20 Framhaldsskólastig

Starfsemi á þessu málefnasviði er á ábyrgð mennta- og barnamálaráðherra. Það skiptist í fjóra málaflokka sem sjá má í eftirfarandi töflu ásamt fjárhagslegri þróun þeirra og málefna­sviðsins í heild á tímabilinu 2024–2026.

Helstu áherslur 2027–2031

Framtíðarsýn og meginmarkmið

Framtíðarsýn fyrir málefnasviðið er að fleiri einstaklingar verði virkir og skapandi þátt­takendur í samfélaginu, vel undirbúnir fyrir þátttöku á vinnumarkaði, tæknibreytingar og fræði­legt og/eða starfstengt framhaldsnám. Veita á framúrskarandi menntun um allt land með áherslu á þekkingu, vellíðan, þrautseigju og árangur í umhverfi sem hlúir að öllum nemendum. Markmiðið er að mæta fjölbreyttum námsþörfum einstaklinga og gera öllum kleift að ljúka námi sem stenst alþjóðlegan samanburð.

Stefna málefnasviðsins

Menntastefna til ársins 2030 byggist á þeirri sýn að veitt skuli framúrskarandi menntun í umhverfi þar sem allir geta lært. Framhaldsskólakerfið hefur tekið miklum breytingum undan­farin ár. Börnum í viðkvæmri stöðu hefur fjölgað og stórefla þarf stuðning við framhaldsskóla­nemendur með annað móðurmál en íslensku með það að markmiði að efla stöðu þeirra og auka möguleika á vinnumarkaði eða að fara í áframhaldandi nám.

Á málefnasviðinu er lögð áhersla á sókn í menntamálum, að bæta umhverfi nemenda og kennara og styðja við skólakerfið. Þá verður sérstaklega lögð áhersla á íslenskukennslu, iðn- og verknám og STEM-greinar. Áfram er lögð áhersla á að fjölga þeim sem innritast í starfsnám strax að loknum grunnskóla og fjölga þeim sem útskrifast. Mikilvægur liður í því er að vinna náið með aðilum vinnumarkaðar og ráðast í aðgerðir sem miða að því að fjölga kennurum með leyfisbréf í iðn- og verknámi. Lögð er áhersla á stuðning við skólakerfið til að mæta áskorunum og tryggja inngildingu barna sem ekki hafa íslensku að móðurmáli en þessi hópur hefur búið við auknar líkur á brotthvarfi úr skóla. Unnið hefur verið að því að auka námsframboð fyrir þennan nemendahóp undanfarin ár. Bregðast þarf við fjölgun nemenda með fötlun á starfs­brautum framhaldsskóla og stuðla þannig að jafnrétti fatlaðs fólks til náms.

Þá er brýnt að greina breytingar á náms- og þjónustuþörfum nemenda á framhaldsskólastigi og styðjast við slíka greiningu við gerð reiknilíkans. Rýna þarf hvernig reiknilíkan styður við stefnu stjórnvalda hverju sinni og hvort og hvernig kerfið kemur til móts við kerfis­læga þætti, s.s. tegund náms, uppruna og þjónustuþarfir nemenda. Nýta þarf fjármagn betur samhliða því sem mæta þarf auknum fjölbreytileika í skólakerfinu og skoða þarf möguleika á sameiningu rekstrar framhaldsskóla til að mæta betur þeim miklu áskorunum sem framhalds­skólakerfið stendur frammi fyrir.

Helstu breytingar á fjármögnun málefnasviðsins

Gert er ráð fyrir að útgjaldarammi málefnasviðsins lækki um 4 ma.kr. á tímabili áætlunarinnar í samræmi við markmið ríkisstjórnarinnar um aukið aðhald.

Lögð er til aukin fjárveiting til framhalds­skóla árið 2027 sem nemur 1,7 ma.kr. til að mæta m.a. nemendafjölgun, efla kennslu í STEM-greinum og styrkja frekar iðn-, verk- og starfsnám. Þá aukast fjárfestingarframlög á tímabili áætlunarinnar vegna fyrirhugaðrar uppbyggingar á verknámshúsnæði í fimm skólum: Fjölbrautaskólanum í Breiðholti, Fjölbrautaskóla Suður­nesja, Verkmenntaskólanum á Akureyri, Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra og Mennta­skólanum á Ísafirði.

Í meðfylgjandi töflu má sjá fjárheimildir málefnasviðsins til næstu fimm ára og áætlaða skiptingu þeirra í rekstur og tilfærslur annars vegar og fjárfestingu hins vegar.