Samband Evrópusambandsins og Bandaríkjanna, fríverslunarsamningar, formennskuáætlun Kýpverja o.fl.

 Að þessu sinni er fjallað um:

• sérstakan fund leiðtogaráðs ESB um samband ESB og Bandaríkjanna
• framkvæmd samkomulags ESB og Bandaríkjanna um viðskipta- og tollamál
• ákvörðun Evrópuþingsins um að vísa Mercosur-samningnum til dómstóls ESB
• fríverslunarsamning ESB og Indlands
• samráð um endurskoðun á stefnu ESB í málefnum norðurslóða
• formennskuáætlun Kýpverja
• atkvæðagreiðslu um vantrauststillögu á Evrópuþinginu
• tillögu að nýju fjarskiptaregluverki
• tillögur að breytingum á netöryggislöggjöf ESB
• tillögur að breyttum reglum um orkuskipti bifreiða
• samkomulag um tillögu að endurskoðun lyfjalöggjafar ESB
• nýjan heilbrigðisaðgerðapakka ESB
• viðbúnað vegna heilsuvár og annarra alvarlegra ógna
• upptöku evru í Búlgaríu
• leiðbeiningar um framkvæmd reglugerðar um erlenda styrki
• stefnu ESB um vegabréfsáritanir
• stefnu ESB um fólksflutninga
• óformlegan fund innanríkisráðherra
• formennskuáætlun Noregs í fastanefnd EFTA

 

Sérstakur leiðtogaráðsfundur um samband ESB og Bandaríkjanna

Leiðtogaráð ESB kom saman til sérstaks aukafundar 22. janúar sl. en boðað var til fundarins í kjölfar yfirlýsingar sem Donald Trump, forseti Bandaríkjanna (BNA), sendi frá sér laugardaginn 17. janúar sl. þar sem hann ítrekaði vilja sinn um að BNA tækju Grænland yfir og jafnframt að hann hygðist leggja aukna tolla á tiltekin ríki ESB. Áform um álagningu tolla voru síðan dregin til baka af hálfu Trump í kjölfar fundar sem hann átti með Mark Rutte, framkvæmdastjóra NATO, á Alþjóðlegu efnahagsráðstefnunni í Davos 21. janúar en í ræðu sem hann hélt á ráðstefnunni kom einnig fram að hann hyggist ekki beita hervaldi til að ná yfirráðum á Grænlandi. 

Þrátt fyrir framangreint fór fundur leiðtogaráðsins fram eins og boðað hafði verið. Gefið hafið verið út fyrir fundinn að þar yrði m.a. rætt um hvort beita ætti löggjöf sem nefnd er Anti-Coercion Instrument gegn BNA en löggjöfin er hluti af lagalegum úrræðum sem ESB - til að takast á við og mæta efnahagslegum þvingunum af hálfu þriðja ríkis en löggjöfin var upphaflega sett og hugsuð til að mæta efnahagsþvingunum frá ríkjum á borð við Kína. Er af ýmsum talið að boðun leiðtogaráðsfundarins og skýr skilaboð frá aðildarríkjunum um vilja til að beita þessu úrræði hafi átt sinn þátt í því að Trump ákvað að draga í land líkt og hann gerði í Davos. Þá hafa margir lýst stöðunni sem upp kom í kjölfar hótananna sem vatnaskilum og trauðla verði snúið aftur til fyrra ástands í samskiptum ESB og BNA.

Ekki voru samþykktar formlegar ályktanir á fundinum en þess í stað flutti forseti leiðtogaráðsins, António Costa, ræðu á blaðamannafundi að honum loknum þar sem hann fór yfir það helsta sem leiðtogarnir ræddu.

Kom fram að góð samstaða hafi verið á milli leiðtoganna á fundinum enda þótt áherslumunur hafi verið um það hvaða nálgun sé best til þess fallinn að ná árangri. Samstaða sé þó um markmið en áherslumunur snýst um tímasetningar og aðferðir.

Mikill tími fór í umræðu um Grænland og þann samkomulagsramma sem Trump hefur sagt að náðst hafi á áðurnefndum fundi hans með Mark Rutte. Ekki er þó fyllilega ljóst hvað umrætt samkomulag felur í sér og ekkert hefur verið gefið út um það opinberlega enn sem komið er.

Lagði António Costa áherslu á það eftir fundinn að forðast ætti vangaveltur varðandi það sem Rutte og Trump hefðu rætt. Hann og aðrir leiðtogar hefðu fengið trúnaðarlýsingar frá Rutte um það sem fram fór á fundinum og telur Costa mikilvægt að viðræðum framundan verði haldið áfram innan lokaðs hóps og í trúnaði til að forðast aukna spennu og stigmögnun.

Í máli Costa kom einnig fram að ESB hyggst halda áfram vinna að því að efla strategískt sjálfstæði sitt, einkum á sviði viðskipta og öryggis- og varnarmála auk þess sem ESB hyggst auka hlutverk sitt á norðurslóðum.

Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnarinnar, tók einnig til máls á blaðamannafundinum þar sem hún lagði áherslu á að viðbrögð ESB hefðu skilað árangri og skilgreindi hún fjögur leiðarstef í þeim efnum:

• Staðfesta (e. firmness),
• virkt samtal,
• viðbúnaður (e. preparedness) og
• eining (unity).

Að hennar mati hefur þessi nálgun skilað árangri og því eigi að styðjast við þau áfram.

Í máli hennar kom jafnframt fram að á fundinum hefði komið fram full og ótvíræð samstaða með Danmörku og Grænlandi, sem og samstaða með þeim 6 aðildarríkjum sem Trump áformaði að leggja tolla á.

Sjá upptöku af framangreindum blaðamannafundi hér.

Framangreind málefni verða til áframhaldandi umræðu á næsta fundi leiðtogaráðsins sem áformað er að halda í Alden Biesen í Belgíu 12. febrúar nk.

Alden Biesen

Framkvæmd samkomulags ESB og BNA um viðskipta- og tollamál

Hinn 27. júlí sl. undirrituðu Ursulu von der Leyen (VdL), forseti framkvæmdastjórnar ESB, og Donald Trump, forseti Bandaríkjanna (BNA), rammasamkomulag um viðskiptamál og tolla, sbr. umfjöllun um samkomulagið í Vaktinni 26. september sl.

Til að hrinda samkomulaginu í framkvæmd lagði framkvæmdastjórn ESB, hinn 28. ágúst sl., fram tvær tillögur um breytingar á tollaregluverki ESB og hafa þær síðan þá verið til umfjöllunar á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB. Stóð til að Evrópuþingið myndi samþykkja afstöðu til málsins fyrir þríhliða viðræður við ráðherraráð ESB og framkvæmdastjórnina nú í janúar.

