Forsætisráðuneytið, Menningar-٫ nýsköpunar- og háskólaráðuneytið
Starfshópur metur nálgun stjórnvalda í málefnum gervigreindar
09.07.2026
Gervigreind hjá hinu opinbera
Gervigreind skapar tækifæri í opinberri þjónustu
Með notkun gervigreindar geta verið tækifæri til umbyltingar á ýmsum sviðum. Meðal helstu tækifæra fyrir starfsemi hins opinbera eru:
Atriði sem líta skal til við notkun gervigreindar
Gervigreind er öflugt tól sem getur aukið skilvirkni og gæði opinberrar þjónustu. Notkun hennar hefur jafnframt í för með sér áskoranir svo sem hugsanlega hlutdrægni og skort á gagnsæi. Þess vegna er mikilvægt að vandað sé til verka við þróun, innleiðingu og notkun gervigreindar.
Eftirtalin atriði skal almennt hafa í huga:
Nýtum tækifærin á ábyrgan hátt
Til þess að gervigreind geti skapað virði fyrir hið opinbera með skilvirkum hætti þarf að líta á hana sem tæki til nýsköpunar og eflingar þjónustu á sama tíma og henni er stjórnað með áherslu á siðferðileg og lagaleg viðmið.
Við gerð leiðbeiningnanna var stefna Íslands um gervigreind (2021) höfð til hliðsjónar, sem og erlend viðmið um notkun gervigreindar hjá hinu opinbera, m.a. hjá hinum Norðurlöndunum og OECD. Þá byggist efnið á samráði við hagaðila innanlands. Við mótun þess var gervigreind notuð til að skerpa textann og koma með tillögur.
Efnið verður í stöðugri uppfærslu og er hér um að ræða fyrstu útgáfu. Öllum ábendingum er tekið fagnandi á [email protected].
„Til þess að skilgreina hugtakið á einfaldan máta má segja að það sé leið okkar til að fá vélar, í víðum skilningi, til að vinna mannanna verk. Sé mannleg greind skilgreind sem hæfileikinn til að öðlast og nota þekkingu og hæfni þá er gervigreind sá hæfileiki að búa til tölvukerfi sem hefur hæfileika til að öðlast og nota þekkingu og hæfni. Þetta á sérstaklega við um verkefni sem aðeins maðurinn gat gert áður en gervigreind kom til sögunnar."
Ísland í góðri stöðu til að nýta gervigreind í opinberri þjónustu
Fámenni Íslands og hátt stafrænt læsi gera það að verkum að íslenskt samfélag er í einstakri stöðu til að nýta gervigreind þvert á opinbera þjónustu. Þá styðja núverandi stafrænir innviðir og opinber gagnasöfn við þróun gervigreindarlausna, en möguleikar til þess eru háðir aðgangi að fullnægjandi gögnum.
Íslendingar bera tiltölulega mikið traust til opinberrar stjórnsýslu. Af því leiðir að á sama tíma og til staðar eru tækifæri til að byggja á þessu trausti og nýta tækninýjungar til að bæta opinbera þjónustu er einkar mikilvægt að standa vörð um þá stöðu og forðast breytingar sem eru til þess fallnar að draga úr traustinu.
Samkvæmt könnun fjármála- og efnahagsráðuneytisins frá 2023 hafa 43% þeirra ríkisaðila sem svöruðu könnuninni tekið upp gervigreind og 80% sjá möguleika til umbóta í starfsemi með nýtingu gervigreindar. Hefur hlutfallið hækkað töluvert frá 2020 þegar sömu spurningar voru lagðar fyrir.
Um síðuna
Efninu er ætlað að leiðbeina opinberum aðilum sem nýta eða hyggjast nýta sér gervigreind í starfsemi sinni. Markmiðið er að stuðla að því að þeir nýti tækifæri gervigreindar til þess að bæta opinbera þjónustu og skilvirkni í störfum með ábyrgum, gagnsæjum og áreiðanlegum hætti.
Upplýsingarnar eru ekki tæmandi um allt sem þarf að hafa í huga við notkun gervigreindar, heldur almenn leiðsögn um þætti sem þarf að líta til þegar tækifæri gervigreindar eru nýtt í opinberri þjónustu. Textinn er unnin í samvinnu við norsku stofnunina DigDir.
Sjá einnig:
Fróðleikur um notkun gervigreindar
Heildstæð ráð á vef norskra yfirvalda, DigdirVefur OECD um notkun hins opinbera á gervigreindGagnvirk fræðsla um gervigreind Um spunagreind Ítarlegt námskeið um gervigreindGreinar á íslensku um gervigreindEfni frá OECD um gervigreindEfni frá Unesco um gervigreindStaða gervigreindarmála á NorðurlöndunumÖryggisflokkun gagna ríkisinsUpplýsingar um AI actUpplýsingatæknimál ríkisins