Hagsýni í ríkisrekstri

Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins er kveðið skýrt á um eitt af forgangsverkefnum kjörtímabilsins: Að hagræða í ríkisrekstri, einfalda stjórnsýslu og sameina stofnanir.

Með þessi markmið að leiðarljósi hefur Stjórnarráðið hrint af stað viðamiklu umbótaverkefni sem unnið verður að á næstu árum.

Í upphafi árs var efnt til víðtæks samráðs undir yfirskriftinni Verum hagsýn í ríkisrekstri. Leitað var eftir hugmyndum frá almenningi, öllum ráðuneytum og forstöðumönnum ríkisstofnana. Viðtökur voru framar vonum:

• Tæplega 4.000 umsagnir bárust frá almenningi í Samráðsgátt stjórnvalda.
• Rúmlega 90 svör bárust frá forstöðumönnum ríkisstofnana.
• Fjölmargar tillögur bárust beint frá ráðuneytum.

Forsætisráðherra fól fjögurra manna utanaðkomandi hópi sérfræðinga að vinna úr hugmyndunum. Hlutverk hópsins var að skila tillögum um raunhæfa hagræðingu og umbætur.

• Skil tillagna: Hagræðingarhópurinn skilaði tillögum 4. mars 2025.
• Grundvöllur: Tillögurnar byggðust meðal annars á hugmyndum frá almenningi og starfsfólki ríkisins.

Til að tryggja að tillögurnar nái fram að ganga skipaði forsætisráðherra sérstakan vinnuhóp um hagsýni í ríkisrekstri.

• Skipan: Í hópnum sátu starfsmenn forsætisráðuneytis og fjármála- og efnahagsráðuneytis.
• Hlutverk: Að hafa heildaryfirsýn yfir verkefnið og fylgja eftir þeim hagræðingar- og umbótatillögum sem ákveðið verður að ráðast í.
• Skil tillagna: Vinnuhópurinn skilaði skýrslu í nóvember 2025.

Aðgerðir sem draga úr vexti útgjalda

Á árinu 2026 er gert ráð fyrir að aðgerðir tengdar tillögum hagræðingarhóps ríkisstjórnarinnar til að draga úr útgjaldavexti ríkissjóðs nemi alls 11 ma.kr. Aðgerðirnar byggjast á útfærslu fjármálaáætlunar 2026–2030 en alls hefur í fjármálaáætlun verið gert ráð fyrir um 107 ma.kr. uppsafnaðri hagræðingu á tímabilinu. Markmiðið er að draga úr ríkisumsvifum, treysta stöðu ríkissjóðs og vinna gegn þenslu og verðbólgu.