Hvert fara peningarnir?

Hvert fara peningarnir? Á þessari síðu finnur þú lykiltölur um hvernig ríkið og sveitarfélög, sem saman mynda hið opinbera, eru rekin. Hvaðan koma peningarnir í sameiginlega sjóði okkar og hvernig er þeim varið? Hér eru birtar tölulegar upplýsingar um tekjur og gjöld, eignir og skuldir A1-hluta hins opinbera. Það er sá hluti sem er að mestu fjármagnaður með skatttekjum, lögbundnum þjónustutekjum og framlögum

Lagagreinar

Lagagreinar 1. gr. Fjárstreymi ríkissjóðs (A1-hluta) Árið 2026 er gert ráð fyrir að fjárreiður ríkissjóðs (A1-hluta) verði eins og tilgreint er í þessari grein, sbr

Öryggisflokkun gagna íslenska ríkisins

Öryggisflokkun gagna íslenska ríkisins Öryggisflokkun gagna íslenska ríkisins er mikilvægur þáttur í því að styðja við og auka hagnýtingu upplýsingatækni og gagna hjá ríkisaðilum. Ríkisaðilum er leiðbeint að styðjast við fjóra flokka gagna og nýta í sinni starfsemi. Horft er til þess að flokkunin verði skyldubundin þegar reglur um meðferð trúnaðarupplýsinga verða settar

Stefnumótun og samstarf

Stefnumótun og samstarf Skrifstofa stjórnunar og umbóta fer fyrir stefnumótun í málaflokknum, sem felur í sér alþjóðlegt samstarf um opinbera þjónustu, hagnýtingu nýrrar tækni og áherslur á minnkað kolefnisfótspor í ríkisrekstrinum og áhrif á samfélagið fyrir tilstilli tækni og breytingu á vinnulagi og ferlum. Stafræn vegferð Íslensk stjórnvöld hafa lagt áherslu á stafræna þjónustu og aukna stafvæðingu í íslensku samfélagi líkt og kemur fram í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar. Framþróun í tækni og áhugi almennings á bættri stafrænni þjónustu hefur jafnframt skipt miklu máli

Opinber fjármál

Opinber fjármál snúast um rekstur sameiginlegra sjóða, hvernig fjármuna er aflað og í hvað þeim er varið.

Stafrænt Ísland og opinber þjónusta

Stafrænt Ísland og opinber þjónusta Í nútímasamfélagi er þjónusta æ meir veitt með stafrænum hætti. Í norrænu velferðarsamfélagi líkt og á Íslandi þarf þjónustan að vera notendamiðuð og byggt á þörfum þeirra. Verkefnastofa um Stafrænt Ísland er ábyrg fyrir þróun á þjónustu Ísland

Árangur í ríkisrekstri

Árangur í ríkisrekstri Til þess að ríkisfjármálin séu sjálfbær þarf að fylgjast með árangri í starfsemi og hafa getu til að forgangsraða eftir þörfum. Í takti við árangursmiðaða fjárlagagerð verður birt yfirlit yfir árangur ríkisaðila eftir fjórum lykilbreytum í starfsemi; skilvirkni, ánægju viðskiptavina, starfsánægju og rekstri. Með þessu móti verður hægt að fylgjast með árangri við veitingu fjármuna niður á ríkisaðila og veita betri innsýn inn í opinbera starfsemi

Opið bókhald ríkisins

Opið bókhald ríkisins Lögð er áhersla á birtingu tölulegra gagna og markvisst er unnið að því að opna bókhald ríkisins. Markmiðið er að auka aðgengi almennings að fjárhagsupplýsingum ríkisins með skýrri og aðgengilegri framsetningu. Verkefni sem snúa að opnu bókhaldi opnirreikningar

Nýsköpunarverðlaun í opinberri þjónustu og stjórnsýslu

Nýsköpunarverðlaun í opinberri þjónustu og stjórnsýslu Nýsköpunarverðlaun í opinberri þjónustu og stjórnsýslu hafa verið veitt í gegnum tíðina. Hér að neðan má sjá yfirlit yfir þau verkefni sem voru hlutskörpust hverju sinni. Nýsköpunarverðlaun 2018 Verkefnið ALFA – rafrænt lyfjaumsjónarkerfi hlaut nýsköpunarverðlaunin í opinberri þjónustu og stjórnsýslu 2018 sem veitt voru á ráðstefnu föstudaginn 8

