Útfærslur á fjárhagsstuðningi ESB við Úkraínu, aukinn hreyfanleiki herliðs og hergagna innan ESB, ályktun Evrópuþingsins um málefni norðurslóða, haustspá um stöðu efnahagsmála o.fl.

Að þessu sinni er fjallað um:

• tillögur um tvær mögulegar útfærslur á fjárhagsstuðningi við Úkraínu til næstu tveggja ára
• aukinn hreyfanleiki herliðs og hergagna innan ESB
• samkomulag um tillögu um útfösun á innflutningi á rússnesku gasi
• ályktun Evrópuþingsins um stefnu ESB í málefnum norðurslóða
• haustspá um stöðu efnahagsmála
• aðgerðir til að auka þátttöku í viðbótarlífeyrissparnaði
• stefnuáætlun í neytendamálum til 2030
• stefnuáætlun um lífhagkerfið
• vegvísi í menningarmálum
• samkomulag um tillögu um Evrópskan hæfileikabrunn
• samkomulag um tillögu um pakkaferðir
• samkomulag um tillögu um notkun á nýrri erfðatækni í landbúnaði
• samkomulag um tillögu um velferð hunda og katta
• samning samtaka aðila vinnumarkaða á menntasviði um fjarvinnu og um réttinn til að aftengjast
• fund sameiginlegu EES-þingmannanefndarinnar

 

Tillögur um tvær mögulegar útfærslur á fjárhagsstuðningi við Úkraínu

Framkvæmdastjórn ESB kynnti í vikunni tvær tillögur að mögulegum útfærslum á fjárhagslegum stuðningi ESB við Úkraínu fyrir árin 2026–2027. Fyrir liggur að öflugur stuðningur ESB við Úkraínu á næstu misserum er forsenda fyrir því að ríkið geti áfram varist hinu linnulausa árásarstríði sem Rússland heygir gagnvart landinu. Gríðarlegir hagsmunir eru því fólgnir í því að ESB takist að komast að niðurstöðu í málinu, ekki bara fyrir Úkraínu, heldur fyrir öryggi í Evrópu heilt yfir, bæði til skemmri og lengri tíma.

Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, og Valdis Dombrovskis, framkvæmdastjóri efnahagsmála, kynna tillögurnar á blaðamannafundi í Brussel.

Tillögurnar byggja á ályktunum sem birtar voru í kjölfar leiðtogaráðsfundar ESB sem, fram fór 23. október sl. sem og á viðamiklu samráði sem átt hefur sér stað á vettvangi aðildaríkjanna og stofnana ESB frá því að fundurinn var haldinn. 

Útfærslurnar tvær eru í stuttu máli eftirfarandi:

• Annars vegar að Úkraínu verði veitt svonefnd endurbóta eða skaðabótalán (e. Reparations Loan) sem tryggt yrði með frystum rússneskum eignum og að lánið yrði veitt með þeim skilmálum að það kæmi einungis til endurgreiðslu ef Rússland bætir fyrir það tjón sem það hefur ollið í Úkraínu með stríðsrekstri sínum.
• Hins vegar með sameiginlegri lántöku aðildarríkjanna, í nafni ESB sem fái heimild til lántöku fyrir nauðsynlegum fjárstuðningi (eða lánveitingu), með fjárlög ESB og framlög aðildarríkjanna til þeirra að bakhjarli.

Fyrri útfærslan um að veitt verði lán (e. Reparations Loan) sem tryggt yrði með frystum rússneskum eignum hefur lengi verið í umræðunni en eins og vikið var að í umfjöllun Vaktarinnar 24. október sl. tókst ekki að ná samstöðu innan leiðtogaráðsins um lánveitinguna á síðasta fundi eins og stefnt hafði verið að, vegna andstöðu Belgíu. Hafa þarlend stjórnvöld talið að lagaleg og efnahagsleg óvissa sem fylgt gæti ákvörðun um slíka lánveitingu væri enn of mikil fyrir Belgíu, en stór hluti hinna frystu rússnesku eigna er varðveittur í belgískum fjármálastofnunum. Var það krafa Belgíu á fundinum í október að ESB-ríkin tækju með ótvíræðari hætti sameiginlega ábyrgð ef endurgreiðslukröfur yrðu virkar. Hvort þær tillögur sem nú hafa verið birtar, sbr. sérstaka tillögu til Evrópuþingsins og ráðherraráðsins um setningu reglugerðar um lánveitinguna og jafnframt tillögu að sérstakri reglugerð ráðherraráðsins um sérstakar ráðstafanir til að vernda ríki og fjármálastofnanir fyrir mögulegum gagnráðstöfunum af hálfu Rússlands dugi á eftir að koma í ljós. Fyrstu viðbrögð benda þó til þess að svo sé ekki, en á hinn bóginn er til þess að líta að þessar tillögur geta vitaskuld tekið breytingum í meðförum þingsins og ráðsins. Þá er einnig til þess að líta að aukinn meiri hluti í ráðherraráðinu dugir til afgreiðslu tillagna um þessa leið.

Ljóst þykir að seinni útfærslunni, þ.e. um sameiginlega lántöku, er teflt fram sem einskonar varaleið. Hugmyndir um sameiginlegar lántökur í nafni ESB hafa löngum mætt mikilli andstöðu innan sambandsins, en það að henni sé teflt fram núna endurspeglar umfram annað þá gríðarlegu hagsmuni sem undir eru í þessu máli. Spurningin er þannig ekki, að mati framkvæmdastjórnarinnar, hvort það eigi að samþykkja þá umfangsmiklu fjárhagsaðstoð sem til umræðu er, heldur fremur og einungis hvernig sú aðstoð skuli útfærð og fjármögnuð. Þá er til þess að líta að krafist er einróma samþykkis meðal aðildarríkjanna fyrir ákvörðun af þessu tagi.

Tillögurnar ganga nú til umræðu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB en fyrir liggur að það er gríðarlega mikil pressa á að skýrar pólitískar línur verði dregnar um framhaldið á næsta fundi leiðtogaráðsins sem áætlaður er eftir einungis tvær vikur þ.e. dagana 18. og 19. desember nk. og er gert ráð fyrir stífum fundarhöldum um málið fram að fundinum. Í því sambandi má m.a. nefna að Friedrich Merz, kanslari Þýskalands, kom til Brussel í dag til að funda með Bart De Wever, forsætisráðherra Belgíu, og Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnarinnar, þar sem þess verður freistað að þoka málinu áfram í átt til samkomulags.

