11 Fjárhagsáhætta ríkissjóðs

1. Verðbólga, vaxtastig og hagvöxtur

Verðbólga er enn yfir markmiði og vextir háir. Þrálát verðbólga gæti leitt til þess að vextir haldist hærri lengur eða hækki frekar en áætlað er. Nýrri spár gera ráð fyrir hægari hagvexti og hærra atvinnuleysi en gert er ráð fyrir í fjármálaáætlun. Sjá nánar umfjöllun um sviðsmyndir í kafla 2.

2. Endurfjármögnunar- og vaxtaáhætta

Stórir skuldabréfaflokkar koma á gjalddaga sem þarf að fjármagna á ný. Hærri vextir á nýjum skuldum geta smám saman hækkað meðalkostnað skulda ríkissjóðs og haft veruleg áhrif á við lánatöku og fjármögnunarjöfnuð.

3. Rekstur og fjárlagaáhætta

Gert er ráð fyrir hallalausum fjárlögum 2027. Ef rekstur ríkisins verður verulega neikvæður getur það haft áhrif á tiltrú á peninga- og fjármálastefnu ásamt því að auka fjármögnunar- og vaxtaáhættu.

4. Alþjóðleg efnahagsóvissa og varnartengd útgjöld

Óvissa í alþjóðaviðskiptum, á fjármálamörkuðum og í stjórnmálum getur haft áhrif á útflutningsgreinar, gengisþróun, áhættuálag og fjármögnunarkjör ríkissjóðs. Einnig geta varnartengd útgjöld vaxið verulega, s.s. vegna  stríðs eða skemmdarverka.

5. Lánveitingar og stór innviðaverkefni

Áhætta tengd endurlánum og stórum verkefnum, t.d. Göng og brú, Betri samgöngur og Ölfusárbrú. Kostnaður, framkvæmdatími, fjármögnun og tekjur geta þróast öðruvísi en áætlað er.

6. Landsbankinn / fjármálaáfall

Ríkið á stóran eignarhlut í Landsbankanum. Fjármálaáfall eða aðrir ytri þættir geta rýrt verðmæti eignarhlutarins verulega ásamt því að draga úr arðgreiðslum með neikvæðum áhrifum á afkomu ríkissjóðs.

7. Ófjármagnaðar B-deildarskuldbindingar

Hrein lífeyrisskuldbinding ríkissjóðs vegna B-deildar nam 1.098 ma.kr. í árslok 2025. Áhætta tengist launahækkunum ríkisstarfsmanna og ávöxtun eigna, sérstaklega ef raunávöxtun verður undir 3,5%.

8. Seðlabanki Íslands

Ríkissjóður getur þurft að leggja Seðlabanka Íslands til aukið eigið fé vegna eiginfjárstöðu bankans. Háir vextir og markaðssveiflur geta haft áhrif á afkomu og eiginfjárstöðu.

9. Ríkisábyrgðir

Ábyrgðir ríkissjóðs geta orðið að beinum útgjöldum ef aðilar sem ábyrgðirnar taka til standa ekki við skuldbindingar sínar. Staða ábyrgða hefur batnað verulega eftir uppgjör ÍL-sjóðs og ekki er gert ráð fyrir nýjum ábyrgðum á áætlunartímanum.

10. Gjaldeyrisáhætta

Gjaldeyrisjöfnuður ríkissjóðs er neikvæður um tæplega 100 ma.kr. Það felur í sér að breytingar á gengi krónunnar hafa áhrif á skuldastöðu og fjármögnunarjöfnuð. Gert er ráð fyrir að nýta arðgreiðslur frá Landsvirkjun til að bæta gjaldeyrisjöfnuðinn á næstu árum.

11. Náttúruhamfarir, heimsfaraldur og fjármálakreppa

Ríkissjóður getur þurft að mæta stórum áföllum sem hefðu veruleg útgjöld í för með sér meðan á atburði stendur og í kjölfar hans.