Opinber nýsköpun

Opinber nýsköpun Hvað er opinber nýsköpun? Opinber nýsköpun er ný eða umtalsvert breytt aðferð til að bæta starfsemi og árangur á vinnustaðnum. Nýsköpunin þarf að fela í sér nýjungar fyrir vinnustaðinn en hún má hafa verið notuð annars staðar áður eða hafa verið þróuð af öðrum. Skilyrði er að nýsköpunarverkefnið hafi skapað virði - til að mynda í gegnum aukin gæði í þjónustu, aukna skilvirkni vinnustaða, aukna þátttöku almennings og bætta starfsánægju

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki Í þessum kafla er stutt yfirlitskynning á ríkisfyrirtækjunum sem flokkuð eru í A3-, B- og C-hluta ríkissjóðs skv. hagskýrslustöðum. Fyrirtækin eru sett fram í stafrófsröð óháð flokkun þeirra

Stjórnir og stjórnarlaun

Stjórnir og stjórnarlaun Stjórn félags skal skv. lögum um hlutafélög og eigandastefnu ríkisins vera sjálfstæð í störfum sínum og bera ábyrgð á starfsemi og rekstri félagsins gagnvart eiganda þess. Í ljósi opinbers eignarhalds ber stjórnarmönnum að gæta að því að starf stjórna og félaga er í þágu almennings

Ársskýrsla ríkisfyrirtækja 2022

Ársskýrsla ríkisfyrirtækja 2022 Íslenska ríkið á alfarið eða ráðandi eignarhluti í 44 félögum með mismunandi starfsemi og markmið. Þá á ríkið minni hluta í ýmsum félögum. Ríkisfélögin eru að langmestu leyti hlutafélög, opinber hlutafélög og einkahlutafélög, en einnig stofnanir eða sjóðir með ákveðið þjónustuhlutverk

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra Stjórn félags skal skv. lögum um hlutafélög og eigandastefnu ríkisins vera sjálfstæð í störfum sínum og bera ábyrgð á starfsemi og rekstri félagsins gagnvart eiganda þess. Í ljósi opinbers eignarhalds ber stjórnarmönnum að gæta að því að starf stjórna og félaga er í þágu almennings

Ávarp ráðherra

Ávarp ráðherra Ábyrgur rekstur ríkisfyrirtækja er í mínum huga mikilvægur fyrir traust almennings á stjórnvöldum. Í starfi mínu sem fjármála- og efnahagsráðherra legg ég ríka áherslu á mikilvægi þess að ríkið og ríkisfyrirtæki sinni ábyrgð sinni af fullum krafti, bæði gagnvart samfélaginu í dag og framtíðarkynslóðum. Forsendur fyrir eignarhaldi ríkisins á einstökum félögum geta verið mjög ólíkar, auk þess sem rök fyrir eignarhaldinu geta breyst með tímanum

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra Stjórn félags skal skv. lögum um hlutafélög og eigandastefnu ríkisins vera sjálfstæð í störfum sínum og bera ábyrgð á starfsemi og rekstri félagsins gagnvart eiganda þess. Í ljósi opinbers eignarhalds ber stjórnarmönnum að gæta að því að starf stjórna og félaga er í þágu almennings

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki Í þessum kafla er stutt yfirlitskynning á ríkisfyrirtækjunum sem flokkuð eru í A3-, B- og C-hluta ríkissjóðs skv. hagskýrslustöðum. Fyrirtækin eru sett fram í stafrófsröð óháð flokkun þeirra

Ávarp ráðherra

Ávarp ráðherra Ávarp Daða Más Kristóferssonar, fjármála- og efnahagsráðherra Ríkisfyrirtæki eru til vegna þess að koma þarf í veg fyrir þjónustu- eða markaðsbrest á ákveðnum sviðum. Þannig gegna þau lykilhlutverki í íslenska hagkerfinu og eiga að vera rekin með sömu kröfum um skilvirkni og arðsemi og einkarekin fyrirtæki. Sem fjármálaráðherra legg ég mikla áherslu á að þessi fyrirtæki nýti fjármuni skattgreiðenda á sem hagkvæmastan hátt og skili sem bestri þjónustu til samfélagsins

Félög í eigu ríkisins

Félög í eigu ríkisins Íslenska ríkið á alfarið eða ráðandi eignarhluti í 44 fyrirtækjum með mismunandi starfsemi og markmið. Fyrirtækin eru mörg stór og áhrifamikil á íslenskum markaði og gegna mikilvægu hlutverki í samfélaginu. Orkufyrirtæki í eigu ríkisins eru t

