Samningur Sameinuðu þjóðanna um afnám allrar mismununar gagnvart konum

Um sáttmálann

Samningur um afnám allrar mismununar gagnvart konum, stundum einnig nefndur Kvennasamningur Sameinuðu þjóðanna, var samþykktur á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 18. desember 1979. Samningurinn var undirritaður af hálfu Íslands 24. júlí 1980 og fullgiltur 18. júní 1985.

Samningurinn miðar að því að tryggja konum jöfn réttindi á við karla. Ákvæðum hans er gjarnan skipt í þrjá flokka: leiðréttingarreglur sem varða nauðsynlegar aðgerðir til að leiðrétta hlut kvenna, verndarreglur sem varða sérstaka stöðu kvenna (t.d. í tengslum við þungun og barneignir), og jafnréttisreglur sem varða jafnt aðgengi að samfélagslegum gæðum á borð við stjórnmálaþátttöku, menntun og heilbrigðisþjónustu.

Eftirlit

Eftirlit með samningnum er í höndum Kvennanefndar Sameinuðu þjóðanna en hlutverk hennar er að fylgjast með framkvæmd samningsins, auk þess sem hún gefur út almenn álit sem lúta að túlkun samningsins eða efnissviði hans og nefndinni þykir ástæða til að vekja sérstaka athygli aðildarríkja á.

Þau ríki sem hafa fullgilt samninginn skuldbinda sig til að senda nefndinni reglulega skýrslur um innleiðingu samningsins. Nefndinni gefst þá færi á að gera athugasemdir og leggja fram spurningar um efni skýrslunnar og aðildarríkið getur síðan lagt fram viðbótarupplýsingar. Í kjölfarið gefur nefndin út lokaathugasemdir sínar þar sem bent er á hvað megi betur fara í framkvæmd aðildarríkisins til þess að það geti fullnægt skuldbindingum sínum samkvæmt samningnum. Hér neðar á síðunni er að finna skýrslur Íslands og lokaathugasemdir Kvennanefndarinnar.

Nefndin getur tekið við kvörtunum frá einstaklingum og hópum einstaklinga á grundvelli valfrjálsrar bókunar við samninginn, en þó er almennt skilyrði að fullreynt hafi verið að fá leyst úr málinu með tiltækum leiðum innanlands. Ísland er aðili að bókuninni.

Valfrjálsar bókanir

Valfrjáls bókun um kæruleið fyrir einstaklinga og hópa til nefndarinnar vegna brota á samningnum var samþykkt og undirrituð af Íslands hálfu 10. desember 1999. Bókunin var fullgilt hér á landi árið 2001.

Framkvæmd

Dómsmálaráðuneytið ber meginábyrgð á skuldbindingum Íslands samkvæmt samningnum. Jafnrétti kynjanna kemur þó inn á málaflokka allra ráðuneyta með einum eða öðrum hætti.

Texti samningsins

Samningur um afnám allrar mismununar gagnvart konum og valfrjáls bókun við samninginn Samningur um afnám allrar mismununar gagnvart konum á vef Sþ - á ensku

Helstu staðreyndir

Staða:
Fullgiltur
Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW)
Kvennanefnd Sameinuðu þjóðanna
Til staðar samkvæmt valfrjálsri bókun við samninginn

Helstu hugtök

Table
Undirritun Með undirritun gefur ríki til kynna áform sín um að undirgangast skuldbindingar samkvæmt samningnum. Fullgilding Með fullgildingu skuldbindur Ísland sig gagnvart öðrum aðildarríkjum til að uppfylla þær skyldur og tryggja þau réttindi sem kveðið er á um í samningnum. Oft þarf aðkomu Alþingis til að hægt sé að fullgilda alþjóðasamninga. Lögfesting Með lögfestingu samnings er texti hans í heild settur í lög og einstaklingum þar með gert kleift að byggja á ákvæðum hans fyrir innlendum dómstólum. Innleiðing Með innleiðingu eru réttindi og skyldur samkvæmt samningi gerð virk í landsrétti aðildarríkisins. Innleiðing getur átt sér stað með lagasetningu eða öðrum úrræðum sem duga til að tryggja framkvæmd samningsins. Valfrjáls bókun Viðauki við alþjóðlegan samning sem inniheldur viðbótarskuldbindingar fyrir aðildarríki. Aðildarríki hafa val um hvort þau gerist aðilar að bókunum.

Table

         Undirritun             Með undirritun gefur ríki til kynna áform sín um að undirgangast skuldbindingar samkvæmt samningnum. 
         Fullgilding             Með fullgildingu skuldbindur Ísland sig gagnvart öðrum aðildarríkjum til að uppfylla þær skyldur og tryggja þau réttindi sem kveðið er á um í samningnum. Oft þarf aðkomu Alþingis til að hægt sé að fullgilda alþjóðasamninga.
         Lögfesting             Með lögfestingu samnings er texti hans í heild settur í lög og einstaklingum þar með gert kleift að byggja á ákvæðum hans fyrir innlendum dómstólum.
         Innleiðing             Með innleiðingu eru réttindi og skyldur samkvæmt samningi gerð virk í landsrétti aðildarríkisins. Innleiðing getur átt sér stað með lagasetningu eða öðrum úrræðum sem duga til að tryggja framkvæmd samningsins.
         Valfrjáls bókun             Viðauki við alþjóðlegan samning sem inniheldur viðbótarskuldbindingar fyrir aðildarríki. Aðildarríki hafa val um hvort þau gerist aðilar að bókunum.

Skýrslur

Skýrslur frá Íslandi

Níunda skýrsla Íslands um framkvæmd Samnings um afnám allrar mismununar gagnvart konum

25 nóvember 2021

Sjöunda og áttunda skýrsla Íslands um framkvæmd Samnings um afnám allrar mismununar gagnvart konum (á ensku)

22 ágúst 2014

Sjötta skýrsla Íslands um framkvæmd Samnings um afnám allrar mismununar gagnvart konum (á ensku)

04 desember 2007

Skýrslur til Íslands

Lokaathugasemdir Kvennanefndar Sameinuðu þjóðanna við níundu skýrslu Íslands um framkvæmd samnings um afnám allrar mismununar gagnvart konum

30 ágúst 2023

Lokaniðurstöður Kvennanefndarinnar vegna sjöundu og áttundu skýrslu Íslands (á ensku)

10 mars 2016

Lokaniðurstöður Kvennanefndarinnar vegna fimmtu og sjöttu skýrslu Íslands (á ensku)

11 maí 2009

Sjá einnig:

Samningurinn