10 Réttindi einstaklinga, trúmál og stjórnsýsla dómsmála

Starfsemi á þessu málefnasviði er á ábyrgð dómsmálaráðherra og félags- og húsnæðismálaráðherra. Það skiptist í fimm málaflokka sem sjá má í eftirfarandi töflu. Þar má jafnframt sjá fjárhagslega þróun málefnasviðsins og einstakra málaflokka á tímabilinu 2024–2026.

Helstu áherslum, framtíðarsýn og meginmarkmiðum á málefnasviðinu er lýst í fjármálaáætlun.
Markmið og mælikvarða sem sett hafa verið á málefnasviðinu má sjá á sérstöku mælaborði.

Réttindi einstaklinga, trúmál og stjórnsýsla dómsmála

Breytingar á útgjaldaramma eftir tilefnum

Myndin hér á eftir sýnir sundurliðaðar breytingar á útgjaldaramma málefnasviðsins eftir helstu tilefnum sem nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða.

Breyting á ramma á milli áranna 2025 og 2026

Heildargjöld málefnasviðs 10 Réttindi einstaklinga, trúmál og stjórnsýsla dómsmála árið 2026 eru áætluð 23.557,3 m.kr. og lækka um 3.484,6 m.kr. á föstu verðlagi fjárlaga 2025 eða sem svarar til 13,3%. Þegar tekið er tillit til áhrifa af almennum launa- og verðlagsbreytingum lækka útgjöldin um 2.603,5 m.kr. milli ára eða sem svarar til 10%.

Myndin endurspeglar þá útfærslu og forgangsröðun sem unnin er út frá stefnumótun málefnasviðsins og þeim útgjaldaramma sem settur var í fjármálaáætlun 2026–2030. Sú niðurstaða getur eftir atvikum vikið frá þeim viðmiðum sem sett voru í fjármálaáætlun.

Aðhaldsmarkmið málefnasviðsins felur m.a. í sér sértækar aðhaldsráðstafanir vegna aukinnar hagræðingar í opinberum innkaupum, endurskoðunar jafnlaunavottunar, lækkunar á varasjóðum málaflokka, 3% aðhald á aðalskrifstofu ráðuneytisins ásamt því að prentun þingskjala verður hætt. Almennt aðhald málefnasviðsins er útfært með hlutfallslegri skiptingu á stofnanir og verkefni.

Hagræn skipting útgjalda

Í eftirfarandi töflu eru útgjöld málefnasviðsins, þróun fjárheimilda og fjármögnun frá árinu 2024 greind í fjóra þætti eftir hagrænni skiptingu eins og nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða. Hagræn skipting útgjalda niður á málaflokka birtist í fylgiriti með fjárlögum.

Réttindi einstaklinga, trúmál og stjórnsýsla dómsmála

10.10 Persónuvernd

Starfsemi málaflokksins er í höndum Persónuverndar. Stofnunin fer með eftirlit með lögum um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, nr. 90/2018, og lögum um vinnslu persónuupplýsinga í löggæslutilgangi, nr. 75/2019.

Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við en markmið og mælikvarðar í hverjum málaflokki eru birt á sérstöku mælaborði. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

Helstu verkefni 2026	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Aukið gagnsæi og skilvirkni tryggja samræmda vernd einstaklinga á EES-svæðinu
Þátttaka í evrópsku samræmingarkerfi persónuverndarstofnana.	Persónuvernd	Innan ramma
Framkvæmd frumathugana, frumkvæðisathugana og úttekta.	Persónuvernd	Innan ramma
Vinnsla ítarlegra fræðsluefnis á vefsíðu Persónuverndar.	Persónuvernd	Innan ramma
Stytting málsmeðferðatíma með endurskoðunar á ferlum og rafrænum samskiptum.	Persónuvernd	Innan ramma
Markmið 2: Aukið traust almennings til vinnslu persónuupplýsinga
Áframhaldandi uppbygging á virku sambandi milli persónuverndarfulltrúa og Persónuverndar.	Persónuvernd	Innan ramma
Aukin og endurbætt miðlun á upplýsingum í gegnum heimasíðu í umhverfi island.is.	Persónuvernd	Innan ramma
Fjölgun frumathugana á vinnslu persónuupplýsinga hjá fyrirtækjum og stjórnvöldum.	Persónuvernd	Innan ramma

Markmiðin hafa verið endurskoðuð í samræmi við áherslur stjórnvalda í málaflokknum frá því sem birt var í mælaborði árangurs í júní sl.

