Samningsmarkmið 2009-2013

Til upplýsingar: þessi upplýsingasíða var sett í loftið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið sem fram fór 29. ágúst 2026. Þjóðaratkvæðagreiðslan, sem haldin var á grunni stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 21. desember 2024, fór þannig að 52,8% Íslendinga hafnaði því að aðildarviðræður við Evrópusambandið yrðu teknar upp að nýju. Já sögðu 47,2% kjósenda en þátttaka í atkvæðagreiðslunni var 82,6%.

-------

Umfangsmikil vinna við mótun samningsmarkmiða Íslands fór fram í undirbúningi fyrir og í tengslum við aðildarviðræðurnar 2009 - 2013. Í athugasemd við tillögu til þeirrar þingsályktunar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu (ESB) sem samþykkt var á 137. löggjafarþingi árið 2009 var tilgreint að meðal grundvallar hagsmuna Íslands væri:

• Að tryggja forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum og ráðstöfun þeirra.
• Að tryggja forræði þjóðarinnar yfir fiskveiðiauðlindinni, sjálfbæra nýtingu auðlindarinnar og hlutdeild í deilistofnum og eins víðtækt forsvar í hagsmunagæslu í sjávarútvegi í alþjóðasamningum og hægt er.
• Að tryggja öflugan íslenskan landbúnað á grundvelli fæðuöryggis og matvælaöryggis.
• Að tryggja lýðræðislegan rétt til að stýra almannaþjónustu á félagslegum forsendum.
• Að standa vörð um réttindi launafólks og vinnurétt.
• Að ná fram hagstæðu og vaxtarhvetjandi samkeppnis- og starfsumhverfi fyrir atvinnulíf á Íslandi um leið og sérstöðu vegna sérstakra aðstæðna er gætt.

Þessi sjónarmið eiga enn við, en jafnframt var á sínum tíma mikilvæga leiðsögn að finna í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar við þinglega meðferð þingsályktunartillögunnar árið 2009. Í álitinu var tilgreint að megináherslur Íslands í aðildarviðræðum við ESB kæmu til með að verða á sviði orku- og auðlindamála, sjávarútvegsmála, landbúnaðar- og byggðamála, umhverfismála, atvinnu- og iðnaðarmála, almannaþjónustu og félagslegra mála, gjaldmiðilsmála, EES-mála, öryggis- og varnarmála, skatta- og tollamála auk fjármála og fjárlaga ESB.

Á þessari síðu má finna ýmis gögn í tengslum við aðildarviðræður Íslands og ESB.

Utanríkisráðuneytið mun bæta við gögnum eftir því sem tilefni er til og nær dregur boðaðri þjóðaratkvæðagreiðslu.

• Þingsályktun nr. 14/157 um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (2026)

• Nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar Alþingis um þingsályktunartillögu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (2026)