Í kjölfar hótanna Trump um aukna tollaálagningu á tiltekin ríki sambandsins vegna Grænlandsmálsins, sbr. umfjöllun hér að framan í Vaktinni um sérstakan fund leiðtogaráðs ESB, þá var ákvörðun um framangreint slegið á frest í þinginu.

Staða samkomulagsins kom til umfjöllunar á framangreindum fundi leiðtogaráðsins og lagði forseti leiðtogaráðsins, António Costa, áherslu á það eftir fundinn, um leið og hann fagnaði því að hætt hefði verið við áform um aukna tolla, að mikilvægt væri að haldið yrði áfram með að hrinda samkomulaginu í framkvæmd. Það hefur þó enn sem komið er ekki dugað til að breyta afstöðu þingsins og berast nú fréttir af því að þar sé til skoðunar að leggja til að skrifaðir verði inn fyrirvarar (e. safeguards) í væntanlega löggjöf um að samkomulagið falli úr gildi ef hótanir er varða Grænland verða endurteknar. Á eftir að koma í ljós hver niðurstaða þingsins verður í þessum efnum.

Mercosur-samningnum vísað til Evrópudómstólsins

Hinn 21. janúar sl., samþykkti Evrópuþingið tillögu til þingsályktunar þar sem óskað er eftir því að dómstóll ESB leggi mat á það hvort Mercosur-samningurinn samræmist stofnsáttmála ESB. Mjótt var á mununum í atkvæðagreiðslunni þar sem 334 þingmenn greiddu atkvæði með tillögunni en 324 gegn, 11 sátu hjá.

Fjallað var um samninginn í Vaktinni 20. desember 2024, en í desember það ár lauk samningaviðræðum sem þá höfðu staðið yfir í meira en aldarfjórðung, og hafa samningsdrögin síðan þá verið í löngu og ströngu samþykktarferli. Í byrjun þessa árs náðist síðan loks tilskilinn meiri hluti innan ráðherraráðs ESB um formlega undirritun samningsins en sá áfangi náðist þó ekki fyrr en ljóst var að samkomulag hefði náðst á milli Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um efni löggjafartillögu um tilteknar verndarráðstafanir (e. safeguard) fyrir viðkvæmustu hluta landbúnaðarstarfsemi í ESB, sbr. umfjöllun í Vaktinni 19. desember sl. Var samningurinn síðan loks undirritaður formlega í Paragvæ 17. janúar sl. og stóðu vonir um að fullgildingarferlið í aðildarríkjunum gæti hafist fljótlega í kjölfarið. Með tilliti til framangreinds meirihluta vilja þingsins virðist hins vegar ljóst að ljóst að svo verður ekki.

Áætlað er að málsmeðferð fyrir Evrópudómstólnum geti tekið allt að tvö ár og þá liggur jafnframt fyrir að þingið mun ekki taka afstöðu til samningsins fyrr en sú niðurstaða liggur fyrir.

Niðurstaðan í þinginu var óvænt og hefur framkvæmdastjórnin verið gagnrýnd fyrir að beita sér ekki meira í þinginu í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar, en einungis munaði 10 atkvæðum í atkvæðagreiðslunni. Þykir ljóst að niðurstaðan er áfall fyrir framkvæmdastjórnina en forseti framkvæmdastjórnarinnar, Ursula von der Leyen (VdL), hefur ítrekað vísað til þess að samningurinn sé merki um að Evrópa sé opin fyrir auknum frjálsum viðskiptum um allan heim þrátt fyrir þær sviptingar í alþjóðaviðskiptakerfinu og þá breyttu geópólitísku stöðu sem upp er komin, sbr. t.d. ræðu VdL í Davos 20. janúar sl.

Niðurstaðan endurspeglar að kröftug og einörð mótmæli bænda gegn samningnum hafi þegar á reyndi vegið þyngra á Evrópuþinginu en stuðningur við stefnu framkvæmdastjórnarinnar um hvernig verja megi hagsmuni ESB í stóra samhenginu. Þá endurspeglar niðurstaðan þá flóknu pólitísku stöðu sem er á Evrópuþinginu, en stuðningur við málið kom einkum frá flokkunum yst til vinstri og hægri á Evrópuþinginu, auk þess sem flestir þingmenn þeirra aðildarríkja sem lýst hafa andstöðu við samninginn greiddu atkvæði gegn honum, en þar er Frakkland fremst í flokki, óháð því hvaða þingflokki þeir tilheyra.

Hvað sem líður framangreindri niðurstöðu í þinginu og þeirri töf sem af henni mun leiða þá er ljóst að stefna framkvæmdastjórnar ESB í utanríkisviðskiptamálum hefur ekki breyst, sbr. umfjöllun hér síðar í Vaktinni um samkomulag sem nú hefur tekist á milli ESB og Indlands um viðskiptamál.

Fríverslunarsamningur ESB og Indlands

Samkomulag um fríverslunarsamning milli ESB og Indlands náðist í vikunni á 16. leiðtogafundi ESB og Indlands í Nýju-Delí á Indlandi. Samningurinn er sá stærsti sinnar tegundar sem bæði ESB og Indland hafa gert og þykir hann marka mikil tímamót. Ljóst er að samningurinn er, líkt og Mercosur-samningurinn, gríðarlega mikilvægur fyrir stöðu ESB í því gjörbreytta alþjóðlega viðskiptaumhverfi sem þróast hefur á síðustu misserum.

Á fundinum var einnig gengið frá samkomulagi um samstarf ESB og Indlands í varnar- og öryggismálum

Sjá nánar í fréttatilkynningu framkvæmdastjórnarinnar.

António Costa, forseti leiðtogaráðs ESB, og Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, fagna samninginum með vönduðu handabandi við Narendra Modi, forsætisráðherra Indlands.

Samráð um endurskoðun á stefnu ESB í málefnum norðurslóða

Framkvæmdastjórn ESB hefur efnt til opins samráðs um yfirstandandi endurskoðun á stefnu ESB í málefnum norðurslóða.

ESB hefur að undanförnu skerpt mjög fókus á norðurslóðir og norðurslóðamálefni sbr. m.a. ályktun Evrópuþingsins um stefnu ESB í málefnum norðurslóða sem fjallað var um í Vaktinni  5. desember sl., sbr. og umfjallanir í Vaktinni 26. september og 10. október sl.

Samstarf og samvinna við ESB í málefnum norðurslóða er á meðal forgangsmála á forgangslista um hagsmunagæslu Íslands gagnvart ESB.

