Ávarp ráðherra á fundi Matís með PEPSICO 4. júní 2013

Góðan daginn góðir fundargestir.

(Dr. Gregory L. Yep) aðstoðarforstjóri rannsókna og þróunar PepsiCo Food and Beverage Innovation.
Gamalt íslenskt máltæki hljóðar svo: „Morgunstund gefur gull í mund“. Á það ákaflega vel við hér í dag, þar sem dagurinn er tekinn snemma og ætlunin að ræða fjárfestingar, rannsóknir og nýsköpun í matvælaiðnaði.  Allt þetta lofar gulli í mund.

Ég má fullyrða að varla finnst sá Íslendingur sem ekki er meðvitaður um þá miklu möguleika sem Ísland hefur á svo mörgum sviðum. Ekki síst hvað matvælaiðnaði viðkemur. Forsendur þeirra tækifæra eru fyrst og fremst hreinleikinn; tært vatn og ómengað umhverfi og svo þær lífverur til lands og sjávar lifa við þessi skilyrði og eru undirstaða fæðuframleiðslunnar og matvælagerðarinnar.  Ísland hefur þarna sérstöðu meðal annarra þjóða og landsmenn þess vel meðvitaðir að þeim megi ekki fórna – þær eru undirstaðan.

Næsta stig, ef svo má segja – er að nýta sér þessar auðlindir og afurðir þeirra á þann máta að þær gefi sem bestan ábata.

Það þarf ekki að fara langt aftur í sögunni til að sjá að margt af því sem við nýtum nú með góðum árangri fór til spillis eða gaf ekki af sér þann arð sem vænta mátti. Því olli ekki aðeins vanþekking innanlands um gildi hráefnisins –  ef svo má að orði komast, heldur má einnig halda því fram að þjóðir heimsins hafi engan vegin verið tilbúnar til að veita þeim athygli. En nú er lag og það þarf að nýta.

Umræðan um mat og hugsanlegan skort á mat er sífellt að verða háværari og alla vega má fullyrða að helstu ráðamenn eru vel meðvitaðir um gildi þess að hráefnið – hverju nafni sem það kann að nefnast – sé fullnýtt. Þá hafa markaðir opnast sem ekki voru áður til staðar m.a. þar sem allar flutningsleiðir hafa styst með tilkomu betri samgangna. Fyrst og fremst ræður samt grunnþörf mannsins; matur.

En það er eins og annað að ekkert springur fullskapað úr höfði Seifs og án rannsókna og vísindalegrar nálgunar hefði okkur lítið miðað.

Áðan nefndi ég ekki eina forsendu matvælaiðnaðarins  - án þess þó að gleyma henni, en það er þekkingin. Þar stöndum við Íslendingar einnig mjög vel að vígi, með háskóla á heimsmælikvarða sem svarað hafa kalli um nýjar og auknar rannsóknir og þekkingu sem miða að því að hámarka gæði og þá möguleika sem matvælaauðlindirnar gefa okkur.

Fyrirtækið Matís er gott fyrirtæki . Það byggir starfsemi sína á gömlum þekkingargrunni og áralöngum tengslum. Það byggði ofan á það sem fyrir var og hefur á fáeinum árum orðið mjög öflugt rannsóknafyrirtæki og þegar þekkt sem slíkt víða erlendis. Því má segja Matís til hróss – að það er miklu eldra en það lítur út fyrir að vera.  

Ísland er lítið meðal þjóða heimsins og vart mælanlegt þegar kemur að mannfjöldatölum. Það er hins vegar stórt þegar kemur að fiskveiðum og framleiðslu fiskafurða. Þennan styrkleika ber að nýta og á þeim sviðum sækir Matís fram svo eftir er tekið. Sömu sögumá segja um aðrar afurðir þótt ég nefni sérstaklega fiskinn en sannarlega er hann og verður grunnþáttur okkar efnahagslífs.

Mikil þróun hefur verið í matvælaframleiðslu hér á landi á undanförnum árum og hefur Matís verið þar í fararbroddi. Sífellt eru að koma á markaðinn nýjar afurðir og sumar svo nýstárlegar að fréttaefni þykir. Hér er ekki einvörðungu um mat að ræða heldur og nýjungar í meðhöndlun og framleiðslu dýrmætra hliðarefna. Allt miðar það að því að hámarka nýtinguna og verðmæti vörunnar.

En hvað svo sem öllum nýungum lýtur er og verður eitt af aðalmarkmiðum í þróun og nýsköpun að tryggja gæði og heilbrigði afurðanna. Það er sá grunntónn sem aldrei má falskur verða – og stendur ekki til að breyta.

Allt þetta væri  ófært ef þekkingin væri ekki til staðar og hana er ekki langt fyrir Matís að sækja, þar sem Háskóli Íslands er nánast handan við hornið og sem meira er – veit um gildi rannsóknanna og vill leggja sitt að mörkum með frjórri hugsun og nýjum aðferðum. Matvælaiðnaður og hátækni eru þannig farin að vinna saman til hagsbóta fyrir allt lífhagkerfið

Það er mér því ánægja að vera viðstaddur og fá að undirrita samning milli Matís og Háskóla Íslands hér í dag um rannsóknir og vöruþróun í matvælaiðnaði.

Góðir gestir.

Sem ráðherra byggðamála vil ég nota þetta tækifæri til að vekja athygli á – og í raun þakka fyrir það mikla starfi sem fram fer á vegum Matís úti á landsbyggðinni. Þar er stærsta uppspretta afurðanna hvort heldur þær koma af landi eða úr hafi dregnar. Þau störf sem Matís hefur þar skapað og eru afleiðing rannsókna- og þróunarvinnu  skipta gríðarlega miklu máli fyrir eflingu byggðar í landinu, ekki síst þar sem oft um að ræða vel launuð hátæknistörf, sem gerir ungu fólki  af landsbyggðinni kleift að snúa til heimahaganna að loknu háskólanámi.

Ég lýk svo þessu ávarpi mínu með að óska Matís og Háskóla Íslands til hamingju með þann samning sem hér verður undirritaður – fullviss um að hann verður bæði þeim og Íslensku þjóðinni til hagsbóta.