11 Samgöngu- og fjarskiptamál

Starfsemi á þessu málefnasviði er á ábyrgð innviðaráðherra. Það skiptist í þrjá málaflokka sem sjá má í eftirfarandi töflu. Þar má jafnframt sjá fjárhagslega þróun málefnasviðsins og einstakra málaflokka á tímabilinu 2024–2026.

• Helstu áherslum, framtíðarsýn og meginmarkmiðum á málefnasviðinu er lýst í samgönguáætlun, netöryggisstefnu Íslands og þingsályktun um stefnumótandi aðgerðir til eflingar þekkingarsamfélagi á Íslandi til ársins 2025.
• Markmið og mælikvarðar sem sett hafa verið á málefnasviðinu má sjá á sérstöku mælaborði.

Breytingar á útgjaldaramma eftir tilefnum

Myndin hér á eftir sýnir sundurliðaðar breytingar á útgjaldaramma málefnasviðsins eftir helstu tilefnum sem nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða.

Heildargjöld málefnasviðs 11 Samgöngu- og fjarskiptamál árið 2026 eru áætluð 76.217,8 m.kr. og aukast um 9.025,6 m.kr. á föstu verðlagi fjárlaga 2025 eða sem svarar til 13,6%. Þegar tekið er tillit til áhrifa af almennum launa- og verðlagsbreytingum hækka útgjöldin um 10.089,8 m.kr. milli ára eða sem svarar til 15,3 %.

Myndin endurspeglar þá útfærslu og forgangsröðun sem unnin er út frá stefnumótun málefnasviðsins og þeim útgjaldaramma sem settur var í fjármálaáætlun 2026–2030. Sú niðurstaða getur eftir atvikum vikið frá þeim viðmiðum sem sett voru í fjármálaáætlun.

Hagræn skipting útgjalda

Í eftirfarandi töflu eru útgjöld málefnasviðsins, þróun fjárheimilda og fjármögnun frá árinu 2024 greind í fjóra þætti eftir hagrænni skiptingu eins og nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða. Hagræn skipting útgjalda niður á málaflokka birtist í fylgiriti með fjárlögum.

11.10 Samgöngur

Undir málaflokkinn falla samgöngur í lofti, á láði og legi, þ.á m. flugvellir, vegir, hafnir, vita og sjóvarnir, skipulag og uppbygging samgöngukerfisins og viðhald og rekstur þess.

Starfsemi málaflokksins er í höndum Samgöngustofu, Vegagerðarinnar og Rannsóknar­nefndar samgönguslysa, auk Isavia samkvæmt þjónustusamningi um rekstur og framkvæmdir á flugvöllum og Betri samgangna samkvæmt samningi um samgönguframkvæmdir á höfuðborgar­svæðinu. Meginmarkmið í samgöngustefnu landsins er að samgöngur séu greiðar, öruggar, hagkvæmar, umhverfislega sjálfbærar og þær stuðli að jákvæðri byggðaþróun. Markmiðin eiga við um alla samgöngumáta en stefna fyrir hvern þeirra birtist í samgöngu­áætlun á hverjum tíma sem lögð er fram þingsályktun fyrir Alþingi. Samgönguáætlun fyrir árin 2020–2034 er í gildi en unnið er að tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun fyrir árin 2026–2040 sem gert er ráð fyrir að verði lögð fram á Alþingi á haustþingi 2025.

Undanfarin ár hefur forgangsröðun verkefna á samgönguáætlun tekið mið af arðsemismati á þeim þar sem m.a. er litið til áhrifa á umferðaraöryggi og styttingu ferðatíma og byggðasjónarmiða.

Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við en markmið og mælikvarðar í hverjum málaflokki eru birt á sérstöku mælaborði. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

 

 

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 72.909,6 m.kr. og hækkar um 9.598,4 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 966,8 m.kr.

Ekki er um miklar breytingar á hagrænni skiptingu innan málaflokksins að ræða; 2.500 m.kr. færast af framkvæmdum á vegakerfinu yfir á rekstur vegna þjónustu á vegakerfinu og er þar um leiðréttingu að ræða frá færslu í gildandi fjármálaáætlun. Einnig færast 10 m.kr. af rekstri Samgöngustofu yfir á fjárfestingu.