Aukinn hreyfanleiki herliðs og hergagna innan ESB

Hinn 19. nóvember sl. birti framkvæmdastjórn ESB stefnumótun um sveigjanlegri og greiðari flutning herliðs aðildarríkjanna og hergagna innan ESB. Stefnuskjalinu fylgdi tillaga til Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB að nýrri reglugerð um ráðstafanir til að ná þeim markmiðum.

Stefnumótuninni fylgdi jafnframt orðsending til Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um vegvísi í átt að umbyltingu í hergagnaiðnaði með nýsköpun að leiðarljósi.

Stefnumótunin og löggjafartillagan koma sem enn ein viðbót við umfangsmikla stefnumótun og aðgerðir á sviði varnarmála á vettvangi ESB sem ekki sér fyrir endann á, sbr. m.a. umfjöllun um fyrstu stefnumörkun ESB á þessu sviði í Vaktinni 15. mars 2024, um útgáfu hvítbókar um varnarmál og endurvopnunaráætlun ESB í Vaktinni 21. mars sl. og nú síðast umfjöllun í Vaktinni 24. október sl. um vegvísi um uppbyggingu varnarviðbúnaðar til ársins 2030 og um stofnun nýrrar samstarfsáætlunar á sviði varnarmála og hergagnaframleiðslu.

Sjá nánar um stefnumótunina og löggjafartillöguna í fréttatilkynningu framkvæmdastjórnarinnar.

Samkomulag um tillögu um útfösun á innflutningi á rússnesku gasi

Hinn 3. desember sl. náðist bráðabirgðasamkomulag í þríhliða viðræðum milli Evrópuþingsins, ráðherraráðs ESB og framkvæmdastjórnar ESB um efni löggjafartillögu um útfösun og endanlega stöðvun á innflutningi á rússnesku gasi. Fjallað var um tillöguna í Vaktinni 27. júní 2025.

Markmið tillögunnar er að auka orkuöryggi ESB og draga úr markaðs- og efnahagsáhættu sem fylgir því að vera háður rússnesku gasi.

Samkomulagið kveður á um að innflutningur á rússnesku gasi verði bannaður sex vikum eftir að löggjöfin tekur gildir en þó er gert ráð fyrir aðlögunartíma vegna gildandi samninga en að innflutningi á grundvelli slíkra samninga verði hætt í skrefum fram til 1. nóvember 2027. Breytingar á gildandi samningum verða aðeins heimilar í mjög þröngt skilgreindum rekstrartilgangi og má ekki leiða til aukins magns innflutnings. Gasinnflutningur verður háður fyrirfram leyfisveitingu til að tryggja að bannið virki í reynd. Aðildarríki skulu leggja fram áætlanir um aðgerðir til að auka fjölbreytni gasframboðs og mæta mögulegum áskorunum, með það að markmiði að stöðva allan innflutning frá Rússlandi innan tilskilins tímaramma. Sama krafa gildir um aðildaríki sem enn flytja inn rússneska olíu.

Ráðið og þingið héldu inni ákvæði sem heimilar tímabundna frestun ef skyndilegir atburðir ógna orkuöryggi eins eða fleiri aðildaríkja. Skilyrði fyrir framkvæmdastjórnina til að virkja slíka undanþágu voru hert og er nú gert ráð fyrir að þau takmarkist við brýna nauðsyn og neyðarástand. Þá er mælt fyrir um að framkvæmdastjórnin skuli endurskoða gerðina innan tveggja ára frá gildistöku.

Fyrir liggur að bæði Ungverjaland og Slóvakía eru mótfallin lagasetningunni og hefur Ungverjaland gefið skýrt til kynna að látið verði reyna á lagasetninguna fyrir Evrópudómstólnum en í því sambandi hafa þau bent á að ákveðið hefði verið að innleiða innflutningsbannið með almennri lagasetningu undir hatti orkuskiptaáætlunar  ESB í stað þess að tefla tillögu um bannið fram sem þvingunaraðgerð en slíkar aðgerðir þurfa öll aðildarríki að samþykkja til að þær nái fram að ganga.

Tillagan gengur nú til formlegrar afgreiðslu hjá Evrópuþinginu og ráðherraráði ESB í samræmi við samkomulagið.

Ályktun Evrópuþingsins um stefnu ESB í málefnum norðurslóða

Hinn 26. nóvember sl. samþykkti Evrópuþingið ályktun um stefnu ESB er kemur að málefnum norðurslóða en í ályktuninni eru m.a. sett fram tilmæli til ráðherraráðs ESB, framkvæmdastjórnar ESB og utanríkisþjónustu ESB um eflingu samstarfs á sviði norðurslóðamála.

Í ályktuninni er sífellt vaxandi mikilvægi norðurslóða undirstrikað, sérstaklega í ljósi loftslagbreytinga, orkuskipta og ekki síst vaxandi alþjóðlegrar spennu á sviði öryggis- og varnarmála. Er í skýrslu nefndarinnar varað við aukinni hernaðaruppbyggingu Rússa og vaxandi ásælni Kína á norðurslóðum og hvatt til þess að aðildarríki ESB taki höndum saman með bandamönnum sínum í Atlantshafsbandalaginu til að efla fælingarmátt sinn til að mæta breyttu öryggisumhverfi á norðurslóðum.

Víða er vikið að samskiptum við Ísland í ályktuninni og sama á m.a. við um samskipti við Grænland og Noreg. Hefur ESB að undanförnu skerpt mjög fókus á norðurslóðir og norðurslóðamálefni og hafa málefni Grænlands ekki hvað síst verið þar í brennidepli, sbr. umfjallanir í Vaktinni 26. september og 10. október sl.

Í ályktuninni er vikið er að áformum stjórnvalda hér á landi um að efnt verði til þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að ESB og er þeim áformum fagnað en óháð niðurstöðu slíkrar atkvæðagreiðslu er hvatt til aukins samstarfs við Ísland á ýmsum sviðum m.a.:

• Í baráttunni gegn fjölþáttaógnum og óvinveittum erlendum afskiptum og er í þeim efnum sérstaklega vikið strategískri legu landsins, m.a. til að hafa eftirlit með siglingum um það sem nefnt hefur verið GIUK-hliðið (e. GIUK gap), sem markast af hafsvæðinu á milli Bretlands, Færeyja, Íslands og Grænlands.

