Burðarstoð verðmætasköpunar og bættra lífskjara - grein birt í sérblaði Viðskiptablaðsins v. Ferðaþjónusutdagsins 2025

Burðarstoð verðmætasköpunar og bættra lífskjara

Ferðaþjónustan hefur verið ein helsta stoð íslensks efnahagslífs um árabil. Undanfarin ár hafa ýmis áföll dunið yfir greinina, t.a.m. nýlegt fall flugfélagsins Play, en íslensk ferðaþjónusta hefur sýnt aðdáunarverða seiglu og farið úr því að vera árstíðabundinn atvinnuvegur yfir í að vera lykill að bættum lífskjörum, eins og segir í yfirskrift Ferðaþjónustudagsins. Þar er líka spurt hvert sé hlutverk ferðaþjónustu í framtíðarsýn stjórnvalda?

Stutta svarið við því er að ferðaþjónustan verður áfram ein af grundvallarstoðunum í efnahagslífinu, en til að svo megi verða þurfa stjórnvöld að skapa greininni skýrari ramma. Hraður vöxtur ferðaþjónustunnar, sem hefur að mestu leyti verið á forsendum markaðarins, hefur leitt til þess að stjórnvöld hafa oftar en ekki verið eftir á þróuninni. Það hefur ekki aðeins verið áskorun fyrir greinina að búa við slíkt heldur einnig fyrir samfélagið allt.

Tími aðgerða runninn upp

Að mínu mati er tími aðgerða runninn upp. Í því samhengi er í ráðuneytinu verið að rýna aðgerðaáætlun ferðamálastefnunnar til ársins 2030, m.t.t. forgangsröðunar aðgerða, kortlagningu á því hvaða verkefni eru brýnust, hverju er hægt að hrinda strax í framkvæmd og hvernig það er best gert. Samhliða endurskoðun á aðgerðaáætluninni viljum við líta á ferðaþjónustuna heildrænt; hvað er að virka vel og hvað má gera betur?

En þótt aðgerðaáætlunin sé í endurskoðun þá höldum við áfram að vinna að mikilvægum verkefnum sem styðja við sjálfbærni greinarinnar. Dreifing ferðamanna um landið er til dæmis verkefni sem er alltaf á oddinum. Í gegnum Flugþróunarsjóð hefur verið unnið gott starf við að koma á beinu flugi til Akureyrar, sem munar mikið um fyrir ferðaþjónustuaðila og samfélagið á Norðurlandi. Þeirri vinnu verður haldið áfram.

Þá er öryggi ferðamanna í forgangi og ákvað ég t.a.m. að sérstök áhersla yrði lögð á öryggismál á ferðamannastöðum við úrvinnslu umsókna í Framkvæmdasjóð ferðamannastaða í ár. Einnig tel ég brýnt að skoða öryggismálin í tengslum við skipulag ferðamannastaða og ábyrgð þeirra sem þá reka.

Samtal hafið við hagaðila vegna náttúru- og innviðagjalds

Annað mikilvægt yfirstandandi verkefni er sameiginleg rýni mín og Eyjólfs Ármannssonar innviðaráðherra á því hvernig má einfalda og samræma regluverk í tengslum við innheimtu bílastæðagjalda bæði svo upplifun gesta verði ekki óþarflega neikvæð, eins og við höfum séð fréttir um, en einnig til hagræðis fyrir ferðaþjónustufyrirtæki. Einfaldleiki, jafnræði og traust þurfa að einkenna slíka gjaldtöku til að hún þjóni tilgangi sínum, en hana þarf jafnframt að skoða í samhengi við fyrirhugað frumvarp mitt um náttúru- og innviðagjald sem ég hyggst leggja fram á þingi í vetur.

Vinna við frumvarpið er í fullum gangi innan atvinnuvegaráðuneytisins og er samtal hafið við Samtök ferðaþjónustunnar, sem og aðra hagaðila, í tengslum við hana. Hluti af vinnunni við frumvarpið er greining á núverandi stöðu, bæði hvað varðar stjórnsýslu ferðamála, þau gjöld sem þegar eru innheimt af greininni og þann kostnað sem móttaka ferðamanna felur í sér, hvort sem hann er fjárhagslegur eða mældur í álagi á náttúru og innviði.

Íslensk ferðaþjónusta er og verður mikilvæg atvinnugrein fyrir þjóðarbúið. Stóra verkefnið framundan er að festa hana enn frekar í sessi sem burðarstoð verðmætasköpunar og bættra lífskjara.

Gleðilegan Ferðaþjónustudag.