Sjá nánar um samráðsferlið og undirliggjandi samráðsskjal í samráðsgátt ESB en umsagnarfrestur er til 16. mars nk.

  

Formennskuáætlun Kýpverja

Kýpverjar tóku við formennsku í ráðherraráði ESB 1. janúar sl. en þá lauk formennskutíð Dana í ráðinu. Formennska í ráðinu gengur á milli aðildarríkja ESB í ákveðinni röð og er formennskutímabilið sex mánuðir. Stendur formennskutímabil Kýpverja samkvæmt því frá 1. janúar – 30. júní nk. en þá munu Írar taka við keflinu.

Hefur Kýpur kynnt formennskuáætlun sína og eru kjörorð formennskunnar: „Sjálfstætt Evrópusamband. Opið fyrir umheiminum.“

Forgangsmál Kýpverja byggja á eftirfarandi fimm meginstoðum:

1. Strategískt sjálfstæði, varnir og viðbúnaður

Kýpur hyggst vinna að því að efla varnarviðbúnað innan ESB og beita sér fyrir hraðri innleiðingu á hvítbók um varnarmál Evrópu og vegvísi um uppbyggingu varnarviðbúnaðar til ársins 2030, sbr. umfjöllun um hvítbókina í Vaktinni 21. mars sl. og umfjöllun um vegvísinn í Vaktinni 24. október sl. Þá vill Kýpur auka skilning á öryggi og öryggisógnum, allt frá ógnum sem stafa af loftslagstengdum hamförum til ógna sem leiða af aukinni spennu í alþjóðasamskiptum. Lögð er áhersla á öryggi hafsvæða, vatnsviðnámsþol, viðspyrnu gegn upplýsingaóreiðu og virkri stjórnun fólksflutninga. Efnahagslegt öryggi er önnur lykilvídd í áherslum Kýpverja og hyggjast þeir  beita sér fyrir virkri innleiðingu nýlegrar stefnu um efnahagslegt öryggi, sbr. umfjöllun um þá stefnu í Vaktinni 19. desember sl. Enn fremur leggur Kýpur áherslu á að varnarsamstarf við samstarfsríki handan Atlantshafsins séu hornsteinar evrópsks öryggis og að þeir muni í formennskutíð sinni styðja við viðleitni til þess að styrkja enn frekar samstarf ESB og Atlantshafsbandalagsins.

2. Sjálfstæði á grunni aukinnar samkeppnishæfni

Aðgerðir til að auka samkeppnishæfni skipa veigamikinn sess hjá kýpversku formennskunni og er áhersla lögð á að dregið sé úr stjórnsýslubyrði og að löggjöf um fyrirtæki verði einfölduð, sérstaklega fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki. Kýpur leggur áherslu á mikilvægi innri markaðarins fyrir strategískt sjálfstæði Evrópu, efnahagslega velsæld og hrein orkuskipti. Áfram verði unnið að því að styrkja fjárhagslegt sjálfstæði ESB með uppbyggingu á sparnaðar- og fjárfestingasambandinu ásamt því að rík áhersla er lögð á orkuöryggi, bættar fjarskiptatengingar á milli svæða (e. cross-regional connectivity), stafrænt fullveldi og sjálfbæra framleiðslu.

3. Sjálfstætt Evrópusamband sem er opið fyrir umheiminum

Í áætluninni er undirstrikað að sjálfstæði snúi ekki aðeins að þáttum inn á við heldur snýst sjálfstæðið ekki síður um að geta átt í opnum samskiptum við umheiminn á grundvelli skýrrar og samheldinnar strategískar afstöðu. Kýpur leggur áherslu á að árangur náist í stækkunarmálum ESB í formennskutíð sinni og er framgangur aðildarumsóknar Úkraínu settur þar í forgang en auk þess leggja Kýpverjar áherslu á áframhaldandi diplómatískan, pólitískan, fjárhagslegan, hernaðarlegan, orkutengdan og mannúðarlegan stuðning við Úkraínu.

4. Sjálfstætt og gildismiðað Evrópusamband sem skilur engan útundan

Kýpur leggur áherslu á að sjálfstæði og tilvist Evrópusambandsins byggi á kjarnagildum svo sem réttarríkinu, mannréttindum og félagslegri samheldni. Mun formennskan leggja áherslu á lykilmálaflokka sem tengjast fátækt, húsnæðismálum og atvinnumálum. Þá hyggst formennskan styrkja viðnámsþol og samhæfingu heilbrigðiskerfa í aðildarríkjunum í takti við stefnuáætlun ESB á sviði heilbrigðismála (e. European Health Union).

5. Langtíma fjárlög fyrir sjálfstætt Evrópusamband

Haldið verður áfram með þá vinnu sem nú er í gangi við undirbúning næstu fjárlaga ESB 2028 - 2034.

Samstarf við EFTA-ríkin

Í formennskuáætluninni kemur fram að Kýpur hyggst styrkja samvinnu við EFTA-ríkin og önnur samstarfsríki í Vestur-Evrópu. Þessi ríki séu nánustu bandalagsríki ESB í ljósi sameiginlegra gilda og náins samstarfs. Í þessu samhengi er tekið fram að formennskan muni vinna náið með hinum aðildarríkjunum að samþykkt ályktana ráðherraráðsins (e. Council Conclusions) um einsleitan innri markað og samskipti ESB við ríki í Vestur-Evrópu (og Færeyjar) sem standa utan ESB. Slíkar niðurstöður eru samþykktar af ráði ESB annað hvert ár en síðast voru slíkar ályktanir samþykktar í júní 2024, sbr. umfjöllun í Vaktinni 24. júní 2024, og fellur það því í skaut Kýpverja að leiða þessa vinnu nú og er hún þegar hafin. Liður í þeirri vinnu er að sendiherrar EES/EFTA-ríkjanna eru boðaðir á fund EFTA-vinnuhóps ráðsins (e. Working Party on European Free Trade Association). Slíkur fundur með sendiherra Íslands, Stefáni Hauki Jóhannessyni, fór fram síðastliðinn þriðjudag þar sem sendiherrann greindi frá helstu áherslumálum Íslands í samskiptum við ESB og svaraði spurningum fulltrúa aðildarríkjanna. Mikill áhugi var á framsögu sendiherra og kom sú afstaða skýrt fram í máli fulltrúa aðildarríkjanna á fundinum að samband Íslands og ESB stæði á traustum fótum.