  Í þessu samhengi er því fagnað að stjórnvöld hér á landi hafi ákveðið að ganga til viðræðna við ESB um samstarf á sviði öryggis- og varnarmála.

• Á sviði endurnýjanlegrar orku og framleiðslu á grænu vetni, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 20. desember 2024 um mögulega framleiðslu vetnis, rafeldsneytis og íblöndunarefna á Íslandi.
  
  
• Við uppbyggingu sæstrengsverkefna, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 24. október sl. um fund varaforseta framkvæmdastjórnar ESB með ráðherrum fjarskiptamála á Norðurlöndum um sæstrengsverkefni.
  
  
• Á sviði sjávarútvegsmála, en í þeim efnum er nefnt að Ísland, ásamt Noregi og Grænlandi, búi yfir sérfræðiþekkingu í sjálfbærri nýtingu fiskistofna og í líftækni og nýsköpun á sviði sjávarútvegs sem sé nauðsynleg fyrir matvælaöryggi í ESB og fyrir bláa hagkerfið.
  
  
• Á sviði menntamála, rannsókna- og vísinda.

Samstarf og samvinna við ESB í málefnum norðurslóða er á meðal forgangsmála á nýjum forgangslista fyrir hagsmunagæslu Íslands gagnvart ESB.

Ályktun þingsins er send ráðherraráði ESB, framkvæmdastjórninni og utanríkisþjónustu ESB í kjölfar samþykktar hennar.

Haustspá um stöðu efnahagsmála í ESB sýnir áframhaldandi vöxt þrátt fyrir krefjandi umhverfi

Framkvæmdastjórn ESB birti haustspá um stöðu efnahagsmála 17. nóvember sl. Þar kemur fram að hagvöxtur á fyrstu þremur ársfjórðungum 2025 hafi verið meiri en búist var við. Á fyrri hluta ársins hafi hagvöxturinn verið knúinn áfram af auknum útflutningi í aðdraganda hækkunar tolla en hagkerfi ESB hélt þó áfram að vaxa á þriðja ársfjórðungi ársins. Á spátímabilinu (fram til 2027) er gert ráð fyrir að hagvöxtur verði hóflegur, þrátt fyrir krefjandi ytri aðstæður.

Haustspáin gerir ráð fyrir að hagvöxtur í ESB verði 1,4% á árunum 2025 og 2026 og 1,5% árið 2027. Á evrusvæðinu verði þróunin svipuð: hagvöxtur þar verði 1,3% árið 2025, 1,2% árið 2026 og 1,4% árið 2027. Gert er ráð fyrir að verðbólga á evrusvæðinu muni halda áfram að lækka, verði 2,1% árið 2025 og sveiflast í kringum 2% á spátímabilinu. Í ESB í heild er gert ráð fyrir að verðbólga verði örlítið hærri og lækki í 2,2% árið 2027. 

Einkaneysla og fjárfesting styðja vöxt

Áætlanir ESB, t.d. varðandi endurreisnar- og viðnámssjóðinn (e. Recovery and Resilience Facility - RFF), styðja við innlenda eftirspurn sem talin er verða helsti drifkraftur vaxtar á spátímabilinu. Gert er ráð fyrir að einkaneysla muni vaxa jafnt og þétt vegna aukinnar eftirspurnar og lægra sparnaðarhlutfalls. Fjárfestingar nái sér á strik á ný, aðallega vegna aukinnar uppbyggingar á atvinnuhúsnæði og fjárfestinga í atvinnutækjum.  

Vegna mikilvægis utanríkisviðskipta fyrir hagkerfi ESB er það viðkvæmt fyrir áframhaldandi viðskiptahömlum. Samkomulag um tolla- og viðskiptamál sem náðist við Bandaríkin í sumar, sbr. umfjöllun um samkomulagið í Vaktinni 26. september sl.,  hefur dregið úr óvissu sem hafði áhrif á vorspána, sbr. umfjöllun í Vaktinni 30. maí 2025.

Haustspáin gerir ráð fyrir að allir tollar sem bandarísk stjórnvöld hafa lagt á og voru í gildi 31. október verði það áfram út spátímabilið. ESB stendur nú frammi fyrir hærri meðaltollum á útflutning til Bandaríkjanna en gert var ráð fyrir í vorspánni. Engu að síður eru tollar á útflutning frá ESB enn lægri en þeir sem lagðir eru á önnur stór ríki. Það gefur ríkjum ESB ákveðið samkeppnisforskot en á sama tíma hefur dregið úr viðskiptum á alþjóðavísu og sterkt gengi evru dregur úr erlendri eftirspurn.

Stöðugri verðbólgu spáð

Verðbólga á evrusvæðinu hefur verið endurskoðuð lítillega frá vorspánni. Nú er gert ráð fyrir að hún lækki úr 2,4% árið 2024 og nái markmiði Seðlabanka Evrópu um 2% árið 2027. Þróun einstakra liða verðbólgunnar er mismunandi: lægra verð á þjónustu og matvælum vegur upp á móti hækkandi orkuverði. Aukinn samkeppnisþrýstingur frá innflutningi og hærra gengi evrunnar gætu haldið aftur af verðhækkunum á vörum, öðrum en orku. Spáð er að verðbólga í ESB verði örlítið hærri en á evrusvæðinu og lækki smám saman úr 2,6% árið 2024 í 2,2% árið 2027.

Atvinnuleysi lækkar enn frekar

Nokkuð hefur hægt á fjölgun starfa frá árinu 2022 en engu að síður urðu til 380.000 störf í ESB á fyrri hluta ársins 2025. Gert er ráð fyrir að atvinna muni halda áfram að aukast lítillega á spátímabilinu eða um 0,5% á ári. Draga muni enn frekar úr atvinnuleysi og það lækka úr 5,9% árin 2025 og 2026 í 5,8% árið 2027. Hægja muni á launahækkunum en þær verði þó enn umfram verðbólgu, sem eykur kaupmátt heimila lítillega.

Halli í ríkisfjármálum eykst hratt 

Gert er ráð fyrir að halli hins opinbera í ESB muni aukast úr 3,1% af landsframleiðslu árið 2024 í 3,4% fyrir árið 2027, að hluta til vegna aukinna útgjalda til varnarmála úr 1,5% af landsframleiðslu árið 2024 í 2% árið 2027.

