Ávarp Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra á ráðstefnu um framtíðina á Bakka - 20. nóvember 2025

Kæru gestir og gestgjafar — Húsvíkingar og áhugafólk um atvinnulíf á Norðurlandi:

Takk fyrir framtakið. Og takk fyrir að vera hérna með okkur. Ég veit að mörg ykkar hafa verið vakin og sofin yfir atvinnuuppbyggingu og hagsmunum ykkar nærsamfélags — ekki bara síðustu misseri heldur um árabil. Og það er þakkarvert.

Þið eigið sterkt samfélag. Sem ég veit að vekur stolt og von í brjósti fólksins sem hér býr. Og ég vil að þið heyrið það beint frá mér að ég hef mikla trú á tækifærunum á Bakka og framtíðinni á Húsavík, og það á við um ríkisstjórnina alla. Það skiptir máli að þið vitið þetta.

* * *

Og ég var nú ekki búin að vera lengi á Alþingi þegar ég kom hingað norður fyrst og fékk þá hressilega kennslustund, á opnum sunnudagsfundi í Framsýnarsalnum, frá Kúta og Benna og fleiri góðum sem messuðu yfir mér um atvinnumálin á svæðinu, orkuna, byggðastefnu og fleira. Ég punktaði sitthvað hjá mér á þessum fundi:

„Okkar framlag til loftslagsmála er meðal annars að framleiða kísil með grænni raforku,“ sagði einn — og annar bætti við: „Það er betra að gera þetta hér en í Kína. Það er bara þannig.“

Ég er sammála þessu. Ég er stolt af íslenskri stóriðju — af mörgum ástæðum. En nú vitum við sem er að rekstur PCC á Bakka hefur verið þungur um nokkra hríð, og ekki útséð með framtíðina. Því miður þá er það staðan — eins og hefur komið fram.

En ég fékk öfluga sendinefnd suður í júní frá Samtökum sveitarfélaga á Norðurlandi eystra — sem fór meðal annars yfir stöðuna á Bakka. Þar voru til dæmis Albertína, sveitarstjórnarfólk á svæðinu og Katrín, sveitarstjóri Norðurþings, sem lauk sínu máli á því að segja: „Við erum tilbúin. Nú þarf ríkisstjórnin að stíga inn.“

Og svarið liggur fyrir. Skilaboðin eru algjörlega skýr: Við erum að stíga inn. Við höfum nú þegar stigið inn og staðið þétt með Norðurþingi. Og við munum fylgja því eftir — það er algjörlega á hreinu.

Þess vegna skipuðum við strax starfshóp um atvinnumál á Húsavík og nágrenni — sem var leiddur af forsætisráðuneytinu og skilaði nýlega tillögum, eftir náið samráð við Norðurþing og aðra hagaðila.

Og niðurstaðan er auðvitað sú að framtíðin er björt á Bakka — það er mikill áhugi fyrir því að fjárfesta á svæðinu og byggja upp þennan iðngarð.

Þess vegna ræddum við meðal annars við sex áhugasama fjárfesta sem vilja koma að uppbyggingu í Norðurþingi — og þar eru gagnaverin spennandi kostur sem geta mögulega farið hratt í framkvæmd miðað við annað.

Þess vegna leggum við til sérstakan verkefnastjóra hjá Norðurþingi til næstu tveggja ára sem ríkið fjármagnar að mestu. Viðkomandi er ætlað að hraða þessari vinnu og halda utan um atriði sem snúa að hinu opinbera og fjárfestum — með því að samhæfa aðgerðir og ýta hlutunum áfram.

Allt þetta sýnir í verki að við höfum trú á þessu svæði. Og þessi ríkisstjórn er staðráðin í því að styrkja Ísland allt og leysa úr læðingi krafta hvers einasta landshluta — þar á meðal Norðurlands eystra, sem hefur stundum verið afskipt. Því viljum við breyta.