Helstu breytingar á fjárheimildum málaflokksins eru eftirtaldar:

1. Í samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er fjárheimild málaflokksins aukin um 4.500 m.kr. vegna viðhalds á vegakerfinu, sbr. markmið nr. 3. Helstu verkþættir á næsta ári eru endurbætur á slitlagi, á burðarlögum og styrking brúa.
2. Fjárheimild málaflokksins er aukin um 2.500 m.kr. til þjónustu á vegakerfinu.
3. Fjárheimild málaflokksins er aukin um 3.000 m.kr. og er það framlag til Vegagerðarinnar í tengslum við vegagerð vegna uppbyggingu Hvammsvirkjunar.
4. Fjárheimild málaflokksins lækkar um 80 m.kr. vegna tímabundinna verkefna sem falla niður í styrkjum til almenningssamgangna.
5. Fjárheimild málaflokksins er aukin um 500 m.kr. til viðhalds- og nýframkvæmda á vegakerfinu.
6. Fjárheimild málaflokksins lækkar um 500 m.kr. en um er að ræða sértækar aðhaldsráðstafanir á framkvæmdir á vegakerfinu og eru þær liður í hagræðingaraðgerðum fyrri fjármálaáætlunar 2025–2029.
7. Fjárheimild málaflokksins lækkar um 245,3 m.kr. vegna sértækra aðhaldsráðstafana sem færðar eru á þjónustu vega og stofnanir vegna aðhalds í opinberum innkaupum.
8. Hlutdeild málaflokksins í almennri aðhaldskröfu málefnasviðsins nemur samtals 349,7 m.kr. og er almennt aðhald útfært hlutfallslega á bilinu 1% – 4% af gildandi fjárlögum á verkefni málaflokksins.

11.20 Fjarskipti, netöryggi og stafræn þróun

Undir málaflokkinn falla m.a. fjarskipti, fjarskiptanet og fjarskiptaþjónusta, netöryggi og öryggi net- og upplýsingakerfa mikilvægra innviða auk rafrænnar auðkenningu og traust­þjónustu. Umsjón með þessum málefnum er í höndum Fjarskiptastofu. Gildandi stefnumörkun málaflokksins er að finna í netöryggisstefnu Íslands og þingsályktun um stefnumótandi aðgerðir til eflingar þekkingarsamfélagi á Íslandi til ársins 2025.

Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við en markmið og mælikvarðar í hverjum málaflokki eru birt á sérstöku mælaborði. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

 

 

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 2.033,3 m.kr. og lækkar um 543,7 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 47,7 m.kr.

Helstu breytingar á fjárheimildum málaflokksins eru eftirtaldar:

1. Í samræmi við forsetaúrskurð nr. 5/2025 frá 14. mars 2025, um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands var gerð 1.542,8 m.kr. millifærsla þar sem Fjarskiptastofa, ýmis fjarskiptamál og Jöfnunarsjóður alþjónustu fluttust til innviðaráðuneytisins.
2. Fjárheimild málaflokksins lækkar um 500 m.kr. vegna tímabundinna verkefna tengt samningum um póst- og fjarskiptamál sem falla niður.
3. Fjárheimild málaflokksins lækkar um 3 m.kr. vegna tímabundinna verkefna í fjarskiptamálum.
4. Hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins nemur samtals 43,0 m.kr. og er það útfært hlutfallslega jafnt á verkefni málaflokksins, um 1% af gildandi fjárlögum. Að auki er sett sértækt aðhald á Fjarskiptastofu vegna breytinga á opinberum innkaupum og sértækt aðhald á samninga um póst- og fjarskiptamál.

11.30 Stjórnsýsla innviðaráðuneytis

Undir málaflokkinn falla aðalskrifstofa innviðaráðuneytis, fastanefndir, ýmis verkefni og þjónustusamningar.

Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2026 og hvaða markmið þau styðja við. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2025. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

 

 

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2026 er áætluð 1.274,9 m.kr. og lækkar um 29,1 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 49,7 m.kr.

Helstu breytingar á fjárheimildum málaflokksins eru eftirtaldar:

1. Í samræmi við forsetaúrskurð nr. 5/2025 frá 14. mars 2025, um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands var gerð 7,5 m.kr. millifærsla af málaflokknum þar sem samningur við Neytendasamtökin fluttist til félags- og húsnæðismálaráðuneytisins.
2. Í samræmi við forsetaúrskurð nr. 5/2025 frá 14. mars 2025, um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands var gerð 27,6 m.kr. millifærsla af málaflokknum þar sem verkefni Kærunefndar húsamála fluttust til félags- og húsnæðismálaráðuneytisins
3. Í samræmi við forsetaúrskurð nr. 5/2025 frá 14. mars 2025, um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands var gerð 152,4 m.kr. millifærsla af málaflokknum þar sem verkefni tengd húsnæðis- og skipulagsmálum fluttust til félags- og húsnæðismálaráðuneytisins
4. Í samræmi við forsetaúrskurð nr. 5/2025 frá 14. mars 2025, um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands var gerð 97,2 m.kr. millifærsla á málaflokkinn þar sem verkefni fjarskiptamála fluttust til innviðaráðuneytisins
5. Fjárheimild málaflokksins er aukin um 100 m.kr. útgjaldasvigrúm til stjórnsýslu innviðaráðuneytisins.
6. Hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins nemur 41,6 m.kr. sértækt aðhald vegna breytinga á opinberum innkaupum, prentun þingskjala hætt og breytinga á jafnlaunavottun. Aðhaldið er fært á aðalskrifstofu ráðuneytisins.