Gert er ráð fyrir að skuldir sem hlutfall af landsframleiðslu í ESB hækki úr 84,5% árið 2024 í 85% árið 2027, og á evrusvæðinu úr um 88% í 90,4%. Þróunin endurspeglar áframhaldandi halla á frumjöfnuði og að meðalfjármagnskostnaður opinberra skulda er hærri en nafnvöxtur landsframleiðslu. Gert er ráð fyrir að skuldahlutfall fjögurra aðildarríkja verði meira en 100% af landsframleiðslu árið 2027.

Krefjandi alþjóðlegt umhverfi hefur áfram áhrif á horfurnar

Blikur þykja á lofti er kemur að hagvaxtarhorfum til lengri tíma, þ.e. eftir 2027. Viðvarandi óvissa í viðskiptaumhverfinu gæti dregið úr efnahagslegum umsvifum, þar sem tollar og aðrar takmarkanir geta hugsanlega hamlað vexti í ESB meira en búist var við.

Versni viðskiptaumhverfið frekar gætu áföll á framboðshlið hagkerfisins orðið tíðari. Þá gæti endurverðlagning áhættu á hlutabréfamörkuðum, sérstaklega í tæknigeiranum í Bandaríkjunum, haft áhrif á traust fjárfesta og fjármögnunarskilyrði. Óvissa í innlendum stjórnmálum gæti einnig grafið undan trausti. Þá gæti aukin tíðni loftslagshamfara hamlað vaxtarskilyrðum.

Jákvæðra áhrifa gæti aftur á móti gætt í umbótum og áætlun ESB um samkeppnishæfni, auknum útgjöldum til varnarmála og framleiðslu hergagna í ESB og nýjum viðskiptasamningum sem kunna að efla efnahagsumsvif meira en spáð er. 

Aðgerðir til að auka þátttöku í viðbótarlífeyrissparnaði

Hinn 20. nóvember sl. kynnti framkvæmdastjórn ESB aðgerðapakka sem ætlað er að auka þátttöku borgara ESB í viðbótarlífeyrissparnaði. Markmið aðgerðanna er að auka lífeyrisparnað almennings til viðbótar við hið opinbera og almenna lífeyriskerfi og auka þannig líkur á að sem flestir hafi tryggar og fullnægjandi tekjur á efri árum.

Tillögurnar eru hluti af innleiðingu stefnu ESB um sparnaðar- og fjárfestingarsambandið (e. Savings and Investment Union, SIU) sem miðar að því að fjölga tækifærum heimilanna til að byggja upp sparnað í gegnum fjármagnsmarkaði, en um leið að efla hagvöxt og samkeppnishæfni ESB, sbr. umfjöllun um stefnuna í Vaktinni 21. mars sl., sbr. einnig umfjöllun Vaktarinnar 10. október sl. um leiðbeiningar um fjármálalæsi og um tilmæli um sparnaðar- og fjárfestingarreikninga sem einnig eru hluti af innleiðingu stefnunnar.

Lífeyriskerfi ríkja standa víða frammi fyrir miklum áskorunum vegna lýðfræðilegra breytinga og þróunar á vinnumarkaði. Er talið að aukning á viðbótarlífeyrissparnaði, sé til þess fallin að mæta þeim áskorunum að hluta til a.m.k.

Er talið að lífeyrir frá opinberum kerfum muni í framtíðinni ekki, í mörgum tilvikum, duga til að viðhalda viðunandi lífskjörum eftir að farið er á eftirlaun og á það sérstaklega við um konur og hópa sem eru í viðkvæmri félagslegri stöðu. Innan ESB er kynbundinn munur milli lífeyris karla og kvenna talin nema um 24,5%.

Vonast er til að tillögurnar sem nú eru lagðar fram geti eflt bæði eftirspurn og framboð á viðbótarlífeyrisparnaðarleiðum. Laga- og reglusetningarvald um lífeyriskerfi liggur hins vegar ekki hjá ESB, nema að takmörkuðu leyti, heldur er það hjá hverju aðildarríki fyrir sig með ríkri aðkomu aðila vinnumarkaðarins í hverju landi og taka tillögur og aðgerðir í pakka framkvæmdastjórnarinnar vitaskuld mið af því.

Leggur framkvæmdastjórnin til að aðildarríkin ráðist í eftirfarandi aðgerðir:

1. Sjálfkrafa skráning

   Framkvæmdastjórnin leggur til að fólk verði sjálfkrafa skráð í viðbótarlífeyrissparnað en hafi aftur á móti fullt frelsi til að skrá sig úr honum hafi það ekki áhuga á slíkum sparnaði. Með því móti sé hægt að auka þátttöku í viðbótarlífeyrissparnaði og skapa betri fjárfestingartækifæri í krafti fjöldans.

2. Bætt lífeyrisupplýsingakerfi

   Mælst er til þess að aðildarríki komi á fót upplýsingakerfi þar sem einstaklingar geta nálgast yfirlit yfir lífeyrisréttindi sín og framreiknuð lífeyrisréttindi að teknu tilliti til alls lífeyrissparnaðar. Er talið að bætt yfirsýn yfir lífeyrisréttindi geti hvatt til aukinnar þátttöku í lífeyrissparnaði.

3. Mælaborð stjórnvalda

Lagt er til að stjórnvöld komi upp mælaborði fyrir lífeyrissparnað til að nýta við stefnumótun og til að tryggja yfirsýn yfir nægjanleika, sjálfbærni og tryggingavernd. Er markmiðið jafnframt að unnt verði að draga saman gögn úr mælaborðum hvers aðildarríkis í sameiginlegt mælaborð fyrir ESB til að fá heildarmynd af stöðunni í sambandinu.

Auk framangreinds er í pakkanum að finna tvær löggjafaratillögur, annars vegar tillaga um breytingar á tilskipun ESB um starfstengda eftirlaunasjóði (e. insitutions for occupational retirement provisions, IORP II) og hins vegar tillaga um breytingar á reglugerð um sam-evrópska lífeyrisafurð (e. pan-european personal pension product, PEPP) og miða tillögurnar m.a. að því að auka stærðarhagkvæmni, en báðar gerðirnar falla undir EES-samninginn.

Framkvæmdastjórnin mun nú í framhaldinu fylgja tillögum sínum eftir gagnvart aðildaríkjunum og munu framangreindar löggjafartillögur jafnframt ganga til umfjöllunar og afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Stefnuáætlun í neytendamálum til 2030

Hinn 19. nóvember sl. birti framkvæmdastjórn ESB stefnuáætlun sína í neytendamálum til ársins 2030 (e. Consumer Agenda).