Von der Leyen verst vantrausti enn á ný

Vantraust á framkvæmdastjórn Ursulu von der Leyen (VdL) var borið upp til umræðu og atkvæðagreiðslu í síðustu viku á Evrópuþinginu. Var þetta í fjórða sinn sem framkvæmdastjórnin hefur þurft að verjast vantrausti á því rúma ári sem liðið er frá því að hún var skipuð, sbr. umfjöllun um fyrri vantrauststillögur í Vaktinni 11. júlí sl. og 10. október sl.

Skemmst er frá því að segja að tillagan var felld með 390 atkvæðum gegn 165, 10 þingmenn sátu hjá. Má ætla að niðurstaðan sé vonbrigði fyrir flutningsmenn tillögunnar enda var tillögunni hafnað með umtalsvert fleiri atkvæðum nú en áður. Að sama skapi má framkvæmdastjórnin vel við una enda verður ekki annað séð en að stuðningur við framkvæmdastjórnina, eða eftir atvikum umburðarlyndi gagnvart henni hafi aukist. Sá stuðningur er þó með engum hætti skilyrðislaus eða sjálfgefinn svo sem t.d. sjá má af niðurstöðu þingsins um að vísa Mercosur-samningnum til Evrópudómstólsins, sbr. umfjöllun um það mál hér að framan í Vaktinni, en sú ákvörðun undirstrikar aftur þá auknu valdastöðu Evrópuþingsins sem hefur verið að þróast á síðustu árum, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 29. september 2023 um Evrópuþingið.

Tillaga að nýju fjarskiptaregluverki

Framkvæmdastjórn ESB birti hinn 21. janúar sl. tillögu að nýju fjarskiptaregluverki, (e. Digital Networks Act – DNA) sem ætlað er að koma í staðinn fyrir gildandi regluverk frá 2018. Markmið tillögunnar er að efla samkeppnisstöðu fjarskiptafyrirtækja innan ESB m.a. með hliðsjón af tillögum í skýrslu Mario Draghi, sbr. umfjöllun um skýrsluna í Vaktinni 13. september 2024, svo sem með því að:

• fyrirtækjum verði auðveldað að veita þjónustu á öllum innri markaðnum á grundvelli skráningar í einu aðildarríki,
• hvatt verði til stofnunar samevrópskra gervihnattaþjónustuveita með því að innleiða regluramma um úthlutun á tíðnisviðum sem gildi fyrir innri markað ESB í heild sinni,
• auka samræmingu reglna um tíðniheimildir innan aðildarríkjanna, með lengri gildistíma og sjálfvirkri endurnýjun heimilda að skilyrðum uppfylltum,
• þjónustuveitendum verði gert að deila úthlutuðum tíðnisviðum með öðrum ef þeir nýta þær ekki sjálfir,
• einfalda regluverk og draga úr stjórnsýslubyrði,
• auðvelda samstarf á milli fyrirtækja án þess að það komi niður á neytendavernd og samþykki,
• hvetja til nýsköpunar við veitingu þjónustu um opið internet með því að draga úr lagaóvissu og hvetja til samvinnu og

að settur verði upp samstarfsvettvangur sem hafi það hlutverk að greiða fyrir samstarfi fjarskiptafyrirtækja og annarra, s.s. efnisveitna og skýjalausnafyrirtækja.

Mikilvægt markmið tillagnanna er jafnframt að stuðla að tækniuppfærslu fjarskiptaneta svo þau ráði betur við að styðja við nýjungar s.s. gervigreind og er lagt til að skylt verði að leggja niður eldri kopartengingar fyrir árið 2035. 

Þá er lagt til að heiti stjórnsýslustofnunar ESB á þessu sviði, European Regulators for Electronic Communications (BEREC) verði breytt í Office of Digital Networks og að hún fái aukið hlutverk við að styðja við þjónustuveitur og við samræmingu og eftirfylgni reglna þvert á landamæri innan ESB. Þá er lagt til að ný stofnun, Radio Spectrum Policy Body, verði sett á laggirnar og að hún taki við hlutverki nefndar ESB, Radio Spectrum Policy Group sem hefur haft það hlutverk að greiða fyrir nýsköpun og samræmdri útfærslu á regluverki um tíðninotkun á innri markaðnum.   

Sjá nánar um megininntak tillögunnar hér.

Tillagan gengur nú til umfjöllunar og afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Tillögur að breytingum á netöryggislöggjöf ESB

Hinn 20. janúar sl. lagði framkvæmdastjórn ESB fram tillögur að breytingum á netöryggislöggjöf sambandsins sem ætlað er að styrkja netöryggi á innri markaðnum. Er annars vegar um að ræða tillögu að nýrri netöryggisreglugerð og hins vegar tillögu að breytingum á NIS2 tilskipuninni.

Tillaga að nýrri netöryggisreglugerð (e. Cybersecurity Act) miðar m.a. að því að tryggja að nettengdar vörur á innri markaðnum uppfylli netöryggiskröfur og öryggi þeirra verði staðfest með einföldu vottunarferli. Nýrri reglugerð er þannig ætlað að draga úr áhættu í aðfangakeðjum ESB og draga úr áhættu af vörum sem fluttar eru inn frá þriðju ríkjum. Er tillögunni þannig ætlað að mæta veikleikum sem þykja hafa komið í ljós m.a. í netárásum. Þá er tillögunni sérstaklega ætlað að greiða fyrir skyldubundinni áhættustjórnun og framfylgd reglna við rekstur 5G fjarskiptakerfa.

Tillögum að breytingum á tilskipuninni er sömuleiðis ætlað að auka lagalegan skýrleika, auðvelda fyrirtækjum að uppfylla settar reglur og draga úr stjórnsýslubyrði og -kostnaði.

Þá er einnig lagt til að ENISA fái aukið hlutverk m.a. við vottunarferlið og við að greina netöryggishættur og leiðbeina fyrirtækjum um ráðstafanir til að fyrirbyggja og bregðast við netárásum.

Tillögurnar ganga nú til umfjöllunar og afgreiðslu hjá Evrópuþinginu og ráðherraráði ESB.

Tillögur að breyttum reglum um orkuskipti bifreiða

Hinn 16. desember sl. lagði framkvæmdastjórn ESB fram svonefndan bifreiðapakka (e. Automotive package) en pakkinn inniheldur m.a. löggjafartillögur þar sem lagðar eru til uppfærðar reglur um orkuskipti bifreiða og aðgerðir sem ætlað að styðja við bifreiðaframleiðslu innan ESB. Er tillögunum m.a. ætlað að auka sveigjanleika evrópskra bifreiðaframleiðenda við framkvæmd orkuskipta í samræmi við markmið ESB um kolefnishlutleysi árið 2050.

