Hver yrðu áhrifin af Evrópusambandsaðild á íslenskan landbúnað?

Til upplýsingar: Þessi upplýsingamoli var birtur á vef utanríkisráðuneytisins sem hluti af sérstakri upplýsingasíðu sem sett var í loftið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið sem fram fór 29. ágúst 2026. Þjóðaratkvæðagreiðslan, sem haldin var á grunni stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 21. desember 2024, fór þannig að 52,8% Íslendinga hafnaði því að aðildarviðræður við Evrópusambandið yrðu teknar upp að nýju. Já sögðu 47,2% kjósenda en þátttaka í atkvæðagreiðslunni var 82,6%.

--------

Hver yrðu áhrif Evrópusambandsaðildar á íslenskan landbúnað?

Áhrifin myndu ráðast af niðurstöðu samningsniðurstöðu. Markmiðið yrði að tryggja áfram öflugan íslenskan landbúnað á grundvelli fæðuöryggis, matvælaöryggis og byggðasjónarmiða. Lykilatriði er að stuðningur verði nægjanlegur til að tryggja þetta markmið, þótt breytingar verði á stuðningsforminu, m.a. þar sem tollvernd á landbúnaðarvörur frá öðrum aðildarríkjum myndi falla niður. Mikilvægt er að greininni verði tryggt svigrúm til aðlögunar komi til aðildar. 

Tvennt skiptir þar mestu máli:

Í fyrsta lagi fyrirkomulag landbúnaðarstuðnings innan ESB undir núverandi landbúnaðarstefnu sem mun fela í sér aukinn sveigjanleika fyrir aðildarríkin og hvernig sá stuðningur yrði útfærður á Íslandi. 

Í öðru lagi að tryggðar verði sérstakar heimildir til að styðja heimskautalandbúnað á 

Kaflinn hafði ekki verið opnaður þegar hlé var gert á viðræðum 2013. Aðgerðaáætlun Íslands hafði verið samþykkt af aðildarríkjum ESB og var næsta skref að Ísland legði fram samningsafstöðu. Vinna við samningsafstöðu var langt komin þegar hlé var gert á viðræðum.

Ítarefni:

Nánar um málið í minnisblaði utanríkisráðuneytisins (bls. 11) að beiðni utanríkismálanefndar Alþingis, dags. 17. apríl 2026.

Nánar um landbúnaðarkaflann á vef sem tileinkaður var aðildarviðræðunum árin 2009 - 2013.