Verklagsreglur um tilhögun frumathugunar, áætlunargerðar og verklegar framkvæmdir við opinberar framkvæmdir

Verklagsreglur um tilhögun frumathugunar, áætlunargerðar og verklegar framkvæmdir við opinberar framkvæmdir 1. Frumathugun Frumathugun er fyrsti áfangi opinberrar framkvæmdar. Á því stigi fær verkefnið sem tekið hefur verið til skoðunar efnislega meðferð og könnun með það að markmiði að leiða í ljós þörf, umfang og helstu forsendur þess

Reglur um opinberar framkvæmdir

Reglur um opinberar framkvæmdir gr. Reglur þessar gilda um skilamat vegna framkvæmda samkvæmt lögum nr

Eignir ríkisins

Mynd/Hari Eignir ríkisins Eignir ríkisins eru margar og marvíslegar og má þar nefna hús og önnur mannvirki, jarðir, eyðibýli, lóðir og annað land. Þá eru ríflega 30 félög í meirihlutaeigu ríkisins. Markvisst er unnið að því að meðferð allra ríkiseigna verði samræmd, fagleg og hagkvæm og í því skyni er umsýsla og meðferð meirihluta eigna ríkisins í höndum miðlægrar eignaumsýslu auk þess sem unnið er að miðlægri skráningu allra eigna, réttinda og auðlinda

Um kynjaða fjárlagagerð

Um kynjaða fjárlagagerð Kynjuð fjárlagagerð Lífshlaup karla og kvenna er um margt ólíkt og staða kynjanna einnig. Tekjuöflun og ráðstöfun opinbers fjár hefur því ólík áhrif á kynin. Kynjuð fjárlagagerð felst m

Vegvísir fjárlagarita

Vegvísir fjárlagarita Með lögum um opinber fjármál sem tóku gildi 1. janúar 2016 var heildstæð stefnumörkun í opinberum fjármálum til lengri og skemmri tíma lögfest. Fjárlagaferlið markar ramma um opinber fjármál, allt frá fjármálastefnu og fjármálaáætlun til fjárlagafrumvarps og samþykktra fjárlaga hvers árs

Vegvísir fjárlagarita

Vegvísir fjárlagarita Með lögum um opinber fjármál sem tóku gildi 1. janúar 2016 var heildstæð stefnumörkun í opinberum fjármálum til lengri og skemmri tíma lögfest. Fjárlagaferlið markar ramma um opinber fjármál, allt frá fjármálastefnu og fjármálaáætlun til fjárlagafrumvarps og samþykktra fjárlaga hvers árs

Skjöl og gögn fyrir árið 2024

Skjöl og gögn fyrir árið 2024 Fjáraukalög Fjáraukalög samþykkt 8. febrúar 2024Fylgirit með fjáraukalögum sem samþykkt voru 8. febrúar 2024Fjáraukalög samþykkt 23

Vegvísir fjárlagarita

Vegvísir fjárlagarita Með lögum um opinber fjármál sem tóku gildi 1. janúar 2016 var heildstæð stefnumörkun í opinberum fjármálum til lengri og skemmri tíma lögfest. Fjárlagaferlið markar ramma um opinber fjármál, allt frá fjármálastefnu og fjármálaáætlun til fjárlagafrumvarps og samþykktra fjárlaga hvers árs

Greinargerð

Fjármálaáætlun 2026-2030: Greinargerð

Greinargerðir ráðuneyta um málefnasvið og málaflokka

Greinargerðir ráðuneyta um málefnasvið og málaflokka

Greinargerð

Lagagreinar

Lagagreinar 1. gr. Fjárstreymi ríkissjóðs (A1-hluta) Árið 2025 er gert ráð fyrir að fjárreiður ríkissjóðs (A1-hluta) verði eins og tilgreint er í þessari grein, sbr

Almyrkvi á sólu

Almyrkvi á sólu verður síðdegis á miðvikudag. Hann hefst á Vestfjörðum og fer yfir Vestfirði, Vesturland og Reykjanesskaga. Deildarmyrkvi verður um allt land.

Samanburður við langtímaspá OECD (rammagrein)

Samanburður við langtímaspá OECD (rammagrein) Nýjasta langtímaspá Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD) gefur áþekkar niðurstöður og sú sem hér er birt fyrir Ísland. Til ársins 2050 spáir stofnunin 2,5% hagvexti á Íslandi á ári hverju að jafnaði. Það er 0,2 prósentustigum minni árlegur hagvöxtur en gert er ráð fyrir í sviðsmynd án áfalla hér að framan, en sú sviðsmynd er betur samanburðarhæf við spá OECD

Lánshæfiseinkunn Íslands áfram A+, horfur jákvæðar

S&P Global Ratings birti skýrslu um lánshæfi Íslands. Birting skýrslunnar felur ekki í sér formlega ákvörðun um lánshæfismat. Lánshæfiseinkunn Íslands er áfram A+ með jákvæðum horfum.