Í pakkanum er einnig að finna tillögur að endurskoðuðum reglum um kolefnislosun bifreiða í átt að auknu tæknihlutleysi og breytingar á reglum um losun frá þungum ökutækjum sem og tillögu að nýrri reglugerð um afkolun á bílaflota atvinnurekenda.

Í tillögunum er skilgreindur nýr bifreiðaflokkur, þ.e. rafknúnar bifreiðar allt að 4,2 m að lengd, og er skilgreiningin sett fram til að auðvelda aðildarríkjunum og sveitarfélögum innan þeirra að styðja við kaup á minni rafknúnum bifreiðum.

Þá miða tillögurnar að einföldun regluverks á sviði bifreiðaframleiðslu.

Loks er í pakkanum að finna orðsendingu um eflingu rafhlöðuframleiðslu í ESB (e. Battery booster strategy) þar sem meðal annars er boðaður fjárhagsstuðningur við verkefni á því sviði upp á 1,8 milljarða evra.

Framangreindar tillögur ganga nú til umfjöllunar og afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Samkomulag um tillögu að endurskoðun lyfjalöggjafar ESB

Evrópuþingið og ráðherraráð ESB og náðu samkomulagi 12. desember sl. um efni tillögu að endurskoðun mannalyfjalöggjafar ESB, svokallaðan pharma package. Um er að ræða fyrstu heildarendurskoðun regluverksins í yfir tuttugu ár. Markmiðið er að bæta aðgengi sjúklinga að lyfjum, styrkja framboð og draga úr skorti, samhliða því að efla samkeppnishæfni evrópska lyfjamarkaðarins.

Tillagan var lögð fram af framkvæmdastjórn ESB í apríl 2023 og var fjallað um hana í  Vaktinni 5. maí 2023 og aftur 26. maí sama ár. Samkomulagið nær m.a. til ákvæða um gagnavernd og markaðsvernd lyfja, ráðstafana til að tryggja framboð mikilvægra lyfja, hvata til þróunar nýrra sýklalyfja, styttingu málsferðartíma Lyfjastofnunar Evrópu (EMA) og heimildar til notkunar rafrænna fylgiseðla.

Endurskoðun mannalyfjalöggjafar ESB hefur verið eitt þeirra mála sem hafa verið á forgangslista íslenskra stjórnvalda vegna hagsmunagæslu Íslands gagnvart ESB, m.a. með tilliti til ákvæða um rafræna fylgiseðla, sbr. umfjöllun í Vaktinni 4. október sl. um forgangslistann.

Tillagan gengur nú til lokaafgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB í samræmi við fyrirliggjandi samkomulag.

Nýr heilbrigðisaðgerðapakki ESB

Framkvæmdastjórn ESB lagði í vikunni fram nýjan og metnaðarfullan aðgerðapakka í heilbrigðismálum sem miðar að því auka nýsköpun, efla samkeppnishæfni og stuðla að auknu viðnámsþoli heilbrigðiskerfa innan sambandsins. Aðgerðapakkinn byggir á þremur meginstoðum, þ.e.:

• tillögu að nýrri líftæknilöggjöf (e. European Biotech Act),
• heildstæðri áætlun gegn hjarta- og æðasjúkdómum (e. Safe Hearts Plan) og
• tillögu um einföldun regluverks um lækningatæki.

Tillaga að nýrri líftæknilöggjöf

Tillagan byggir m.a. á nýrri stefnuáætlun um lífhagkerfið, sbr. umfjöllun um þá áætlun í Vakinni 5. desember sl. Líftækni er á meðal þeirra atvinnugreina sem vaxa hraðast innan ESB um þessar mundir og gegnir líftækni lykilhlutverki í þróun nýrra meðferða, nákvæmari greininga og einstaklingsmiðaðri heilbrigðisþjónustu. Með löggjöfinni er leitast við að styðja með markvissari hætti við nýsköpun og markaðssetningu afurða á þessu sviði.

Helstu áherslur nýrrar líftæknilöggjafar eru að:

• bæta fjármögnunarmöguleika fyrir líftæknifyrirtæki, m.a. með nýrri fjárfestingaleið innan ESB (e. EU investment facility),
• styðja markvisst við lífframleiðslu (e. bio-manufacturing),
• hraða og samræma leyfisveitingar fyrir klínískar rannsóknir þvert á landamæri,
• einfalda regluverk og skýra ferla fyrir flókin og nýstárleg heilbrigðisverkefni (e. single regulatory pathways).

Samhliða og sem hluti af líftæknistoðinni lagði framkvæmdastjórn ESB fram tillögu að tilskipun um erfðabreyttar örverur og meðferð líffæra fyrir ígræðslu, sem ætlað er að styðja við nýsköpun og tryggja öryggi.

Áætlun gegn hjarta- og æðasjúkdómum

Um er að ræða fyrstu heildstæðu áætlun ESB til að takast á við hjarta- og æðasjúkdóma, sem er helsta orsök ótímabærs dauða í Evrópu. Áhersla er lögð á forvarnir, snemmtæka greiningu og meðferð sem og aukna og bætta notkun gagna, stafrænnar heilsutækni og gervigreindar. Jafnframt er lögð áhersla á að draga úr heilsuójöfnuði milli aðildarríkja og bæta aðgengi að heilbrigðisþjónustu.

Einföldun regluverks um lækningatæki

Þriðja meginstoð aðgerðapakkans snýr að einföldun regluverks um lækningatæki, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 15. mars 2024 um aðgerðir til að sporna gegn skorti á lækningatækjum. Tillagan miðar að því að draga úr kostnaði, stytta ferla og tryggja betri aðgang sjúklinga að öruggum og nýstárlegum lækningatækjum, án þess að dregið sé úr kröfum um öryggi.

Framangreindar tillögur ganga nú til umræðu og afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Viðbúnaður vegna heilsuvár og annarra alvarlegra ógna

Framkvæmdastjórn ESB kynnti í lok nóvember sl. nýtt stefnuskjal um eflingu viðbúnaðar vegna heilsuvár og annarra alvarlegra ógna. Orðsendingin er liður í áframhaldandi innleiðingu viðbúnaðarstefnu ESB (e. EU Preparedness Union Strategy), sbr. umfjöllun í Vaktinni 4. apríl sl., sbr. einnig umfjöllun Vaktarinnar 6. desember 2024 um skýrslu Sauli Niinistö, Safer together, sem lagði almennan grunn að stefnumótun á þessu sviði.

Hið nýja stefnuskjal miðar að því að styrkja getu sambandsins og aðildarríkja þess til að bregðast við mögulegu neyðarástandi af ólíkum toga. Þar er m.a. lögð áhersla á vernd nauðsynlegrar samfélagslegrar starfsemi, aukna birgðasöfnun, bætta samhæfingu neyðarviðbragða og aukna greiningargetu vegna framtíðarógna.