Helstu markmið stefnunnar eru að efla traust neytenda, tryggja skýrar reglur, efla eftirlit og minnka stjórnsýslubyrði fyrirtækja. Aðgerðir sem boðaðar eru, er ætlað að stuðla að aukinni samkeppnishæfni, félagslegu réttlæti og sjálfbærum vexti innan ESB. Talið er þörf á að laga regluverk á sviði neytendaverndar að hröðum samfélagsbreytingum, svo sem hækkandi framfærslukostnaði og þróun markaðssetningar á netinu.

Helstu forgangsverkefni samkvæmt stefnunni eru eftirfarandi:

Innri markaðurinn

Í stefnunni er kastljósinu m.a. beint að viðskiptahindrunum yfir landamæri á innri markaðinum. Þannig er lagt til að endurmetið verði hvort reglugerð um ráðstafanir gegn óréttmætum landfræðilegum takmörkunum á netumferð (e. Geoblocking regulation) hafi náð markmiði sínu. Ferðalög verða einnig gerð auðveldari með því að auðvelda neytendum samanburð á fargjöldum og ferðavalkostum. Aðgengi að fjármálaþjónustu yfir landamæri verður einnig í brennidepli, þar á meðal möguleikinn á að opna sparnaðar- og fjárfestingarreikninga í öðrum aðildarríkjum sem helst í hendur við stefnumótun fyrir sparnaðar- og fjárfestingarsamband ESB (e. Savings and Investment Union Strategy) sem fjallað var í Vaktinni 21. mars 2025.

Stafræn sanngirni

Einn af meginþáttum stefnuáætlunarinnar í neytendamálum er fyrirhuguð löggjafartillaga um sanngirni í stafrænu umhverfi (e. Digital Fairness Act) sem búast má við að verði lögð fram í lok árs 2026. Í endurmati á neytendareglum árið 2024 (e. 2024 Fitness Check) komst framkvæmdastjórnin að þeirri niðurstöðu að nokkrar glufur væru í neytendavernd á netinu sem þyrfti að taka á. Tillagan mun að öllum líkindum taka á eftirfarandi þáttum til að vernda neytendur á netinu:

• Blekkjandi hönnun (e. dark patterns): Blekkjandi viðmótshönnun á borð við falsaðar niðurtalningarklukkur, ruglingslegar spurningar eða villandi kökuborða (e. cookie-banners).
• Ávanabindandi hönnun: Stafrænum vörum sem hvetja til ofnotkunar og valda því að neytendur verja meiri tíma og peningum en ætlað var, með sérstakri áherslu á vernd barna og ungmenna.
• Ósanngjörn persónusnið og prófílar: Misnotkun persónusniðs sem nýtir sér veikleika notenda í viðskiptalegum tilgangi.
• Markaðssetning áhrifavalda: Nýjar reglur til að koma í veg fyrir villandi markaðssetningu af hálfu áhrifavalda á samfélagsmiðlum.
• Stafrænir samningar: Vandamál tengd stafrænum samningum, svo sem erfiðleikar við uppsögn áskrifta og sjálfvirkar endurnýjanir.
• Ósanngjörn verðlagningartækni: Svo sem „drip pricing“ (þegar viðbótarkostnaður bætist við í lok kaupferils) og breytileg verðlagning (dynamic pricing).
• Gagnsæi reiknirita: Aukið gagnsæi svo neytendur geti skilið hvernig gögn þeirra eru notuð í reikniritum sem hafa áhrif á ákvarðanatöku.
• Vernd barna gegn skaðlegum starfsháttum og efni á netinu.
• Framfylgd: Aukið eftirlit og samræmd beiting neytendaverndarlöggjafar á innri markaðnum.

Sjálfbær neysla

Framkvæmdastjórnin mun styðja aðildarríki í að innleiða regluverk um grænþvott og að auka framboð á sjálfbærum vörum sem stuðla frekar að endingartíma og viðgerðarhæfni vara. Stutt verður við hringrásarhagkerfið með aðgerðum sem hvetja til skila á ónotuðum vörum með því að styðja við markaði með notaðar vörur ásamt stuðningi við nýsköpun í hringrásarhagkerfinu.

Virkt eftirlit og úrræði fyrir neytendur

Mikill vöxtur netverslunar hefur leitt til aukins framboðs hættulegra vara og vara sem standast ekki samræmismat. Þetta á sérstaklega við um vörur frá þriðju ríkjum á borð við Kína. Neytendur verða einnig í auknum mæli fyrir ósanngjörnum viðskiptaháttum frá óábyrgum netverslunum.

Á árinu 2026 hyggst framkvæmdastjórnin taka reglugerð um samvinnu stjórnvalda á sviði neytendaverndar til endurskoðunar með það fyrir augum að styrkja eftirlit yfir landamæri. Horft verður til þess að bæta samhæfingu eftirlitsaðila og skoðað hvort þörf sé á að veita framkvæmdastjórninni miðlægar eftirlitsheimildir á sviði neytendaverndar vegna víðtækra brota á innri markaðnum en hingað til hefur framkvæmdastjórnin einungis gegnt hlutverki samræmingaraðila.

Samhliða verður unnið að skilvirkri innleiðingu reglugerðarinnar um öryggi almennra vara (e. General Product Safety Regulation) ásamt endurskoðun á reglum um markaðseftirlit með vörum. Framkvæmdastjórnin mun einnig halda áfram samvinnu við þriðju ríki til að tryggja öryggi vara sem flutt eru inn á innri markaðinn.

Stefnuskjalið gengur nú til umfjöllunar á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Ný stefnuáætlun um lífhagkerfið – styrkir umgjörð lífvísinda og líftækni í Evrópu

Framkvæmdastjórnin kynnti 27. nóvember sl. nýja heildstæða stefnuáætlun um lífhagkerfið (e. A Strategic Framework for a Competitive and Sustainable EU Bioeconomy). Áætlunin er framhald af þeirri stefnumörkun um framtíð lífvísinda sem fjallað var um í Vaktinni 11. júlí sl., þar sem markmiðið var að gera Evrópu að eftirsóknarverðum vettvangi fyrir lífvísindi og líftækni á heimsvísu.