Þess vegna hjuggum við á raforkuhnútinn á Norðausturlandi — loksins! Með sögulegu samkomulagi sem umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra undirritaði á Þórshöfn á dögunum, ásamt Landsneti og Rarik. Biðin hefur verið alltof löng. Og ég veit það fyrir víst að fólk felldi tár í Þórsveri þennan dag. En það gerast ótrúlegustu hlutir þegar fólki er gert að setjast niður, loka á eftir sér og koma ekki út fyrr en lausnin er fundin.

Ein mikilvægasta tillagan í skýrslu starfshópsins um Bakka að efla raforkukerfið á Norðurlandi. En hvern hefði grunað að þetta færi svona hratt af stað?

1. Ríkið setur strax aukið hlutafé inn í Rarik og Landsnet,
2. Rarik einhendir sér í að leggja streng milli Vopnafjarðar og Þórshafnar
3. og Landsnet setur inn á kerfisáætlun og fer strax í að undirbúa loftlínu frá Þórshöfn til Kópaskers.
4. Og síðast en ekki síst er það nýja tengivirkið á Bakka sem fer strax af stað — til að auðvelda tvítengingu Húsavíkur og opna um leið á frekari starfsemi stórnotenda á svæðinu.

Svona látum við verkin tala. Svona eflum við innviði. Svona byggjum við Ísland.

* * *

Og allt er þetta í takti í við stefnu ríkisstjórnarinnar heilt yfir:

Við göngum hratt til verka í orkumálum. Við lögum vegina. Við einföldum regluverk. Og við mótum atvinnustefnu fyrir Ísland — 10 ára vaxtarplan sem lýsir því hvernig ríkið vinnur með atvinnulífinu.

Atvinnustefnan er nú í vinnslu og í virku samráðsferli. En það eru stórpólitísk tíðindi að ríkisstjórnin sé yfir höfuð reiðubúin að marka slíka stefnu. Þannig horfumst við í augu við þá staðreynd að ríkið er — hefur alltaf verið og verður alltaf — virkur þátttakandi í þróun atvinnulífs í landinu, beint og óbeint. Spurningin er bara hvort stefnan er meðvituð eða ekki.

Því það eru hvatar og ívilnanir í kerfinu og regluverk sem ræður miklu um það hvaða atvinnugreinar það eru sem þrífast best hérna. Og — sem skiptir ekki síður máli — hvar á landinu þær byggjast upp.

Ríkisstjórnin er meðvituð um þetta. Meginmarkmiðið í nýrri atvinnustefnu verður kröftugur vöxtur í útflutningi sem styður við fjölbreytt störf um land allt.

Þess vegna vinnum við nú skipulega að nýjum kjölfestuverkefnum á landsbyggðinni — aftur, eins og tíðkaðist áður. Og við höfum ráðið sérstakan verkefnastjóra stórfjárfestinga í forsætisráðuneytinu í þessum tilgangi. Ég bind miklar vonir við þessa nálgun. Enda er fjöldi stórra verkefna á teikniborðinu sem þarfnast virkrar aðkomu stjórnvalda — eins og þið þekkið til dæmis í þessum landshluta.

Þetta er nýr tónn í byggðastefnu stjórnvalda: Ég hef sagt að tími stórframkvæmda sé runninn upp á ný. Á Íslandi höfum við rekið loftslagsvænustu stóriðjustefnu í heimi — með því að knýja verksmiðjur með endurnýjanlegri orku. Þannig gátum við byggt upp flutningskerfi raforku — landi og þjóð til heilla. En nú erum við að hefja nýjan kafla í stóriðjusögunni — þar sem sjálfbærni stóriðju er ekki aðeins fólgin í því að knýja verksmiðjur með endurnýjanlegri orku heldur líka í föngun kolefnis og nýtingu glatvarma og annarra auðlindastrauma frá verksmiðjum til margvíslegrar starfsemi og atvinnuuppbyggingar.

Þetta er það sem við í ríkisstjórninni köllum stóriðjustefnu 2.0 — sem snýst um að efla samkeppnishæfni iðnaðarins en jafnframt að takmarka kolefnislosun og tryggja ennþá betri nýtingu á takmarkaðri auðlind.