Orðsendingin byggir jafnframt á nýlegum tilmælum um birgðasöfnun (e. EU Stockpiling Strategy) annars vegar og tilmælum um læknisfræðilegar mótvægisaðgerðir (e. Medical Countermeasures Strategy) hins vegar, sbr. umfjöllun Vaktarinnar 12. september sl. um þessi tilmæli.

Í nýju orðsendingunni er jafnframt vísað til hlutverks Neyðar- og viðbragðsskrifstofu ESB á sviði heilbrigðismála (HERA) við að samhæfa viðbúnað og viðbrögð vegna alvarlegrar heilsuvár, m.a. hvað varðar birgðastýringu og aðgang að lækningavörum.

Eins og fjallað hefur verið um í Vaktinni eiga EES/EFTA-ríkin nú í formlegum samningaviðræðum við framkvæmdastjórn ESB um frekara samstarf á þessu sviði m.a. á vettvangi HERA, sbr. m.a. umfjöllun í Vaktinni 30. maí sl.

Evra lögmynt í Búlgaríu

Eins og legið hefur fyrir þá tók reglugerð ráðherraráðs ESB um upptöku evru í Búlgaríu gildi hinn 1. janúar sl., sbr. umfjöllun um málið í Vaktinni 13. júní sl.

Búlgaría varð þar með 21. ríkið innan ESB sem ákveðið hefur að gera evruna að sínum lögeyri.

Sjá nánar um tímamótin í fréttatilkynningu framkvæmdastjórnarinnar.

Leiðbeiningar um framkvæmd reglugerðar um erlenda styrki

Framkvæmdastjórn ESB birti hinn 9. febrúar sl. leiðbeiningar um framkvæmd reglugerðar um erlenda styrki (e. Foreign Subsidies Regulation) með það fyrir augum að auka gagnsæi og fyrirsjáanleika fyrir fyrirtæki. Fjallað var um samráð framkvæmdastjórnarinnar við gerð leiðbeininganna í Vaktinni 25. júlí sl. auk þess sem fjallað var um samráð um endurskoðun reglugerðarinnar í Vaktinni 12. september sl.

Með nýjum leiðbeiningum er leitast við að útskýra hvernig framkvæmdastjórnin metur styrki og hvort þeir séu taldir raska innri markaðnum, hvernig svonefndu jafnvægisprófi skuli beitt til að meta neikvæð og jákvæð áhrif erlendra styrkja og hvenær framkvæmdastjórnin getur krafist fyrirfram tilkynningar um styrki sem falla undir tilkynningarþröskuld.

Nánar tiltekið útskýra leiðbeiningarnar nánar nokkra lykilþætti reglugerðarinnar á borð við: 

• Mat á röskun, sem er tveggja þrepa greining þar sem annars vegar er metið hvort erlendir styrkir hafi áhrif á samkeppnisstöðu fyrirtækis innan ESB og hins vegar hvort styrkirnir hafi neikvæð áhrif á samkeppni, þ.m.t. vegna svonefndra víxlniðurgreiðslna (e. cross subsidisation).
• Opinber innkaup, þ.m.t. hvernig framkvæmdastjórnin metur hvort erlendir styrkir hafi leitt til óeðlilega hagstæðra tilboða.
• Jafnvægispróf þar sem metið er hvort neikvæð áhrif styrkjanna vegi þyngra en þau jákvæðu og hvort mögulegar skuldbindingar eða úrræði kunni að vega upp neikvæð áhrif.
• Innköllunarúrræði þ.e. leiðbeiningarnar sem ramma betur inn hvenær framkvæmdastjórnin getur krafist tilkynninga á samrunum eða opinberum innkaupum sem almennt þarf ekki að tilkynna um.

Þess ber að geta að í framangreindu samráði um endurskoðun reglugerðarinnar sendu EES/EFTA-ríkin inn sameiginlega umsögn um reglugerðina þar sem þess er óskað að staðfest verði með skýrum hætti að ríkisstyrkir sem EES/EFTA-ríkjanna veita innan ramma EES-samningsins verði ekki metnir sem erlendir styrkir skv. reglugerðinni. Búist er við að framkvæmdastjórnin gefi út skýrslu um endurskoðun reglugerðarinnar næsta sumar. 

Stefna ESB um vegabréfsáritanir

Hinn 29. janúar sl. birti framkvæmdastjórn ESB orðsendingu til Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um stefnu um vegabréfsáritanir. Er þetta í fyrsta sinn sem ESB setur fram heildstæða stefnu í málaflokknum. Markmið hennar er að tryggja stefnumiðaða framkvæmd sem styður við langtímahagsmuni ESB, m.a. með því að gera sambandið betur í stakk búið til að takast á við aukinn hreyfanleika fólks svo sem vegna svæðisbundins óstöðugleika o.fl. Þá miðar stefnan að því að gera Evrópu öruggari, samkeppnishæfari, skilvirkari og áhrifameiri á alþjóðavísu.

Stefnan er reist á eftirfarandi þremur meginstoðum:

1. Auknu öryggi. Í stefnunni er boðað að ráðist verði í raunhæfar aðgerðir til að nýta vegabréfsáritanir til að efla öryggishagsmuni ESB. Þetta felur m.a. í sér upptöku á nútímalegu kerfi til að halda utan um veitingu áritunarfrelsis til samstarfsríkja, bætt eftirlit með ríkjum sem þegar njóta áritunarfrelsis, markvissa beitingu stefnunnar gagnvart þriðju ríkjum til að auka skilvirkni endursendinga og öryggi ferðaskilríkja.
2. Aukinni hagsæld og samkeppnishæfni. Stefnan kynnir til sögunnar nýjar aðgerðir til að styðja alþjóðlega samkeppnishæfni ESB, til að laða að og halda í hæfileikaríkt fólk og auðvelda lögmætar ferðir þeirra. Þetta felur m.a. í sér aukna stafvæðingu áritunarmála, lengri gildistíma vegabréfsáritana sem gilda fyrir margar komur (e. multiple-entry visa) og bætt skilyrði og aðstoð til handa mjög hæfu erlendu vinnuafli.
3. Nútímavæðingu í stjórnsýslu vegabréfsáritana. Stefnan miðar að því að nútímavæða stjórnsýslu vegabréfsáritana og landamæraeftirlits og er m.a. gert ráð fyrir að innleiðingu og samhæfingu stórra upplýsingatæknikerfa (e. interoperability) verði lokið árið 2028, sbr. umfjöllun í Vaktinni 19. desember sl.

