30 Vinnumarkaður og atvinnuleysi

Félags- og húsnæðismálaráðuneytið

Starfsemi á þessu málefnasviði er á ábyrgð félags- og húsnæðismálaráðherra. Það skiptist í tvo málaflokka sem sjá má í eftirfarandi töflu. Þar má jafnframt sjá fjárhagslega þróun málefnasviðsins og einstakra málaflokka á tímabilinu 2025–2027. Helstu áherslum, framtíðarsýn og meginmarkmiðum á málefnasviðinu er lýst í fjármálaáætlun. Markmið og mælikvarða sem sett hafa verið á málefnasviðinu má sjá á sérstöku mælaborði á vef Stjórnarráðsins.

Breytingar á útgjaldaramma eftir tilefnum

Myndin hér á eftir sýnir sundurliðaðar breytingar á útgjaldaramma málefnasviðsins eftir helstu tilefnum sem nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða.

Breytingar á ramma á milli áranna 2026 og 2027

Heildargjöld málefnasviðs 30 Vinnumarkaður og atvinnuleysi árið 2027 eru áætluð 56.957,3 m.kr. og aukast um 5.728,2 m.kr. á föstu verðlagi fjárlaga 2026 eða sem svarar til 11,6%. Þegar tekið er tillit til áhrifa af almennum launa- og verðlagsbreytingum hækka útgjöldin um 7.756,9 m.kr. milli ára eða sem svarar til 15,8%.

Myndin endurspeglar þá útfærslu og forgangsröðun sem unnin er út frá stefnumótun málefnasviðsins og þeim útgjaldaramma sem settur var í fjármálaáætlun 2027–2031. Sú niðurstaða getur eftir atvikum vikið frá þeim viðmiðum sem sett voru í fjármálaáætlun.

Hagræn skipting útgjaldað

Í eftirfarandi töflu eru útgjöld málefnasviðsins, þróun fjárheimilda og fjármögnun frá árinu 2025 greind í fjóra þætti eftir hagrænni skiptingu, eins og nánar er greint frá í inngangskafla málefnasviða. Hagræn skipting útgjalda niður á málaflokka birtist í fylgiriti með fjárlögum.

30.10 Vinnumál og atvinnuleysi

Starfsemi málaflokksins er í höndum Vinnumálastofnunar og Ábyrgðasjóðs launa. Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2027 og hvaða markmið þau styðja við. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2026. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

Helstu verkefni 2027	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Draga úr fjarveru á vinnumarkaði
Greining á þjónustuþörf einstaklinga án atvinnu þannig að unnt sé að veita einstaklingsmiðaða og markvissa aðstoð með það að markmiði að draga úr langtímaatvinnuleysi.	Vinnumálastofnun	Innan ramma
Reglulegar mælingar og greiningar á árangri vinnumarkaðsaðgerða og afdrifum þeirra atvinnuleitenda sem fullnýta rétt sinn til atvinnuleysistrygginga.	Vinnumálastofnun	Innan ramma
Aukið eftirlit með greiðslu atvinnuleysistrygginga.	Vinnumálastofnun	Innan ramma

Markmið 2: Efla stuðningsúrræði fyrir fólk með skerta starfsgetu í tengslum við þátttöku þess á vinnumarkaði
Einstaklingsmiðuð þjónusta við einstaklinga með skerta starfsgetu, s.s. „atvinna með stuðningi“ (AMS) og sérstök þjónusta við ungt fólk (IPS) sem stendur frammi fyrir geðrænum eða félagslegum áskorunum..	Vinnumálastofnun	Innan ramma.
Stuðningur við atvinnurekendur til að ráða einstaklinga með skerta starfsgetu og fjölga hlutastörfum.	Vinnumálastofnun	100 m.kr.

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2027 er áætluð 54.961,9 m.kr. og hækkar um 5.755,2 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 1.945,5 m.kr.

Engar breytingar eru á hagrænni skiptingu innan málaflokksins.

Helstu breytingar á fjárheimildum málaflokksins eru eftirtaldar:

Fjárheimild málaflokksins er aukin um 5.711,4 m.kr. vegna atvinnuleysisbóta í samræmi við uppfærða þjóðhagsspá m.t.t. breytinga á atvinnuleysi og mannfjölda á vinnufærum aldri.
Fjárheimild málaflokksins er aukin um 100 m.kr. vegna vinnumarkaðsúrræða fyrir fólk með skerta starfsgetu í tengslum við heildarendurskoðun örorkulífeyriskerfisins.
Fjárheimild málaflokksins er aukin um 92,5 m.kr. vegna starfsendurhæfingasjóða.
Fjárheimild málaflokksins lækkar um 10,8 m.kr. vegna niðurlagningar Tryggingasjóðs sjálfstætt starfandi einstaklinga, sbr. lög nr. 62/2026, sem samþykkt voru á Alþingi í júní 2026.
Hlutdeild málaflokksins í aðhaldskröfu málefnasviðsins nemur 107,9 m.kr.

30.20 Vinnumarkaður

Starfsemi málaflokksins er í höndum embættis ríkissáttasemjara og Vinnueftirlits ríkisins. Í töflunni hér fyrir neðan má sjá helstu verkefni sem áformað er að ráðast í á árinu 2027 og hvaða markmið þau styðja við en markmið og mælikvarðar í hverjum málaflokki eru birt á sérstöku mælaborði á vefsíðu Stjórnarráðsins. Í framhaldi af töflunni eru dregnar fram helstu breytingar á fjármögnun verkefna frá fjárlögum ársins 2026. Þær fjárhæðir sem þar koma fram endurspegla ekki heildarfjárveitingar til verkefna nema í tilvikum þar sem breyting á milli ára felur í sér heildarfjármögnun verkefnisins.

Helstu verkefni 2027	Framkvæmdaraðili	Breyting á fjárveitingu
Markmið 1: Öruggari og heilsusamlegir vinnustaðir
Mat og greining á gagnaumhverfi Vinnueftirlitsins með það að markmiði að upplýsingatækni styðji betur við kjarnastarfsemi stofnunarinnar.	Vinnueftirlit ríkisins	Innan ramma
Samstarfsverkefni stjórnvalda, samtaka aðila vinnumarkaðarins og VIRK starfsendurhæfingarsjóðs ses. um aðgerðavakningu um áhrif heilbrigðrar vinnustaðamenningar á líðan starfsfólks á vinnustöðum með áherslu á jákvæð og uppbyggileg samskipti.	Vinnueftirlit ríkisins	Innan ramma
Vitundarvakning um heilbrigða vinnustaðamenningu í heilbrigðisþjónustu.	Vinnueftirlit ríkisins	Innan ramma

Heildarfjárheimild til málaflokksins fyrir árið 2027 er áætluð 1.995,4 m.kr. og lækkar um 27 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum en þær nema 83,2 m.kr.