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 393 m.kr. og lækkar um 3,4 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 16,2 m.kr. Breytingin felst í hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins sem nemur 4,5 m.kr. og 1,1 m.kr. framlagi til að mæta breytingum á greiðslufyrirkomulagi Microsoft-samninga.

10.20 Trúmál

Undir málaflokkinn falla útgjöld til Þjóðkirkjunnar, kirkjumálasjóðs og kirkjugarða. Einnig fellur undir málaflokkinn úthlutun sóknargjalda til skráðra trúfélaga og lífsskoðunarfélaga. Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 9.646,3 m.kr. og lækkar um 304,3 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 364,1 m.kr.

Helstu breytingum í málaflokknum má skipta í tvennt. Annars vegar fellur niður 255,1 m.kr. tímabundið framlag vegna sóknargjalda. Hins vegar er hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins sem nemur 49,2 m.kr. og skiptist hlutfallslega milli kirkjugarða og sóknargjalda.

10.30 Sýslumenn

Starfsemi málaflokksins er í höndum sýslumannsembætta. Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við en markmið og mælikvarðar í hverjum málaflokki eru birt á sérstöku mælaborði. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

Helstu verkefni 2026	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Að þjónustan verði eins góð og völ er á
Aukið framboð stafrænnar þjónustu og lausna (lagabreytingar, umbætur starfskerfa o.fl.).**	Dómsmálaráðuneyti, sýslumannaráð og sýslumenn	Innan ramma
Innleiðing þjónustukerfis vegna móttöku gagna og samskipta við þjónustuþega.**	Sýslumannaráð og sýslumenn	Innan ramma
Stefnumótun fyrir einföldun stjórnsýslu embættanna.**	Dómsmálaráðuneyti og sýslumannaráð	Innan ramma
Samræmt þjónustustig og útgáfa þjónustustefnu (afgreiðsla, biðtími o.s.frv.).	Sýslumannaráð og sýslumenn	Innan ramma
Útgáfa samræmdra stefna í málefnum sýslumanna (s.s. starfsmanna- og fræðslustefna).	Sýslumannaráð	Innan ramma
Markmið 2: Að styðja við áherslur byggðamála
Aukið framboð opinberrar þjónustu á landsbyggðinni (ný verkefni).*	Dómsmálaráðuneyti og sýslumannaráð	Innan ramma
Flutningur sérhæfðra og óstaðbundinna starfa á landsbyggðina.**	Dómsmálaráðuneyti, sýslumannaráð og sýslumenn	Innan ramma
Betri nýting húsnæðis, m.a. með auknu samstarfi á milli starfsstöðva og við sveitarfélög, aðrar stofnanir og haghafa.**	Dómsmálaráðuneyti og sýslumenn	Innan ramma
Markmið 3: Að hámarka nýtingu fjárheimilda
Úrbætur og efling innri stoða starfskerfa.* og ***	Sýslumannaráð	Innan ramma
Bætt aðgengi og nýting á þjónustuvef.*	Sýslumannaráð	Innan ramma
Endurskoðun verkefnaskiptingar með það í huga að stuðla að aukinni sérhæfingu og jafnari verkaskiptingu.* og ***	Dómsmálaráðuneyti og sýslumannaráð	Innan ramma
Stöðlun ferla stafrænna umbóta (aukin skilvirkni og betri nýting á innleiddum lausnum).*	Sýslumannaráð	Innan ramma

^{* Verkefnið styður jafnframt við markmið 1 í málaflokki 10.30 Sýslumenn.

** Verkefni styður jafnframt við markmið 3 í málaflokki 10.30 Sýslumenn.

*** Verkefni styður jafnframt við markmið 2 í málaflokki 10.30 Sýslumenn.}

^{Markmiðunum hefur verið breytt frá því sem birt var í mælaborði árangurs í júní sl. svo þau samræmist betur breyttum áherslum málaflokksins og fyrirhugaðri sameiningu sýslumannsembætta skv. frumvarpi dómsmálaráðherra. Markmið 1 (Bætt þjónusta sýslumannsembætta) og markmið 2 (Að bæta stafræna þjónustu sýslumanna) hafa verið sameinuð undir nýju markmiði 1: Að þjónustan verði eins góð og völ er á. Markmið 3 er nýtt og orðast þannig: Að hámarka nýtingu fjárheimilda. Þá hefur markmið 2 verið umorðað úr því að vera markmið um að jafna aðgengi að opinberri þjónustu yfir í markmið um að styðja við áherslur byggðamála.}

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 4.231,4 m.kr. og lækkar um 70,9 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 178 m.kr.