Auk framangreinds birti framkvæmdastjórnin tilmæli um hvernig laða megi að hæfileikafólk á sviði nýsköpunar, þ. á m. úrvals sérfræðinga, námsmenn, vísindamenn og frumkvöðla. Tilmælin hvetja aðildarríkin m.a. til að einfalda og stytta málsmeðferðartíma við veitingu dvalarleyfa og vegabréfsáritana til langrar dvalar (e. long-stay visa) svo sem með aukinni stafvæðingu, bættri upplýsingamiðlun og meiri samræmingu milli stjórnvalda aðildarríkjanna, háskóla og rannsóknarstofnana. Tilmælunum er ætlað að styðja við markmið framtaksverkefnisins „Veldu Evrópu“ (e. Choose Europe), stefnumótunar um aukna færni vinnuafls (e. Union of Skills) og stefnu ESB um stuðning við sprota- og vaxtarfyrirtæki (e. EU Startup and Scaleup Strategy), sbr. umfjöllun Vaktarinnar 13. júní sl. um stefnuna.

Stefna ESB um fólksflutninga

Framkvæmdastjórn ESB kynnti 29. janúar sl. nýja stefnu ESB um málefni fólksflutninga (e. European Asylum and Migration Management Strategy) til næstu fimm ára. Stefnan endurspeglar vilja ESB til að koma á fót sanngjörnum og skýrum ramma til að stýra fólksflutningum á skilvirkan hátt í samstarfi við alþjóðlega samstarfsaðila.

Meginmarkmið stefnunnar eru þrenns konar. Í fyrsta lagi að koma í veg fyrir ólöglega fólksflutninga, í öðru lagi að vernda fólk sem flýr stríð og ofsóknir og koma í veg fyrir misnotkun kerfisins og í þriðja lagi að koma í veg fyrir misnotkun kerfisins og jafnframt að laða að hæfileikaríkt fólk til aðildarríkja ESB til að efla nýsköpun og samkeppnishæfni sambandsins. Þá er í stefnunni hvatt til þess að stafræn tækni og gervigreind verði nýtt til fullnustu í stjórnsýslu málefna flótta- og farandfólks.

Í stefnunni er eftirfarandi fimm málum forgangsraðað:

Efling alþjóðlegra samskipta á sviði fólksflutninga

Áhersla er lögð á aukið samstarf við alþjóðlega samstarfsaðila og samningagerð við þriðju ríki til að tryggja skilvirkt samstarf um fólksflutninga. Þá er boðað að innleidd verði svonefnd „whole-of-route“ nálgun sem miðar að því að komið sé í veg fyrir að flótta- og farandfólk komi til Evrópu með því að styrkja og styðja betur við þriðju ríki sem flóttamenn ferðast í gegnum á helstu flóttaleiðum til Evrópu, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar hér að neðan um fund innanríkisráðherra ESB. Jafnframt stendur til að efla baráttuna gegn smygli á farandfólki og styðja við endursendingar frá þriðju ríkjum.

Öflug ytri landamæri ESB

Öflug ytri landamæri ESB eru lykilatriði í stefnunni enda eru frjáls för fólks og öryggi innan Schengen-svæðisins hornsteinar samstarfsins. Komið verður á fót öflugu stafrænu landamærastjórnunarkerfi með innleiðingu á komu- og brottfararkerfinu (e. Entry/Exit System) og nýju evrópsku ferðaupplýsinga- og ferðaheimildarkerfi (e. ETIAS). Nánar hefur verið fjallað um þessi kerfi og önnur stór upplýsingatæknikerfi í Vaktinni 19. desember sl. og 12. september sl. Þá stendur til að styrkja enn frekar hlutverk Landamærastofnunar Evrópu (Frontex) með endurskoðun á stofnreglugerð hennar, sbr. umfjöllun Vaktarinnar 24. október sl. um starfsáætlun framkvæmdastjórnar ESB fyrir árið 2026.

Staðfast, sanngjarnt og aðlögunarhæft verndarkerfi

Nýtt verndarsamkomulag ESB (e. EU Pact on Migration and Asylum) er grunnstoð að stefnu ESB á þessu sviði, sbr. m.a. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 19. desember sl. um fund ráðherraráðsins um málefni flótta- og farandfólks.

Skilvirkar endursendingar og endurviðtökur

Skilvirk og sanngjörn endursendingarstefna er talin grundvallarforsenda þess að ESB geti rekið trúverðugt verndarkerfi. Til að fjölga endursendingum er stefnt að því að byggja upp sameiginlegt evrópskt endursendingarkerfi, sbr. umfjöllun um þau mál í Vaktinni 19. desember sl. og 21. mars sama ár.

Hreyfanleiki hæfileikaríks vinnuafls

Þá er í stefnunni lögð áhersla á að ESB verði eftirsóttur áfangastaður fyrir hæfileikaríka einstaklinga hvaðanæva úr heiminum, og spilar stefnan þar saman við nýja stefnu ESB um vegabréfsáritanir, sbr. umfjöllun um þá stefnu hér að framan í Vaktinni.

Óformlegur fundur innanríkisráðherra

Hinn 22. janúar sl. fór fram óformlegur fundur innanríkismálaráðherra ESB (e. Home Affairs) á vettvangi ráðherraráðsins. Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, sótti fundinn fyrir Ísland hönd en Ísland er eins og kunnugt er samstarfsríki Schengen (e. Schengen Associated Country). Líkt og á fundum ráðsins undanfarin misseri, sbr. m.a. umfjöllun Vaktarinnar 19. desember sl., var þessi fyrsti fundur innanríkisráðherra undir formennsku Kýpverja í ráðinu tileinkaður málefnum flótta- og farandfólks, að þessu sinni með sérstaka áherslu á endursendingarkerfið, sjálfbæra enduraðlögun í upprunaríki og áframhaldandi för innan Schengen-svæðisins (e. secondary movements).

Endursendingar og sjálfbær enduraðlögun

Skilvirk og sanngjörn endursendingarstefna er talin grundvallarforsenda þess að ESB geti rekið trúverðugt verndarkerfi. Í upphafi fundar fór Magnus Brunner sem er framkvæmdastjóri innri öryggismála, öryggis landamæra og málefna flótta- og farandfólks í framkvæmdastjórn ESB, yfir ýmsar leiðir til að auka skilvirkni endursendinga, m.a. með aukinni stafrænni málsmeðferð, aukinni aðkomu Frontex, samþættri beitingu stjórnsýslunnar þvert á málefnasvið og með stuðningi og innbyggðum hvötum annars vegar til að liðka fyrir sjálfviljugri brottför til heimaríkis og hins vegar til að auka líkur á því að brottvísaður einstaklingur snúi ekki aftur. Brunner lagði áherslu á að bestu endursendingarnar væru þær sem ekki þyrfti að framkvæma. Vísaði hann í því samhengi m.a. til nýrrar „whole-of-route“ nálgunar ESB sem felur í sér að komið sé í veg fyrir að flótta- og farandfólk komi til Evrópu með því að styrkja og styðja betur við þriðju ríki sem flóttamenn ferðast í gegnum á helstu flóttaleiðum til Evrópu. Nánar var fjallað um endursendingarkerfi Schengen í Vaktinni 7. mars sl.