Nýja áætlunin setur fram fjórar meginstoðir sem eiga að styrkja evrópska líftækni, draga úr hindrunum og styðja við hraðari þróun nýrra lausna: hraðari nýsköpun og einfaldara regluverk, uppbyggingu lykilmarkaða fyrir lífefni og líftæknivörur, sjálfbæra og trausta nýtingu lífmassa og aukið alþjóðlegt samstarf.

Stefnan byggir á víðtæku samráði við atvinnulíf, rannsóknarsamfélag, frjáls félagasamtök og opinbera aðila víðs vegar í Evrópu. Í samráðsferlinu komu fram ábendingar um flókið og ósamræmt regluverk, takmarkaðan aðgang að fjármögnun og þróunaraðstöðu og þörf fyrir betri nýtingu lífrænna auðlinda og skýrari markaðstækifæri fyrir lífefni. Þessi sjónarmið endurspeglast í áherslum sem sett eru fram í stefnuskjalinu.

Stefnt er að sjálfbærri nýtingu endurnýjanlegra lífauðlinda frá landbúnaði, skógrækt, fiskveiðum og -eldi, auk aukinnar nýtingar lífmassa og aukaafurða. Hún leggur einnig áherslu á verðmætasköpun úr úrgangi og lífrænum leifum í samræmi við markmið hringrásarhagkerfisins til að draga úr sóun og hámarka nýtingu auðlinda.

Til að hrinda áætluninni í framkvæmd hyggst framkvæmdastjórnin m.a. auðvelda fyrirtækjum að þróa nýjar líftæknilausnir af tilraunastigi yfir á framleiðslustig og koma á fót samráðsvettvangi þar sem stjórnvöld og fyrirtæki geta rætt hindranir og samræmt kröfur. Fyrirhuguð líftæknilöggjöf (European Biotech Act) mun jafnframt styðja við þessar aðgerðir.

Stefnuskjalið gengur nú til umfjöllunar á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Vegvísir í menningarmálum

Hinn 12. nóvember sl. kynnti framkvæmdastjórn ESB nýja stefnu í menningarmálum (e. Culture Compass for Europe), sem ætlað er verða leiðarvísir fyrir menningarstefnu sambandsins á komandi árum. Markmiðið er að tryggja að menning verði sýnileg og samþætt í allri almennri stefnumótun á vettvangi ESB og sem einn af lykilþáttum í félagslegri og efnahagslegri framtíð sambandsins.

Stefnan byggir á fjórum meginþáttum:

• Vernd grundvallargilda og frelsis í listsköpun
  Lögð er áhersla á að styrkja lýðræðisleg gildi og tryggja tjáningarfrelsi listafólks. Sjá nánar hér.
  
  
• Bætt kjör listafólks og starfsfólks í skapandi greinum
  ESB hyggst vinna að sameiginlegum viðmiðum um starfsskilyrði og félagsleg réttindi fólks í þessum greinum, þar á meðal á grundvelli svonefnds sáttmála um stöðu listafólks (e. EU Artists Charter). Sjá nánar hér.
  
  
• Menning sem drifkraftur seiglu, nýsköpunar og samheldni
  Lögð er áhersla á að menning og skapandi greinar séu mikilvægur þáttur í efnahagslegri og samfélagslegri þróun. Áhersla verður á nýsköpun, stafræna umbreytingu, menningarlega þátttöku og aðgengi fyrir alla. Sjá nánar hér.
  
  
• Öflugra alþjóðlegt samstarf
  Stefnt er að því að efla menningarlegt samstarf ESB við ríki utan sambandsins, styrkja menningarlega stöðu sambandsins á alþjóðavettvangi og styðja við samvinnu í gegnum menningartengd verkefni og gagnvirkar áætlanir. Sjá nánar hér.

Samhliða framlagningu stefnuskjalsins lagði framkvæmdastjórnin fram drög að sameiginlegri yfirlýsingu Evrópuþingsins, ráðherraráði ESB og framkvæmdastjórnarinnar um framfylgd stefnumótunarinnar.

Stefnuskjalið er nú til umfjöllunar á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB ásamt framangreindum drögum að sameiginlegri yfirlýsingu.

Samkomulag um tillögu um Evrópskan hæfileikabrunn

Hinn 18. nóvember sl. náðist samkomulag milli Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um efni tillögu að reglugerð um Evrópskan hæfileikabrunn (e. EU Talent Pool). Áður var fjallað um tillöguna í Vaktinni 24. nóvember 2023 í tengslum við umfjöllun um aðgerðapakka um aukna færni vinnuafls.

Markmiðið með hæfileikabrunninum er að bregðast við skorti á vinnuafli í Evrópu í ýmsum atvinnugreinum og auka aðdráttarafl ESB sem vinnumarkaðar með því að auðvelda vinnuveitendum að ná til atvinnuleitenda utan EES-svæðisins sem búa yfir viðeigandi hæfni sem sóst er eftir, enda er skortur á hæfu vinnuafli á ýmsum mikilvægum sviðum talinn standa samkeppnishæfni ESB fyrir þrifum.

Innleiðing reglugerðarinnar sem byggir á EURES-vinnumiðlunarkerfinu (e. EURopean Employment Services), sem er samevrópskur vettvangur fyrir atvinnuleit og ráðningar innan EES, verður valkvæð og gjaldfrjáls fyrir umsækjendur og aðildarríki.

Vinnuveitendur og vinnumiðlanir sem vilja tengjast hæfileikabrunninum þurfa að sækja um aðgang. Gert er ráð fyrir að skráðar verði upplýsingar um laun, vinnuskilyrði og staðsetningu starfa. Þátttökulönd munu tilnefna landstengiliði sem hafa eftirlit með því að þátttakendur fari að lögum m.a. hvað varðar skattskil og vinnuvernd. Gert er ráð fyrir að hæfileikabrunnurinn geti auðveldað umsóknarferli um dvalarleyfi en umsækjendur þurfa eftir sem áður að sækja um dvalarleyfi eftir hefðbundnum leiðum.

Atvinnuleitendur utan ESB geta skráð sig í hæfileikabrunninn og gefið upplýsingar um hæfni sína, menntun, starfsreynslu og tungumálakunnáttu og mun kerfið þá para þá við störf sem henta og eru skráð í brunninum. Hæfileikabrunnurinn mun einnig innihalda upplýsingar um réttindi á vinnumarkaði og leiðbeiningar um hvernig sækja skuli um dvalarleyfi.

Ísland hefur verið virkur þátttakandi í EURES-samstarfinu frá gildistöku EES-samningsins árið 1994 en eftir er að taka afstöðu til þátttöku í hinum nýja hæfileikabrunni þegar hann kemst til framkvæmda.