Breytingum í málaflokknum má skipta í tvennt. Annars vegar er 11 m.kr. lækkun vegna tímabundins framlags sem fellur niður. Hins vegar er hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins sem nemur 59,9 m.kr. og skiptist hlutfallslega niður á sýslumannsembættin.

10.40 Stjórnsýsla dómsmálaráðuneytis

Undir stjórnsýslu dómsmálaráðuneytisins falla t.d. rekstur ráðuneytisins, Stjórnartíðindi og Schengen-landamærasjóður. Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 2.706,4 m.kr. og hækkar um 59,3 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 83,1 m.kr.

Helstu breytingar á fjárheimildum málaflokksins eru eftirtaldar:

Fjárheimild málaflokksins hækkar vegna 136 m.kr. framlags vegna breytinga Stjórnarráðsins í samræmi við forsetaúrskurð með flutningi jafnréttis- og mannréttindaskrifstofu frá félags- og húsnæðismálaráðuneytinu.
Fjárheimild málaflokksins hækkar um 105 m.kr. til að mæta kostnaði við sveitarstjórnarkosningar.
Fjárheimild málaflokksins hækkar um 3,1 m.kr. til að mæta breytingum á greiðslufyrirkomulagi Microsoft-samninga.
Fjárheimild málaflokksins lækkar um 123,7 m.kr. vegna tímabundinna framlaga sem falla niður en þar vega þyngst 110,7 m.kr. vegna stafrænna verkefna.
Hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins nemur 93,7 m.kr.

10.50 Útlendingamál

Starfsemi málaflokksins er í höndum Útlendingastofnunar, kærunefndar útlendingamála, ríkislögreglustjóra og dómsmálaráðuneytis, ásamt félags- og húsnæðismálaráðuneyti og Vinnumálastofnunar. Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við en markmið og mælikvarðar í hverjum málaflokki eru birt á sérstöku mælaborði. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

Helstu verkefni 2026	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Skilvirk og hagkvæm stjórnsýsla
Breytingar á lögum um útlendinga með frumvarpi um skilyrði til afturköllunar alþjóðlegrar verndar og afnám 18 mánaða reglunnar.	Dómsmálaráðuneyti	Innan ramma
Breytingar á lögum um útlendinga þar sem afgreiðsla umsókna um atvinnuleyfi mun flytjast frá Vinnumálastofnun til Útlendingastofnunar til að auka skilvirkni og stytta afgreiðslutíma.	Dómsmálaráðuneyti og Útlendingastofnun	Innan ramma
Áframhaldandi innleiðing á nýju upplýsingakerfi fyrir Útlendingastofnun.	Útlendingastofnun	Innan ramma
Áframhaldandi innleiðing á rafvæðingu umsókna um dvalarleyfi.	Útlendingastofnun	Innan ramma
Sameining starfsstöðva – skilvirkari og hagkvæmari nýting mannauðs.	Dómsmálaráðuneyti og Útlendingastofnun	Innan ramma
Markmið 2: Bætt aðgengi að upplýsingum
Rafræn samskipti og upplýsingagjöf við umsækjendur efld með umbótum og þróun á snjallmenni með gervigreind í samvinnu við Stafrænt Ísland.	Útlendingastofnun	Innan ramma
Umsækjendur hafi aðgengi að upplýsingum um stöðu mála sinna í gegnum nýtt upplýsingakerfi.	Útlendingastofnun	Innan ramma
Áframhaldandi innleiðing stafræns pósthólfs.	Útlendingastofnun	Innan ramma

Markmiðin hafa verið endurskoðuð í samræmi við áherslur stjórnvalda í málaflokknum frá því sem birt var í mælaborði árangurs á í júní sl.

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 6.580,2 m.kr. og lækkar um 3.165,3 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 239,7 m.kr.