Veiðigjöld

Veiðigjöld Samkvæmt lögum um veiðigjald leggur Fiskistofa veiðigjald á og renna tekjur af því í ríkissjóð. Skráðir eigendur íslenskra fiskiskipa sem stunda veiðar á nytjastofnum sjávar bera gjaldið. Veiðigjald er lagt á í þeim tilgangi að mæta kostnaði ríkisins við rannsóknir, stjórn, eftirlit og umsjón með fiskveiðum og fiskvinnslu og tryggja þjóðinni í heild hlutdeild í afkomu við veiðar á nytjastofnun sjávar

Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki

Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki Fjármálafyrirtæki sem hafa fengið starfsleyfi sem viðskiptabanki, sparisjóður eða lánafyrirtæki og aðrir þeir sem taka við innlánum greiða 0,376% af heildarskuldum samkvæmt skattframtali, umfram 50 milljarða kr. , í sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki. Skatturinn er lagður á með það markmið að leiðarljósi að afla ríkinu tekna til að mæta þeim mikla kostnaði sem fallið hefur á ríkissjóð vegna hruns íslenska fjármálakerfisins og hins vegar að draga úr áhættusækni fjármálafyrirtækja vegna þeirrar kerfisáhættu með tilheyrandi kostnaði sem áhættusöm starfsemi þeirra getur haft í för með sér fyrir þjóðarbúið

Ábyrgðargjald launa

Ábyrgðargjald launa Um ábyrgð á greiðslu vangoldinna krafna launamanna við gjaldþrot vinnuveitanda gilda lög um Ábyrgðasjóð launa. Markmið laganna er að tryggja launamönnum og lífeyrissjóðum greiðslur vegna vangoldinna krafna þeirra við gjaldþrot vinnuveitanda eða þegar dánarbú hans er til opinberra skipta og erfingjar ábyrgjast ekki skuldbindingar. Ábyrgðasjóður launa ábyrgist greiðslu á kröfum um vangoldin laun, bætur vegna slita á ráðningarsamningi, orlof, bætur vegna vinnuslysa og lífeyrisiðgjöld í bú vinnuveitanda sem hefur staðfestu og rekur starfsemi hér á landi

Aðrir skattar og gjöld

Aðrir skattar og gjöld Í lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs er kveðið á um heimildir ríkisins til að leggja á gjöld fyrir ýmiskonar skjöl og gögn sem stofnanir ríkisins gefa út og veita borgurunum í mörgum tilvikum margbreytileg réttindi. Ákvæði laganna eru einföld og má segja að þau minni helst á gjaldskrár

Þjónustugjöld

Þjónustugjöld Hugtakið þjónustugjald hefur verið skilgreint þannig að það sé greiðsla, vanalega peningagreiðsla, sem tilteknir hópar einstaklinga og lögaðila verða að greiða hinu opinbera eða öðrum, sem hefur heimild til að taka við henni, fyrir sérgreint endurgjald (þjónustu) sem látið er í té og er greiðslunni ætlað að standa að hluta eða öllu leyti undir kostnaði við endurgjaldið. Þjónustugjöld eru ólík sköttum að því leyti að þeim er ætlað að standa undir kostnaði við tiltekna þjónustu sem er veitt gjaldanda en skattar eru lagðir á vegna almennrar tekjuöflunar ríkisins. Almennt er óheimilt að taka gjald fyrir afgreiðslu eða úrlausn stjórnvalda nema lög heimili slíkt sérstaklega

Endurgreiðsla virðisaukaskatts

Endurgreiðsla virðisaukaskatts Hér eru birtir valdir úrskurðir fjármálaráðuneytisins er varða endurgreiðslu virðisaukaskatts. Vélar iðnaðarmanna o. fl

Útvarpsgjald

Útvarpsgjald Útvarpsgjaldið, sem lagt er á við álagningu opinberra gjalda ár hvert, er lagt á einstaklinga 16-70 ára, sem eru með tekjuskattsstofn yfir tekjumörkum. Gjaldið er lagt á í fyrsta skipti við álagningu ári eftir að 16 ára aldri er náð. Undanþegnir greiðslu útvarpsgjalds eru elli- og örorkulífeyrisþegar sem dvelja á dvalar- og hjúkrunarheimilum og þeir sem eru 70 ára og eldri í lok tekjuársins