Tillagan gengur nú til afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB í samræmi við fyrirliggjandi samkomulag.

Samkomulag um tillögu um pakkaferðir

Hinn 2. desember sl. náðist samkomulag milli ráðherraráðs ESB og Evrópuþingsins um efni tillögu framkvæmdastjórnar ESB um endurskoðun á pakkaferðatilskipuninni frá 2015. 

Tillagan var lögð fram árið 2023 í kjölfarið af miklum rekstrarerfiðleikum og gjaldþrotum   hjá fyrirtækjum í ferðaþjónustu sem hlutust af kórónuveirufaraldrinum og var markmið tillögunnar að auka réttarvernd ferðamanna, sbr. umfjöllun Vaktarinnar 8. desember 2023.

Samkomulagið miðar að því að auka neytendavernd og draga úr álögum á rekstraraðila. Þá eru skyldur þeirra sem skipuleggja pakkaferðir skýrðar, m.a. varðandi endurgreiðslur, gjaldþrotavernd og notkun gjafabréfa.

Samkomulagið felur m.a. í sér að kveðið verði á um aukna og skýrari upplýsingagjöf til neytenda fyrir, á meðan og eftir að ferðalagi líkur svo sem um tiltækar greiðsluaðferðir, kröfur um vegabréf og vegabréfsáritanir, aðgengi fyrir fólk með skerta hreyfigetu og uppsagnargjöld ef afbóka þarf ferðina en einnig um bættar upplýsingar ef ferðaskipuleggjandi verður gjaldþrota.

Þá er réttur neytenda til að hætta við pakkaferð fyrir brottför vegna óvenjulegra og óhjákvæmilegra aðstæðna skýrður. Að auki skýrir samkomulagið skyldur skipuleggjenda þegar þeir þurfa sjálfir að aflýsa pakkaferð og skyldar þá til að endurgreiða viðskipavinum innan 14 daga.

Í samkomulaginu er einnig tekið á notkun gjafabréfa. Ferðaskipuleggjendum verður gert kleift að bjóða ferðamönnum gjafabréf í stað endurgreiðslu, en ferðamenn hafa þó rétt á að hafna slíku boði. Slík gjafabréf verða að nema að minnsta kosti fjárhæð endurgreiðslu og gilda í 12 mánuði. Þá er gerð krafa um að gjafabréf séu varin fyrir mögulegu gjaldþroti ferðaskipuleggjenda.

Auk þessa er kveðið á um að ferðamenn skuli fá endurgreitt innan sex mánaða ef aflýsing ferðar er rakin til gjaldþrots ferðaskipuleggjanda en aðildarríkin geta þó ákveðið að slíkur frestur skuli vera styttri. Frestinn má framlengja í níu mánuði í sérstökum tilvikum.

Tillagan gengur nú til afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB í samræmi við fyrirliggjandi samkomulag.

Samkomulag um tillögu um notkun á nýrri erfðatækni í landbúnaði

Í vikunni náðist samkomulag á milli ráðherraráðs ESB og Evrópuþingsins um efni tillögu að reglugerð sem heimilar notkun á nýrri erfðatækni við ræktun plantna (e. New Genomic Techniques) en fjallað var um tillöguna í Vaktinni 7. júlí 2023.

Markmið reglugerðarinnar er að bæta samkeppnishæfni landbúnaðar- og matvælageirans og tryggja jöfn samkeppnisskilyrði rekstraraðila innan ESB, auk þess sem tillögunum er ætlað að auka matvælaöryggi. Með hinni nýju tækni er hægt að þróa betri plöntuafbrigði hraðar og með sérstökum eiginleikum sem gagnast geta til að bregðast við ýmsum áskorunum sem landbúnaður stendur frammi fyrir, s.s. að auka þol gagnvart áhrifum loftslagsbreytinga líkt og þurrka eða flóða og draga úr þörf á notkun áburðar og skordýraeiturs.

Hin nýja erfðatækni byggir á aðferðum sem eru náttúrulegri og áhættuminni en eldri erfðatækni en til að byrja með er tæknin þó einungis leyfð á sviði plönturæktunar.

Innan ESB hafa frá árinu 2003 verið í gildi reglur um erfðabreytt matvæli og fóður sem takmarka töluvert nýtingu á hefðbundinni erfðatækni við ræktun og framleiðslu slíkra afurða með það að markmiði að vernda heilsu manna og umhverfið. Þessar reglur falla undir gildissvið EES-samningsins en hafa ekki verið teknar upp í samninginn, enn sem komið er. Íslensk stjórnvöld vinna nú að því í samstarfi við ESB að finna farsæla lausn á því svo hægt sé að taka umræddar reglur upp í samninginn.

Tillagan gengur nú til afgreiðslu í Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB í samræmi við fyrirliggjandi samkomulag.

Samkomulag um tillögu um velferð hunda og katta

Hinn 25. nóvember sl. náðist samkomulag milli ráðherraráðs ESB og Evrópuþingsins um reglugerðartillögu um velferð og rekjanleika hunda og katta sem ræktuð eru í viðskiptalegum tilgangi en tillagan var lögð fram í desember 2023 líkt og fjallað var um í Vaktinni 8. desember 2023.

Fyrir utan að bæta velferð hunda og katta sem ræktendur, gæludýraverslanir og dýraathvörf halda er markmið hinna nýju reglna að bæta neytendavernd, tryggja sanngjarna samkeppni og koma í veg fyrir ólögleg viðskipti með dýrin. Auk þessa eru gerðar kröfur um örmerkingu allra hunda og katta. Kröfur sem reglugerðin setur fram eru lágmarkskröfur, svo sem varðandi fullnægjandi fóðrun, heilbrigði, ræktun og aðbúnað en aðildarríkjunum er þó heimilt að viðhalda eða setja strangari kröfur um velferð og rekjanleika hunda og katta.

Reglugerðin er merkileg fyrir þær sakir að þetta er í fyrsta sinn sem settar eru samræmdar reglur á þessu sviði og segja má að ákveðinn áfangasigur hafi unnist í þágu aukinnar dýravelferðar.

Tillagan gengur nú til afgreiðslu í Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB í samræmi við fyrirliggjandi samkomulag.

