Ávarp Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra á ársfundi Samtaka atvinnulífsins - 2. október 2025 (tekið upp 19. september)

Ársfundur Samtaka atvinnulífsins – góðir áheyrendur.

Ég er stödd í Kaupmannahöfn á fundi með leiðtogum Evrópuríkja. Ég hefði gjarnan viljað vera með ykkur í persónu – en er þakklát fyrir að geta ávarpað fundinn engu að síður.

Mér er hlýtt til Samtaka atvinnulífsins – eins og heildarsamtaka launafólks.

Þessi þrenning – atvinnurekendur, launafólk, stjórnvöld – og samstarfið þar á milli – hefur lagt grunn að farsælustu samfélögum heims. Hér á Norðurlöndum og þar á meðal á Íslandi. Og það snýst meðal annars um að sætta sjónarmið og hagsmuni – stundum deilur – en geta samt haldið áfram að byggja landið okkar, saman.

Sem forsætisráðherra hef ég átt gott samband við Samtök atvinnulífsins – bæði framkvæmdastjóra og fyrrverandi og nýjan formann. Ég þakka fyrir það og líka samtalið við einstök aðildarsamtök.

Í þessu ávarpi vil ég:

• fara stuttlega yfir tiltekt og haustverk ríkisstjórnarinnar,
• segja frá því hvernig við viljum vinna með atvinnulífinu að aukinni verðmætasköpun
• og síðast en ekki síst: höfða til ykkar – sem eruð hér í dag – um að sjá og nýta tækifærin með nýrri ríkisstjórn.

Verum stórhuga saman. Leysum mál. Og keyrum á samstöðu – sem færir fólkið í landinu nær hvert öðru en ekki fjær.

Því þótt það verði aldrei allir sáttir með allt þá er betra að vera með ríkisstjórn sem tekur ákvarðanir og framkvæmir. Frekar en ríkisstjórn sem getur ekki tekið ákvarðanir og gerir alla ósátta þegar upp er staðið.

***

Haustverkin hjá ríkisstjórninni snúast um tiltekt og verðmætasköpun. Á sama tíma hefjumst við handa við að styrkja öryggi og innviði Íslands.

Og við byrjum á sjálfum okkur:

Við lögum ríkisfjármálin. Með því að taka til í kerfinu, hagræða og skrúfa fyrir skattaglufur – og með því að ná betri stjórn á starfsemi ríkisins heilt yfir.

100 milljarða hagræðing í fjármálaáætlun,

hallalaus fjárlög árið 2027 – í fyrsta skipti í áratug

– og ný stöðugleikaregla er strax farin að virka.

Við tökum fulla ábyrgð á stjórn efnahagsmála. Og ef það þarf – þá gerum við meira hraðar.

Við einföldum regluverk.

Áfram ökum við hratt til verka í orkumálum.

Við mótum atvinnustefnu,

vinnum að sátt í samfélaginu um almenn auðindagjöld – sem eru skynsamleg og réttlát

– og við gætum hagsmuna Íslands af fullum þunga í alþjóðamálum – þegar kemur að tollum, á vettvangi NATO og í Evrópusamstarfi, svo dæmi séu nefnd.

***

Þessari ríkisstjórn er alvara þegar við segjum: Ríkið verður að virka.

Og við höfum einsett okkur það að vekja aftur von og trú fólks á að ríkið geti virkað.

Það er ekki vegna hugmyndafræði.

Heldur skylda okkar gagnvart þjóðinni – og það eina skynsamlega í stöðunni.

Það er meðal annars þess vegna sem við erum óhrædd við að hrista upp í kerfinu – þótt það sé erfitt og mæti mótstöðu – stundum innan úr kerfinu, stundum frá verkalýðshreyfingunni og, já, stundum úr röðum atvinnurekenda.

En ef allir væru alltaf sáttir við allt – þá værum við ekki að gera neitt sem skiptir máli – og hvað þá hreyfa við íslensku samfélagi.

***

Eins og þið vitið þá stendur nú yfir vinna við að móta atvinnustefnu Íslands: 10 ára vaxtarplan sem lýsir því hvernig ríkið vinnur með atvinnulífinu að aukinni verðmætasköpun.

Við ætlum að styrkja Ísland. Við ætlum að styrkja íslenska ríkið – sem áreiðanlegan bandamann atvinnulífs í landinu.

Því að okkar trú er sú ríkið verði betri bandamaður fyrir atvinnulífið ef áherslurnar og forgangsmálin liggja fyrir. Þannig veitum við fyrirsjáanleika til fjárfestinga. Og í grunninn gengur þetta út á að vera með plan og stefnufestu til að fylgja því eftir.

Auðvitað verður það áfram í verkahring frumkvöðla og fyrirtækja að skapa og framkvæma. En ríkið þarf að hafa skoðun á því hvernig atvinnulíf þróast í landinu – til að stjórnsýsla, stofnanir og opinber fyrirtæki geti lagst á árarnar og létt róðurinn.

***

Ég veit að þið eruð farin að þekkja okkur.

Ég þekki ykkur vel – meðal annars eftir að hafa farið með Samfylkingu í 250 fyrirtæki á síðasta ári, áður en boðað var til kosninga.

Og þá fengum við að kynnast því besta sem íslenskt atvinnulíf hefur upp á bjóða: Harðduglegu fólki sem tekur áhættu og tekur ákvarðanir – lendir í ýmsu – en stendur í lappirnar og heldur áfram. Þeim sem gengur best að reka fyrirtæki er yfirleitt fólk sem er ekki fast í viðjum hugmyndafræði eða því sem er liðið – heldur einmitt lausnamiðaðir einstaklingar með mikla aðlögunarhæfni.

Yfirskrift ársfundarins er Krafturinn sem knýr samfélagið. Og ég spyr: Hver er þessi kraftur – sem drífur áfram gangverkið í samfélaginu?

Því mætti eflaust svara á ýmsa vegu. En að hluta er það þetta: hugarfarið. Hvernig er hugarfarið? Erum við stórhuga? Leysum við mál? Sækjum við sigra? Og höldum við áfram?

Ég tel að svarið sé tvímælalaust: Já – í þágu lands og þjóðar.

***

Kæru ársfundargestir og fulltrúar íslensks atvinnulífs:

Við eigum eitthvað algjörlega sérstakt saman hérna á Íslandi – í okkar samfélagi og umhverfi – sem bindur okkur saman sem þjóð. Sem okkur ber skylda til að vernda og varðveita, fyrir fólkið í landinu og komandi kynslóðir.

Þar höfum við öll hlutverki að gegna.

Því að við erum meira en lausbundið samansafn einstaklinga sem búa á þessari eyju.

Og við getum öll verið stolt af hugarfarinu og samstöðunni sem hefur einkennt Ísland í áranna rás – kraftinum sem knýr áfram samfélagið.

Höldum áfram. Vinnum saman. Og við munum uppskera ríkulega.

Njótið fundarins — bestu kveðjur frá Kaupmannahöfn.