Þess vegna fjárfestum við nú í tæknilausnum til að minnka losun frá stóriðju — eins og við sögðum frá í síðustu viku. og með sama hætti ætlum við að stuðla markvisst að nýtingu glatvarma. Þetta kom fram núna fyrr í mánuðinum þegar umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra undirritaði viljayfirlýsingu vegna iðngarðs á  á Grundartanga — vegna stöðunnar þar — og það sama getur stutt við iðngarðinn hér á Bakka til framtíðar.

* * *

Stóra myndin er þessi: Við erum að vinna þétt með atvinnulífi um allt land — ryðja burt hindrunum og liðka fyrir framkvæmdum til að auka verðmætasköpun. Þannig sköpum við ný tækifæri og stöndum um leið undir sterku velferðarþjóðfélagi á Íslandi.

Ég vil hvetja Húsvíkinga til að nýta tækifærið sem felst í þessari nálgun nýrrar ríkisstjórnar. Vinnum þetta saman. Horfum björtum augum fram á veg og höldum áfram að byggja upp, ekki bara innviði og atvinnustarfsemi, heldur von, traust og trú á samfélagið hér á Norðausturlandi. Við getum það.

Kæru gestir — að því sögðu er rétt að taka fram að ég veit að það er mikið undir fyrir marga. Og þó ég sé bjartsýn á framtíð Bakka þá skil ég vel að staðan hjá PCC, og stöðvun framleiðslunnar þar, er stórt áfall.

Því þó við stígum inn og tökum málið föstum tökum — og gerum allt sem við getum til að byggja upp innviðina hérna — þá förum ekki með beinum hætti inn í einstök fyrirtæki og tökum yfir reksturinn. Það væri ekki forsvaranlegt og það væri heldur ekki sjálfbært til lengri tíma.

Ég skil vel að einhverjir hafa orðið fyrir vonbrigðum og það eru miklar tilfinningar í þessu — en ég vil að þið vitið að við sjáum ykkur, við stöndum með svæðinu og við erum hérna til að hlusta. Það skiptir hins vegar máli fyrir mig að geta talað hreint út um þetta og vera ekki að lofa upp í ermina á okkur.

Auðvitað vonum við öll að PCC fari aftur af stað, fyrr en seinna, og verði áfram undirstöðufyrirtæki hér á svæðinu — og það er ekki útséð með það — og að því er unnið.

Ég mun á eftir funda með fulltrúum PCC ásamt atvinnuvegaráðherra og menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, sem er auðvitað líka 1. þingmaður Norðausturkjördæmis. Núna á allra næstu dögum geri ég ráð fyrir hægt verði að hefja formlega rannsókn á innflutningi á kísilmálmi frá Kína, líkt og boðað var fyrr í haust. Og markmiðið með slíkri rannsókn er að leggja mat á hvort ástæða sé til að leggja undirboðs- og jöfnunartolla á innflutning á kísilmálms frá Kína.

Eins og ég lærði þegar ég kom hérna fyrst sem þingmaður þá er auðvitað miklu betra að gera þetta hérna!

En hvernig sem það fer allt saman þá liggur fyrir að við verðum að ræða af alvöru alla möguleika til uppbyggingar til að tryggja framtíð Bakka og blómlegs atvinnulífs hér á Húsavík. Til þess erum við samankomin hér í dag.

Ég er þakklát fyrir framtakið. Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra bað mig að skila kærri kveðju til ykkar allra — hann er því miður erlendis — en ég veit að í hans ráðuneyti er horft til þess að eiga enn þéttara samstarf við Eim og auðvitað SSNE á næstu misserum til að fylgja eftir atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar.

En við erum hérna þrír ráðherrar. Og ég tók með mér formann starfshópsins góða sem flytur erindi eftir kaffihlé — og sömuleiðis hinn nýja verkefnastjóra stórfjárfestinga sem tekur þátt í pallborði hér undir lok ráðstefnunnar.

Þetta er kjörið tækifæri til að ræða málin og kynnast og leggja saman drög að nýrri þingeyskri sókn! Því að tækifærin eru sannarlega til staðar. Ég hlakka til að  hlusta og vera með ykkur. Takk.