Kveðja til sjómanna

Kveðja til sjómanna

Árvisst rennur sjómannadagurinn upp sem sameiningartákn þeirrar starfstéttar sem hefur frá ómuna tíð skapað þau þjóðarverðmæti sem efnahagur landsins hvílir á. Í áranna rás hefur framþróun í fiskveiðum verið öflug og sífelldar endurbætur á skipaflota, fiskvinnsluaðferðum og öryggisbúnaði hafa skilað nútímanum öflugum sjávarútvegi sem stöðugt verður að endurskoða með tilliti til æ fleiri þátta.
Allt síðan núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi var komið á, hefur staðið um það talsverður styr og menn ekki verið á eitt sáttir um hvort það væri sú lausn sem þyrfti til að sætta ólík sjónarmið um verndun og nýtingu fiskimiða Íslands. Nú nýlega var samþykkt á Alþingi breyting á lögum um stjórn fiskveiða er felur í sér álagningu veiðigjalds er handhafar veiðiheimildanna greiða með afkomutengdu veiðigjaldi. Við gerð frumvarpsins var tekin til nánari útfærslu önnur af tveimur leiðum sem Auðlindanefnd lagði til í skýrslu sinni. Þrátt fyrir ákafar rökræður um réttmæti slíks gjalds hafa kaflaskil átt sér stað þar sem búið er að lögfesta helstu grundvallaratriði gjaldsins þó ávallt megi deila um einstakar aðferðir og upphæðir.
Hugmyndin um veiðigjald er alls ekki ný af nálinni og hefur verið til skoðunar í ýmsum myndum um nokkurn tíma. Forsenda þessa gjalds er sprottin af sama meiði og fiskveiðistjórnunarkerfið sem slíkt, hafið og auðlindir þess eru þjóðareign sem allir landsmenn eiga í sameiningu og hana ber að varðveita og umgangast af virðingu og skynsemi, en einnig þannig að hún skili sem mestum mögulegum þjóðararði. Ég er þess fullviss að veiðigjaldið er sá þáttur sem færir okkur nær endapunktinum í því langa ferli að finna viðunandi niðurstöðu til að binda endi á deilur um fiskveiðistjórnunarkerfið.
Það er ekki nema eðlilegt að stjórnarandstaðan hafi velt upp öðrum hliðum málsins og lagt aðrar áherslur en fram koma í frumvarpi ríkistjórnarinnar. Þá hafa hagsmuaaðilar í sjávarútvegi það hlutverk fyrst og síðast að gæta hagsmuna sinna umbjóðenda. Samt sem áður hafa ýmsir þessara aðila lýst sig reiðubúna til að taka upp hóflegt veiðigjald. Sýnir það hve mikið þessir aðilar eru tilbúnir að leggja á sig til að skapa meiri festu og einingu í sjávarútvegsmálum.
Fiskveiðistjórnunarkerfið hefur verið í þróun í um 20 ár og á þeim tíma hefur það slípast og mótast sem tæki til að vernda fiskistofnana sem eru dýrmætasta auðlind þjóðarinnar. Þrátt fyrir að viss kaflaskil hafi nú átt sér stað hefur engu lokamarki verið náð, um slíkt er ekki hægt að tala í þessu samhengi. Aflamarkskerfið er á vissan hátt jafn lifandi og breytilegt og lífríki sjávar, það verður sífellt að vera í þróun til að fylgja breyttum tímum og breyttum aðstæðum. Hóflegt veiðigjald er einn áfangi á þeirri leið að gera kerfið skilvirkara og hagkvæmara í notkun.
Það er trú mín að það sé grunnur að víðtækari sátt í sjávarútveginum í framtíðinni.

Ég færi sjómönnum og fjölskyldum þeirra þakkir fyrir þeirra mikilvæga starf og árnaðaróskir á þessum hátíðardegi.