Ávarp við opnun tengivirkis Landsnets við Búðarhálsvirkjun og Búðarhálslínu 1, 10. janúar 2014

Kæru gestir,

Það er mér sannarlega ánægjuefni að eitt af fyrstu embættisverkum mínum á nýju ári sé að vera með ykkur hér í dag og taka formlega í notkun nýtt tengivirki Landsnets við Búðarháls, sem og Búðarhálslínu 1. Þessi mannvirki fela í sér tengingu Búðarhálsvirkjunar við meginflutningskerfi Landsnets og er Landsnet nú tilbúið að taka við orku frá virkjuninni þegar framkvæmdum við hana lýkur.

Gert er ráð fyrir að afhending orku úr Búðarhálsvirkjun hefjist núna í janúar en áætlað afl virkjunarinnar verður um 95 MW og orkugeta allt að 585 GWst (gígavattstundir) á ári. Formleg gangsetning Búðarhálsvirkjunar er síðan fyrirhuguð í mars þegar reynslurekstri er lokið.

Eins og staðan er núna er mikil þörf fyrir þessa orku frá Búðarhálsvirkjun þar sem vatnsbúskapur á Suðurlandi hefur ekki verið góður og miklar takmarkanir í flutningkerfinu draga úr möguleikum til að flytja orkuna frá norður- og austurlandi.

Mikilvægt er að styrkja flutningskerfið svo útrýma megi flöskuhálsum sem hindra hagkvæmustu nýtingu virkjana. Sérstaklega er þetta mikilvægt til að hámarka orkuvinnslugetu kerfisins með samkeyrslu vatnsmiðlana svo lágmarka megi líkur á vatnsskorti og skömmtunum eins og borið hefur á nú í ár og í fyrra.
Það er því full ástæða til að fagna þeim merka áfanga sem á sér stað hér í dag og vil ég óska Landsneti og öðrum þeim aðilum sem að framkvæmdum þessum hafa komið til hamingju með vel unnið verk. Framkvæmdir hófust vorið 2012 og lauk á áætlun í lok síðasta árs, og eins og við sjáum hefur verið vel að þeim staðið.

Ég vil sérstaklega taka fram að það er ánægjulegt að sjá að Landsnet hefur með nýjum lausnum fundið leiðir til að minnka kostnað við mannvirkjagerð og byggt einfalda en jafnframt smekklega spennistöð sem fellur vel að umhverfinu og nálægum mannvirkjum. Þetta er eitthvað sem fellur vel í kramið hjá ráðherra nýsköpunar- og hönnunarmála. Hið sama má reyndar einnig segja um Búðarhálsvirkjun, hún er einstaklega vel hönnuð og fellur afar vel inn í umhverfi sitt hér að Búðarhálsi. Ásýnd hlutanna og frágangur skiptir máli og öll er þessi framkvæmd því til mikillar fyrirmyndar hvað það varðar.

Kæru gestir,
Ég hef oftar en einu sinni komið inn á það í ræðum mínum í vetur að afhendingaröryggi raforku er ein af undirstöðum í orkumálum Íslands sem og atvinnuuppbyggingu. Hið miðlæga flutningskerfi raforku þarf að hafa næga flutningsgetu til að tryggja örugga afhendingu og í þessum málum getum við gert betur, eins og bent hefur verið á.

Sem dæmi má nefna að styrking flutningskerfisins er mikilvægur þáttur í að gera fyrirtækjum færi á að færa orkunotkun sína úr olíu yfir í innlenda orkuvæna orkugjafa. Þetta minnkar losun gróðurhúsalofttegunda, auðveldar Íslandi að standa við alþjóðlegar skuldbindingar og er hagkvæmt fyrir þjóðarbúið.

Við þurfum að móta okkur skýra stefnu varðandi framtíðaruppbyggingu flutningskerfis raforku og inn í þá umræðu koma m.a. álitamálin um loftlínur eða jarðstrengi, hlutverk og stöðu Kerfisáætlunar Landsnets, hlutverk sveitarfélaga og margt fleira. Að þessum málum er unnið í ráðuneyti mínu og get ég sem dæmi nefnt að næstkomandi þriðjudag mun ég mæla fyrir og kynna Alþingi skýrslu nefndar um raflínur í jörð. Ég lít svo á að nauðsynlegur undanfari framtíðar stefnumótunar á þessu sviði sé að fram fari upplýst og greinargóð umræða, bæði innan Alþingis og í samfélaginu.

Flutningskerfið er í reynd tvær eyjar. Kerfið fyrir norðan og kerfið fyrir sunnan. Ein mikilvægasta framkvæmdin sem ég tel að ráðast þurfi í á komandi árum er styrking flutningskerfisins sem tengir saman norður- og suðurkerfið. Tenging milli þessara staða er augljóslega hagkvæm út frá ýmsum sjónarmiðum, en hún er hins vegar klárlega ekki óumdeild og þarfnast ítarlegrar skoðunar. Slík tenging myndi leiða til minna orkutaps í flutningskerfinu en aðrir valkostir og stuðla að bættri nýtingu þeirra mannvirkja sem fyrir eru. Það er af þessum sökum, og í ljósi þeirra takmarkana sem eru í flutningskerfinu, mikilvægt að Landsnet kanni áfram möguleikann á slíkri tengingu með vönduðum hætti og láti meta umhverfisáhrif hennar.

Að lokum vil ég segja að þessi ánægjulega athöfn hér í dag er okkur hvatning í að halda áfram jákvæðri og nauðsynlegri uppbyggingu á flutningskerfi raforku, sem og uppbyggingu nýrra endurnýjanlegra orkukosta, og er vonandi upptaktur að því sem koma skal á þessu ári.

Ég vil því ítreka hamingjuóskir mínar til Landsnets og annarra þeirra aðila sem komið hafa að framkvæmdum þessum hér að Búðarhálsi.