöku frá málþinginu má sjá hér að neðan.

Samkvæmt fjölmiðlalögum og tilskipun Evrópusambandsins um hljóð- og myndmiðlunarþjónustu er haft eftirlit með afmörkuðum þáttum í starfsemi fjölmiðla, einkum hvað varðar auglýsingar og vernd barna og ungmenna gegn skaðlegu efni. Fjölmiðlanefnd sér um þetta eftirlit og hún er sjálfstæð stjórnsýslunefnd og hefur ráðherra því ekki almennar stjórnunar- eða eftirlitsheimildir yfir henni. Af því leiðir að ráðherra gefur nefndinni hvorki almenn né sérstök tilmæli um úrlausn mála.

Samkvæmt ákvæðum EES-samningsins eru ákvæði tilskipunar Evrópusambandsins um hljóð- og myndmiðlunarþjónustu leidd í lög á Íslandi og eru uppistaðan í fjölmiðlalögum.  Samstarf við ríki innan EES á sviði fjölmiðlunar helgast einkum af ákvæðum tilskipunarinnar, reglum um ríkisstyrki og ýmsum öðrum tilskipunum og reglum um frjáls viðskipti, höfundaréttarmál og fleira. Þá tekur Ísland þátt í störfum stýrinefndar Evrópuráðsins um fjölmiðla og nýja miðla (CDMC) auk þess að ráðuneytið á í óformlegu samstarfi við hin Norðurlöndin á þessum sviðum.

Ríkisútvarpið er sjálfstætt opinbert hlutafélag í eigu íslenska ríkisins og  stjórn þess fer með æðsta vald í málefnum þess á milli aðalfunda. Stjórnin ber ábyrgð á rekstri Ríkisútvarpsins, að farið sé að lögum og að samþykktir þess og ákvæði samnings um fjölmiðlun í almannaþágu séu uppfyllt. Útvarpsstjóri er framkvæmdastjóri Ríkisútvarpsins og hefur daglegan rekstur þess með höndum auk þess að vera æðsti yfirmaður allrar dagskrárgerðar.