Samningur samtaka aðila vinnumarkaða á menntasviði um fjarvinnu og um réttinn til að aftengjast

Hinn 2. desember sl. undirrituðu ETUCE (European Trade Union Committee for Education) og EFEE (European Federation of Education Employers) samning um fjarvinnu og um réttinn til að aftengjast. Um er að ræða starfsgreinasamning sem gerður er á grundvelli heimildar í 155 gr. sáttmála um starfshætti ESB. Með undirritun samningsins hafa samningsaðilar skuldbundið sig til þess að virða efni samningsins og stuðla að innleiðingu hans á sínum vettvangi. 

Samningurinn markar tímamót þar sem þetta er fyrsti samningurinn sinnar tegundar sem gerður er þvert á ríki Evrópu um fjarvinnu og réttinn til að aftengjast og gæti samningurinn orðið fyrirmynd sambærilegra samninga á Evrópuvettvangi í öðrum starfsgreinum.

Talsvert hefur verið rætt um fjarvinnu og réttinn til að aftengjast á vettvangi ESB í kjölfar kórónuveirufaraldursins. Evrópuþingið hefur kallað eftir því að settar væru reglur til að tryggja réttindi starfsfólks í stafrænu vinnuumhverfi. Eins og greint var frá í Vaktinni þann 3. maí 2024 hófst samráð framkvæmdastjórnar ESB við aðila vinnumarkaðarins um fyrirkomulag fjarvinnu og réttarins til að aftengjast í lok apríl 2024. Annar áfangi viðræðnanna hófst svo síðastliðið sumar og var markmið þeirra viðræðna að leiða fram afstöðu aðila til mögulegrar reglusetningar á þessu sviði, sbr. umfjöllun Vaktarinnar 12. september sl.

Samkvæmt samningnum er fjarvinna valkvæð og byggist á gagnkvæmu samkomulagi aðila, sem getur verið skilgreint við upphaf starfs eða síðar að beiðni annars hvors aðila. Leggi vinnuveitandi til fjarvinnufyrirkomulag getur starfsmaðurinn hafnað því boði. Óski starfsmaður eftir slíku fyrirkomulagi þarf vinnuveitandi að rökstyðja höfnun ef hann telur ekki unnt að verða við beiðni um slíkt fyrirkomulag. Starfsmenn í fjarvinnu skulu njóta sömu réttinda og aðrir starfsmenn, m.a. hvað varðar aðgengi að endurmenntun og starfsþróun. Gert er ráð fyrir því að vinnuveitandi láti í té nauðsynlegan búnað til vinnunnar og að leitast sé við að tryggja að farið sé að reglum um aðbúnað og hollustuhætti á vinnustöðum.

Þess má geta að Kennarasamband Íslands er aðili að framangreindum samtökum verkalýðsfélaga á menntasviði, en hvorki íslensk stjórnvöld né skólar eru aðilar að evrópskum samtökum vinnuveitenda á menntasviði.

Fundur sameiginlegu EES-þingmannanefndarinnar

Sameiginleg þingmannanefnd Evrópska efnahagssvæðisins kom saman til fundar í Strassborg dagana 26. - 27. nóvember sl. Nefndin samanstendur af þingmönnum þjóðþinga EES/EFTA-ríkjanna Íslands, Noregs og Liechtenstein og þingmönnum Evrópuþingsins auk þess sem Sviss á áheyrnarfulltrúa í nefndinni. Að þessu sinni sóttu þingmennirnir Grímur Grímsson, Kristján Þórður Snæbjarnarson, Diljá Mist Einarsdóttir, Ingibjörg Isaksen og Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir fundinn fyrir hönd Íslands.

Venju samkvæmt fór fram almenn umræða um framkvæmd og þróun EES-samningsins og um stöðuna á upptöku ESB-gerða í samninginn og innleiðingu þeirra í landsrétt aðildarríkjanna. Ísland fer nú með formennsku í EES-ráðinu og flutti sendiherra Íslands í Brussel og núverandi formaður fastanefndar EFTA, Stefán Haukur Jóhannesson, erindi undir þessum dagskrárlið um það sem efst er á baugi við rekstur samningsins frá sjónarhóli EES/EFTA-ríkjanna.

Óstöðugleiki í alþjóðaviðskiptum og aukin tíðni á beitingu viðskiptahindrana, svo sem með álagningu verndartolla, var jafnframt á meðal helstu umfjöllunarefna á fundinum, og litaðist sú umræða vitaskuld mjög af ákvörðun ESB um álagningu verndartolla á járnblendi, þar á meðal á kísiljárn, sbr. umfjöllun um þá ákvörðun í Vaktinni 21. nóvember sl. Vék sendiherra Ísland sérstaklega að þessu í sinni ræðu þar sem hann lýsti vonbrigðum með að EES/EFTA-ríkin skyldu ekki hafa verið undanþegin við álagningu tollanna og jafnframt að sú niðurstaða væri ekki í samræmi við markmið og skuldbindingar ESB samkvæmt EES-samningnum. Í sama streng tóku þingmenn EES/EFTA-ríkjanna.

Auk framangreinds þá var samstarf á sviði geimmála m.a. til umræðu, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 7. nóvember sl. um samninga um aðild Íslands að áætlunum ESB um fjarskipti um gervihnetti, sem og þátttaka EES/EFTA-ríkjanna í samstarfsáætlunum ESB á næsta tímabili langtímafjármálaáætlunar ESB fyrir árin 2028 - 2034, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 21. nóvember sl. um nýtt EES/EFTA-álit um tillögur að nýjum samstarfsáætlunum ESB.

Nálgast má upptökur af fundinum á vef Evrópuþingsins hér og hér.

 

***

Brussel-vaktin, fréttabréf sendinefndar Íslands gagnvart Evrópusambandinu, er gefið út að jafnaði tvisvar í mánuði. Þar er greint frá því sem efst er á baugi í stefnumörkun Evrópusambandsins og á vettvangi EES-samningsins, í samræmi við samþykkta ritstjórnarstefnu.

Ritstjóri: Ágúst Geir Ágústsson, sendiráðunautur.

Ábyrgðarmaður: Stefán Haukur Jóhannesson, sendiherra.

Leiðréttingar, ábendingar og athugasemdir sendist til ritstjóra Vaktarinnar á netfangið [email protected].

 

Hægt er að gerast áskrifandi með því að fara í „Áskriftir“ hér á vefnum og merkja þar við Brussel-vaktina. Einnig er hægt að senda tölvupóst með beiðni um áskrift á [email protected].