Útsvar

Útsvar Útsvar er einn af tekjustofnum sveitarfélaga og tekjur af því renna því ekki í ríkissjóð. Ríkisskattstjóri annast hins vegar álagningu og innheimtu útsvars. Útsvar er greitt í staðgreiðslu á tekjuári til bráðabirgða en launagreiðendur halda staðgreiðslunni eftir og skila í ríkissjóð

Stimpilgjald

Stimpilgjald Stimpilgjald af gjaldskyldu skjali sem kveður á um eignaryfirfærslur skipa yfir 5 brúttótonnum ákvarðast eftir því verði er fram kemur í kaupsamningi eða öðru skjali um eignaryfirfærslu, þó aldrei lægri fjárhæð en nemur áhvílandi veðskuldum. Í lögunum er jafnframt að finna undantekningar frá greiðslu stimpilgjalda og má m. a

Tölfræði og útgefið efni

Tölfræði og útgefið efni Unnið er að uppfærslu á efni síðunnar Lykiltölur um starfsmenn og stofnanir ríkisins Alþingi samþykkir fjárlög til eins árs í senn og þau kveða meðal annars á um hvernig útgjöld ríkisins skiptast á milli verkefna. Útgjöldunum má skipta í þrjá meginflokka eftir eðli verkefnanna, það er framkvæmdir, tilfærslur í almannatryggingakerfinu eða viðvarandi þjónustu- og rekstrarverkefni. Undir síðastnefnda flokkinn falla verkefni ráðuneyta og stofnana svo sem löggæslu, heilsugæslu og sjúkrahús, menntastofnanir, eftirlitsstofnanir og fleira

Móttaka og stuðningur við nýja stjórnendur hjá ríkinu

Móttaka og stuðningur við nýja stjórnendur hjá ríkinu Í samræmi við aðgerðir í stjórnendastefnu ríkisins hefur verið þróað verklag fyrir móttöku og stuðning við nýja stjórnendur hjá ríkinu. Um er að ræða leiðbeinandi verklag sem nýtist ráðuneytum og öðrum sem taka á móti nýjum stjórnendum ríkisstofnana. Verklagið er í reglulegri endurskoðun og uppfærslu

Ráðningar stjórnenda hjá ríkinu

Ráðningar stjórnenda hjá ríkinu Í samræmi við aðgerðir í stjórnendastefnu ríkisins hefur verð útbúið samræmt verklag við ráðningar stjórnenda hjá ríkinu. Um er að ræða verklag sem nýtist ráðuneytum og öðrum sem hafa umsjón með ráðningum stjórnenda. Verklagið er í reglulegri endurskoðun og uppfærslu í takt við reynslu og árangur

Starfsumhverfi stjórnenda ríkisins

Hari Starfsumhverfi stjórnenda ríkisins Á undanförnum árum hefur markvisst verið unnið að umbótum á starfsumhverfi stjórnenda ríkisins. Markmið breytinganna er að efla stjórnun hjá ríkinu, styðja þau sem veljast til forystu til að ganga á undan með góðu fordæmi og eiga frumkvæði að betri og skilvirkari þjónustu við samfélagið. Ný heildstæð stjórnendastefna snýst um þá hæfni, þekkingu og eiginleika sem stjórnendur þurfa að bera til að geta sinnt skyldum sínum

Framlög til stjórnmálaflokka

Framlög til stjórnmálaflokka Í lögum um starfsemi stjórnmálasamtaka er að finna reglur um framlög ríkis og sveitarfélaga til stjórnmálastarfsemi samanber II. kafli laganna. Þar kemur fram að stjórnmálasamtök sem hafa fengið a

Vaxtabætur

Vaxtabætur Vaxtabætur fá þeir sem hafa greitt vaxtagjöld af lánum sem þeir hafa tekið til kaupa á eigin húsnæði hvort sem um er að ræða hefðbundin íbúðarkaup, húsbyggingu eða kaupleigu. Einnig mynda lán frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun sem tekin eru vegna verulegra endurbóta á íbúðarhúsnæði stofn til vaxtabóta og það gera líka lán vegna greiðsluerfiðleika á lánum til öflunar húsnæðis. Vaxtabætur eru ákvarðaðar um leið og álagning einstaklinga fer fram og þær eru að stærstum hluta greiddar út í byrjun júlí árið eftir að til vaxtagjaldanna var stofnað