23 Sjúkrahúsþjónusta

Starfsemi á þessu málefnasviði er á ábyrgð heilbrigðisráðherra. Það skiptist í þrjá mála­flokka sem sjá má í eftirfarandi töflu ásamt fjárhagslegri þróun þeirra og málefnasviðsins í heild á tímabilinu 2024–2026.

Helstu áherslur 2027–2031

Framtíðarsýn og meginmarkmið

Framtíðarsýn málefnasviðsins er hin sama og á öðrum málefnasviðum heilbrigðisráðu­neytisins. Árangur heilbrigðisþjónustunnar er metinn með því að mæla virði þjónustunnar, öryggi hennar, hversu aðgengileg hún er og hvað hún kostar. Fjárfesting málefnasviðsins miðar að því að styrkja stoðir og innviði heilbrigðisþjónustu um land allt.

Meginmarkmiðið er að veitt sé örugg, aðgengileg og hagkvæm heilbrigðisþjónusta og að sjúklingum sé tryggð greið leið að réttri þjónustu á réttum stað. Markmiðið er að setja þarfir einstaklingsins í forgrunn og gera heilbrigðisstarfsfólki kleift að starfa og veita ráðgjöf þvert á stofnanir, m.a. með miðlun upplýsinga eftir stafrænum leiðum sem eiga erindi þvert á þjónustu­veitendur heilbrigðiskerfisins.

Stefna málefnasviðsins

Meginviðfangsefni málefnasviðsins er sérhæfð þjónusta Landspítala og Sjúkrahússins á Akureyri og tímanlegt aðgengi að mikilvægri heilbrigðisþjónustu á sjúkrahúsum og heilbrigðisstofnunum um land allt. Starfshópur á vegum ráðuneytisins vinnur nú að framtíðarstefnu fyrir þjónustu Sjúkrahússins á Akureyri. Að mæta aukinni eftirspurn og þörf fyrir sérhæfða þjónustu er áskorun sem orsakast af öldrun þjóðarinnar, aukningu á geðrænum áskorunum óháð aldri, aukningu í lífsstílstengdum sjúkdómum, fólksfjölgun og fleiri ytri áhrifaþáttum. Mönnun í heilbrigðisþjónustunni er hér sem annars staðar ein af stærstu áskorunum málefnasviðsins því samkeppni er um vel menntað heilbrigðisstarfsfólk. Tækifæri til að tryggja viðunandi fagmönnun felst helst í því að finna leiðir til að halda í núverandi starfsfólk, laða að nýtt starfsfólk og nýta sem best sérhæfingu hverrar starfsstéttar og horfa til færslu verkefna milli starfsstétta í því sambandi.

Stefnt verður að því að innleiða þjónustutengda fjármögnun sjúkrahúsþjónustu í auknum mæli í gegnum samninga við Sjúkratryggingar og er sjúkrasvið Heilbrigðisstofnunar Vestur­lands á Akranesi næst til að vera fjármagnað með slíkum hætti. Þá er stefnt að því að taka í notkun miðlæg mælaborð sem sýna bið eftir þjónustu, og upplýsingar um stöðu einstaklinga á biðlistum verða gerðar aðgengilegar á mínum síðum á island.is. Unnið verður að því að bæta sjúkraskrárkerfi og stafræna þjónustu til að auka skilvirkni og minnka skrifræði jafnframt því að nýta möguleika fjarheilbrigðisþjónustu eins og fram kemur í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar, með hagnýtingu tækni og nýsköpunar.

Áfram verður unnið að því að gera nám heilbrigðisstétta aðgengilegt á fleiri stöðum á land­inu enda eykur það líkur á því að sérhæft starfsfólk nýti sérþekkingu sína í heima­byggð að námi loknu. Á landsbyggðinni er mönnun enn frekari áskorun og snýr hún helst að því að tryggja viðeigandi læknisþjónustu og aðgengi að sérhæfðari heilbrigðisþjónustu. Til að tryggja sem best aðgengi, gæði, öryggi og hagkvæmni þjónustunnar er áfram horft til samvinnu milli sjúkrahúsa, heilbrigðisstofnana, einkarekinna þjónustuveitenda, heilsugæslu, sveitarfélaga og annarra þjónustuveitenda ásamt fjarheilbrigðisþjónustu. Sem fyrr er unnið að styrkingu úrræða í geðheilbrigðisþjónustu á þriðja stigi heilbrigðisþjónustu, með áherslu á aukið aðgengi við­kvæmra hópa að sérhæfðri þjónustu og eflingu samfellu, samhæfingar og notendamiðaðrar þjónustu í takt við áherslur ríkisstjórnar um að forgangsraða aðgengi að þjónustu fyrir börn og þau sem glíma við geðrænar áskoranir eða fíknivanda.

Mikil áskorun er sem áður í að tryggja viðeigandi þjónustu fyrir þá einstaklinga sem lokið hafa meðferð á stofnunum og sjúkrahúsum. Verulega hefur verið bætt í þá þjónustu, sjá nánari umfjöllun í köflum um málefnasvið 24 og 25.

Nýta ber getu íslensks heilbrigðiskerfis eins og hægt er, en í ákveðnum tilfellum getur verið nauðsynlegt að sækja brýna meðferð erlendis og mikilvægt er að hún sé aðgengileg fyrir lands­menn alla. Helstu áskoranir, en jafnframt tækifæri, felast í tækniframförum og nýjum kostn­aðarsömum meðferðarmöguleikum sem t.d. miða að því að sérsníða lyf og meðferð að hverjum sjúklingi. Mikilvægt er að fyrir liggi skýr viðmið um mat á kostnaðarábata slíkra meðferða áður en samþykki fyrir meðferð er veitt.

Helstu breytingar á fjármögnun málefnasviðsins

Fjárveitingar til málefnasviðsins hækka um 22,2 ma.kr. á tímabili fjármálaáætlunar, þar af eru 10,8 ma.kr. vegna byggingar nýs Landspítala við Hringbraut og legudeildar við Sjúkrahús á Akureyri. Einnig er tryggður rekstur matsdeildar á bráðamóttöku Landspítala, auk þess sem gert er ráð fyrir styrkingu reksturs heilbrigðis­stofnana. Þá hefur verið gert ráð fyrir hagræðingu á málefnasviðinu, m.a. vegna aðhalds í rekstri og í opinberum innkaupum.

Í meðfylgjandi töflu má sjá fjárheimildir málefnasviðsins til næstu fimm ára og áætlaða skiptingu þeirra í rekstur og tilfærslur annars vegar og fjárfestingu hins vegar.