Þorbjörg Sigríður dómsmálaráðherra greindi frá því á fundinum að aðstoð við sjálfviljuga heimför hefði reynst árangursríkasta leiðin til að fjölga endursendingum á Íslandi. Hún lagði áherslu á skýra málsmeðferð, góða upplýsingagjöf, raunhæfa enduraðlögunarstyrki og að samtal um heimför færi fram snemma í ferlinu, sérstaklega gagnvart þeim sem líklegir væru til að fá synjun.

Endursendingar til Sýrlands og Afganistan

Endursendingar til Sýrlands og Afganistan komu sérstaklega til umræðu á fundinum. Í kjölfar stjórnarskipta í Sýrlandi í desember 2024 hefur sjálfviljugum heimkomum fjölgað verulega, einkum frá nágrannaríkjum Sýrlands, en einnig hafa margir einstaklingar sem hafa verið vegalausir innan eigin lands (e. internally displaced persons) snúið aftur til heimahéraða sinna. Þá hafa fjölmargir lýst yfir vilja til að snúa heim á næstunni.

Á fundinum kom fram skýr pólitískur vilji að auka tíðni endursendinga til Sýrlands, og þá einkum endursendingar einstaklinga sem öryggisógn er talin stafa af eða hafa verið sakfelldir fyrir refsiverða háttsemi. Var sú afstaða ríkjandi á fundinum að brýnt væri að móta heildstæða nálgun ESB gagnvart Sýrlandi sem sameinar ólík málefnasvið, svo sem dóms- og innanríkismál, utanríkis- og öryggismál, þróunarsamvinnu og mannúðaraðstoð, og tryggja virka aðkomu stofnana ESB, alþjóðastofnana og sýrlenskra stjórnvalda.

Staðan í Afganistan er á hinn bóginn mun erfiðari eftir að talibanar tóku aftur völdin í landinu árið 2021. Alvarleg mannúðarkreppa ríkir og kerfisbundið er brotið gegn mannréttindum fólks. Afstaða ESB til Afganistans byggir áfram á ályktunum ráðsins frá 20. mars 2023. Fram kom að Afganistan væri meðal þeirra ríkja þar sem fæstum brottvísunarákvörðunum væri framfylgt innan ESB, m.a. vegna erfiðleika við auðkenningu og skorts á ferðaskjölum sem flækir einnig framkvæmd sjálfviljugra heimferða. Aðgerðir aðildarríkja hafa hingað til að mestu verið landsbundnar sem hefur leitt til sundurleitrar framkvæmdar og takmarkaðrar skilvirkni. Kom fram á fundinum að mikilvægt væri að þróa samræmda nálgun ríkjanna með aukinni samhæfingu innan ESB, stærra hlutverki Frontex og nánu samstarfi við alþjóðastofnanir án þess þó að grafa undan stefnu ESB um að viðurkenna ekki lögmæti stjórnar talibana. Þá var lögð áhersla á skýra forgangsröðun og að ákvörðunum um endursendingar yrði einkum beint að einstaklingum sem taldir væru ógna allsherjarreglu eða þjóðaröryggi.

Áframhaldandi för

Frjáls för fólks og öryggi innan Schengen-svæðisins eru hornsteinar samstarfsins. Til að viðhalda sameiginlegu innra svæði án landamæraeftirlits þarf stöðugt að aðlaga samstarfið að síbreytilegum áskorunum, svo sem viðvarandi álagi vegna ferða flótta- og farandfólks innan svæðisins, breytilegra öryggisógna og landfræðipólitísks óstöðugleika. Meðal helstu áskorana er að koma í veg fyrir áframhaldandi för innan svæðisins (e. secondary movements) og voru aðgerðir til að mæta slíkum áskorunum ræddar á fundinum og m.a. bent á að endurskoðuð reglugerð um evrópska fingrafaragrunninn (e. revised Eurodac), sem er hluti af nýjum löggjafarpakka ESB um flótta- og farandfólk sem tekur gildi í júní 2026, muni bæta verulega skráningu, auðkenningu og gæði gagna og þar með getu til að fylgjast með ferðum ríkisborgara þriðju ríkja innan svæðisins. Sjá nánar um innleiðingaráætlun löggjafapakkans í Vaktinni 28. júní 2024.

Formennskuáætlun Noregs í fastanefnd EFTA

Noregur tók við formennsku í fastanefnd EFTA (e. EFTA Standing Committee) 1. janúar sl. og lauk þar með formennskutímabili Íslands, sbr. umfjöllun um formennskuáætlun Íslands í Vaktinni 11. júlí sl.

Formennska í fastanefndinni gengur á milli EES/EFTA-ríkjanna þriggja, Íslands, Noregs og Liechtensteins og er formennskutímabilið sex mánuðir í senn. Fastanefndin er skipuð sendiherrum EES/EFTA-ríkjanna í Brussel og er megin hlutverk hennar að samræma afstöðu ríkjanna gagnvart ESB áður en gerðir eru teknar upp í EES-samninginn á vettvangi sameiginlegu EES-nefndarinnar.

Formennskuáætlun Noregs er birt á vefsíðu EFTA-skrifstofunnar og er hægt að nálgast hana hér.

 

***

Brussel-vaktin, fréttabréf sendinefndar Íslands gagnvart Evrópusambandinu, er gefið út að jafnaði tvisvar í mánuði. Þar er greint frá því sem efst er á baugi í stefnumörkun Evrópusambandsins og á vettvangi EES-samningsins, í samræmi við samþykkta ritstjórnarstefnu.

Ritstjóri: Ágúst Geir Ágústsson, sendiráðunautur.

Ábyrgðarmaður: Stefán Haukur Jóhannesson, sendiherra.

Leiðréttingar, ábendingar og athugasemdir sendist til ritstjóra Vaktarinnar á netfangið [email protected].

 

Hægt er að gerast áskrifandi með því að fara í „Áskriftir“ hér á vefnum og merkja þar við Brussel-vaktina. Einnig er hægt að senda tölvupóst með beiðni um áskrift á [email protected].