Hvað eru aðildarviðræður

Til upplýsingar: þessi upplýsingasíða var sett í loftið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið sem fram fór 29. ágúst 2026. Þjóðaratkvæðagreiðslan, sem haldin var á grunni stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 21. desember 2024, fór þannig að 52,8% Íslendinga hafnaði því að aðildarviðræður við Evrópusambandið yrðu teknar upp að nýju. Já sögðu 47,2% kjósenda en þátttaka í atkvæðagreiðslunni var 82,6%.

-------

Aðildarviðræður eru formlegar samningaviðræður milli umsóknarlands og aðildarríkja Evrópusambandsins þar sem löggjöf umsóknarlandsins er greind og borin saman við löggjöf sambandsins í 35 skilgreindum málaflokkum, kafla fyrir kafla. Í viðræðunum getur umsóknarríkið sett fram eigin samningsafstöðu og sótt um sérlausnir áður en samningur er lagður fyrir þjóðina í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu.

Upplýsingamolar

Hver er kostnaðurinn við aðild að Evrópusambandinu?

Við mat á kostnaði við aðild þarf að taka tillit til beinna framlaga Íslands, þess sem Ísland fengi til baka úr sjóðum sambandsins og kostnaði sem félli samhliða aðild, svo sem vegna EES-samstarfsins.

Hvað er átt við með að hefja að nýju aðildarviðræður?

Þó að aðildarviðræður Íslands hafi verið settar á ís árið 2013 var aðildarumsókn Íslands frá árinu 2009 aldrei dregin til baka með lögformlegum hætti.

Krefjast aðildarviðræðurnar ekki aðlögunar að ESB áður en seinni þjóðaratkvæðagreiðslan fer fram?

Í aðildarviðræðuferlinu á árunum 2009-2013 varð snemma skilningur milli íslenskra stjórnvalda og Evrópusambandsins um að Ísland myndi ekki ráðast í breytingar á stofnunum og þær lagabreytingar sem af…

Ferill aðildarumsóknar Íslands árið 2009 - 2013

Aðildarumsókn Íslands er enn í gildi þó hlé hafi verið gert á viðræðum árið 2013. Fjallað er um stöðu umsóknarinnar í sérstakri greinargerð sem utanríkisráðuneytið vann fyrir utanríkismálanefnd…

Hver var staða aðildarviðræðna þegar hlé var gert árið 2013?

Þegar hlé var gert á aðildarviðræðum Íslands gagnvart Evrópusambandinu árið 2013 höfðu 27 samningskaflar verið opnaðir af efnisköflunum 33.

Hver væru áhrif Evrópusambandsaðildar á orkumál og yfirráð yfir náttúruauðlindum?

Ísland hefur þegar tekið upp stærstan hluta regluverks ESB á sviði orkumála vegna EES-samstarfsins og má gera ráð fyrir að áhrif umfram það yrðu lítil.

Myndi kostnaður við EES-samstarfið falla niður við aðild?

Kostnaður við EES-samstarfið félli niður við aðild að ESB. Áætlaður kostnaður EES-samstarfsins er um 8 milljarðar króna.

Hvað er IPA-stuðningur?

IPA-stuðningi er meðal annars ætlað að aðstoða við undirbúning og uppbyggingu stofnana komi til aðildar og að tryggja stuðning við byggðaþróun, mannauðsþróun og stuðning við dreifbýlisþróun.

Hvenær gæti Ísland tekið upp evru eftir aðild?

Ríki sem vilja taka upp evru þurfa að uppfylla svokölluð Maastricht-skilyrði en þau snúa að verðstöðugleika, vaxtamun, stöðugleika í gengismálum, afkomu hins opinbera og skuldum hins opinbera.

Hvaða tíma geta aðildarviðræður tekið og hver yrði kostnaður við þær?

Það er mat stjórnvalda að með gagnkvæmum vilja samningsaðila væri hægt að ljúka aðildarviðræðum á 18-24 mánuðum með gagnkvæmum vilja beggja samningsaðila.

Hvernig yrði skipulag við aðildarviðræður?

Verði ákveðið að halda aðildarviðræðum áfram yrði komið á fót skipulagi um viðræðurnar innanlands. Góð reynsla var af skipulaginu sem sett var upp vegna viðræðna á árunum 2009-2013 sem tekið yrði mið…

Um hvað er samið í aðildarviðræðum?

Hver yrðu áhrifin af Evrópusambandsaðild á íslenskan landbúnað?

Áhrifin myndu ráðast af niðurstöðu samningsniðurstöðu. Markmiðið yrði að tryggja áfram öflugan íslenskan landbúnað á grundvelli fæðuöryggis, matvælaöryggis og byggðasjónarmiða.

Hver voru helstu samningsmarkmið Íslands á sviði byggðamála í aðildarviðræðunum árin 2009-2013?

Hver voru helstu samningsmarkmið Íslands á sviði vinnu- og félagsmála í aðildarviðræðunum árin 2009-2013?

Hver yrðu áhrifin af Evrópusambandsaðild fyrir Ísland á öryggis- og varnarmál?

Með aðild yrði Ísland að sameiginlegri stefnu Evrópusambandsins í öryggis- og varnarmálum. Meginstoðir varna Íslands yrðu áfram aðildin að Atlantshafsbandalaginu og varnarsamningurinn við Bandaríkin.

Hvaða áhrif hefði Evrópusambandsaðild á íslenska tungu?

Telja verður að það myndi styrkja stöðu íslenskunnar að verða eitt af opinberum tungumálum ESB. Það, í bland við áherslu ESB á að viðhalda fjölbreyttri menningu og tungumálum innan sambandsins, gæti…

Hver voru helstu samningsmarkmið Íslands á sviði skattamála í aðildarviðræðunum árin 2009 - 2013?

Hver voru helstu samningsmarkmið Íslands á sviði sjávarútvegs í aðildarviðræðunum árin 2009 - 2013?

Hvernig verður staðið að mótun samningsmarkmiða Íslands ákveði þjóðin að halda viðræðum áfram við ESB?

Ákveði þjóðin að halda áfram viðræðum um aðild að ESB myndu stjórnvöld vinna uppfærð samningsmarkmið í víðtæku innlendu samráði sem síðan yrðu lögð fyrir Alþingi í sérstakri skýrslu.

Ítarefni

Utanríkisráðuneytið mun bæta við gögnum eftir því sem tilefni er til og nær dregur boðaðri þjóðaratkvæðagreiðslu.

Einnig má finna ýmis gögn í upplýsingamolum.

Minnisblað til utanríkismálanefndar vegna gagnkvæms skilnings í aðildarviðræðuferli vegna laga- og stofnanabreytingar