01 Alþingi og eftirlitsstofnanir þess

Starfsemi á þessu málefnasviði er á ábyrgð forseta Alþingis. Það skiptist í tvo málaflokka sem sjá má í eftirfarandi töflu. Þar má jafnframt sjá fjárhagslega þróun málefnasviðsins og einstakra málaflokka á tímabilinu 2024–2026.

Helstu áherslum, framtíðarsýn og meginmarkmiðum á málefnasviðinu er lýst í fjármálaáætlun.
Markmið og mælikvarða sem sett hafa verið á málefnasviðinu má sjá á sérstöku mælaborði.

Alþingi og eftirlitsstofnanir þess

Breytingar á útgjaldaramma eftir tilefnum

Myndin hér á eftir sýnir sundurliðaðar breytingar á útgjaldaramma málefnasviðsins eftir helstu tilefnum sem nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða.

Breyting á ramma á milli áranna 2025 og 2026

Heildargjöld málefnasviðs 01 Alþingi og eftirlitsstofnanir þess árið 2026 eru áætluð 7.000 m.kr. og lækka um 287 m.kr. á föstu verðlagi fjárlaga 2025 eða sem svarar til 4%. Þegar tekið er tillit til áhrifa af almennum launa- og verðlagsbreytingum hækka útgjöldin um 82 m.kr. milli ára eða sem svarar til 1,2%.

Myndin endurspeglar þá útfærslu og forgangsröðun sem unnin er út frá stefnumótun málefnasviðsins og þeim útgjaldaramma sem settur var í fjármálaáætlun 2026–2030. Sú niðurstaða getur eftir atvikum vikið frá þeim viðmiðum sem sett voru í fjármálaáætlun.

Hagræn skipting útgjalda

Í eftirfarandi töflu eru útgjöld málefnasviðsins, þróun fjárheimilda og fjármögnun frá árinu 2024 greind í fjóra þætti eftir hagrænni skiptingu eins og nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða. Hagræn skipting útgjalda niður á málaflokka birtist í fylgiriti með fjárlögum.

Alþingi og eftirlitsstofnanir þess

01.10 Alþingi

Meginverkefni Alþingis er lagasetning en þingið fer einnig með viðamikið eftirlitshlutverk. Starfshættir Alþingis eru ákvarðaðir í stjórnarskrá og þingsköpum.

Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

Helstu verkefni 2026	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Bæta gæði og öryggi upplýsingakerfa á Alþingi
Endurnýjun og bæting á kerfum sem tengjast störfum þingsins og útleiðing á eldri kerfum.	Skrifstofa Alþingis	Innan ramma
Markmið 2: Bæta skýrleika og gagnsæi í lagasetningu með stafrænni þróun þingskjala
Snjöll þingskjöl. Verkefnið felst í stafrænni þróun á þingskjölum og lagasafni.	Skrifstofa Alþingis	Innan ramma
Markmið 3: Aukin fræðsla og upplýsingar til almennings
Unnið er að því að auka fræðslustarf Alþingis, einkum meðal ungs fólks, enda mikilvægt að efla lýðræðisvitund og fræða almenning um þá stofnun sem er grundvöllur íslensks lýðræðisskipulags. Meðal annars er stefnt á að auka stafræna fræðslu, efla Skólaþing og gera ungmennum á landsbyggðinni í auknum mæli kleift að taka þátt í því.	Skrifstofa Alþingis	Innan ramma

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 5.333 m.kr. og lækkar um 341 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 312 m.kr.

Ekki er um miklar breytingar á hagrænni skiptingu innan málaflokksins að ræða.

Helstu breytingar á fjárheimildum málaflokksins eru eftirtaldar:

Fjárheimild málaflokksins lækkar um 245 m.kr. vegna tímabundinnar fjárheimildar vegna biðlauna og annars kostnaðar sem tengdist kosningum til Alþingis í lok árs 2024.
Fjárheimild málaflokksins lækkar um 76 m.kr. vegna tímabundinnar fjárveitingar til framkvæmda við húsnæði fyrir Skólaþing.
Hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins nemur 23 m.kr. en útgjaldasvigrúm er nýtt að fullu til að mæta hluta aðhaldskröfu málaefnasviðsins.

01.20 Eftirlitsstofnanir Alþingis

Starfsemi málaflokksins er í höndum umboðsmanns Alþingis, ríkisendurskoðanda og Mannréttindastofnunar Íslands. Umboðsmaður hefur eftirlit með stjórnsýslu ríkis og sveitarfélaga. Til hans getur hver sá leitað sem telur að stjórnvöld hafi beitt sig rangsleitni. Með þessu er réttaröryggi borgaranna styrkt og Alþingi fær innsýn í starfshætti stjórnvalda. Ríkisendurskoðandi hefur eftirlit með fjárreiðum ríkisins, stofnana þess og ríkisfyrirtækja og að fjármunum sé ráðstafað á réttmætan hátt og í samræmi við forsendur og ákvarðanir Alþingis. Markmið embættis ríkisendurskoðanda miða að betri nýtingu ríkisfjármuna og bættri opinberri þjónustu. Mannréttindastofnun hefur það meginhlutverk að efla og vernda mannréttindi á Íslandi eins og þau eru skilgreind í stjórnarskrá, lögum, alþjóðasamningum og öðrum alþjóðlegum skuldbindingum.

Helstu verkefni 2026	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Að UA leysi úr kvörtunum innan hæfilegs tíma
Þróa og fylgja eftir hugbúnaði til rafrænna samskipta vegna erinda og gagna þeirra sem kvarta við stjórnvöld.	Umboðsmaður Alþingis	Innan ramma
Markmið 2: Að UA geti sinnt hæfilegum fjölda frumkvæðisathugana
Aukin áhersla á frumkvæðis- og vettvangsathuganir sem er þó háð fjölgun starfsfólks.	Umboðsmaður Alþingis	Innan ramma
Markmið 3: Að UA geti sinnt OPCAT-eftirliti
Miðað við 4–6 athuganir og skýrslur á árinu.	Umboðsmaður Alþingis	Innan ramma
Markmið 4: Að viðhaldið verði upplýsingagjöf um störf UA
Birta sem fyrst eftir lok máls í gagnagrunni reifun álita og bréfa.	Umboðsmaður Alþingis	Innan ramma
Markmið 5: Tryggja áreiðanleika reikningsskila
Ljúka öllum nauðsynlegum endurskoðunaraðgerðum vegna ríkisreiknings fyrir útgáfu hans.	Ríkisendurskoðandi	Innan ramma
Markmið 6: Aðhald í ríkisrekstri
Fylgjast með að rekstur ríkisaðila sé í samræmi við fjárheimildir, lög um opinber fjármál og önnur lögmæt fyrirmæli	Ríkisendurskoðandi	Innan ramma
Markmið 7: Leggja mat á hvort starfsemi ríkisaðila sé í samræmi við löggjöf og góða og viðurkennda starfshætti, hvort hagkvæmni og skilvirkni sé gætt og að framlög ríkisins skili þeim árangri sem að er stefnt
Verkefnaval, efnistök, framsetning og tímalengd stjórnsýsluúttekta tryggi að þær skili sem mestum árangri og leiði til breytinga og framfara.	Ríkisendurskoðandi	Innan ramma
Markmið 8: Gagnsæi í rekstri og vinnubrögðum
Miðla greinargóðum upplýsingum um starfsemi Ríkisendurskoðunar til Alþingis, fjölmiðla og almennings.	Ríkisendurskoðandi	Innan ramma

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 1.667 m.kr. og hækkar um 54 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 57 m.kr.