Grunnviðmið = Base-line data
|
Viðmið sem lýsa stöðu áður en verkefnastoð hefst sem hægt er að miða við síðar og hafa til samanburðar þegar árangur er metinn.
Data describing the situation prior to a programme intervention, against which progress can be assessed or comparisons made.
|
|
|
Einstaklingar, hópar eða samtök, hvort sem þeir eru innan eða utan þess markhóps sem þróunarstarfið beinist að, sem hafa beinan eða óbeinan hag af starfinu.
The individuals, groups, or organisations, whether targeted or not, that benefit directly or indirectly, from the development effort.
|
Hagkvæmniathugun = Feasibility study
|
Með henni er metið hvort hagkvæm skilyrði séu fyrir hendi fyrir árangursríka framkvæmd verkefnastoðar.
Assesses if the practical conditions exist for successful implementation of a programme.
|
Hagkvæmniúttekt, hagsýnismat = Value for money evaluation (VFM)
|
Mat á hvort að hámarksárangri sé náð ef miðað er við útgjöld, þ.e. hvort gætt er ráðdeildar í rekstri.
Evaluation of whether commitment to ensuring the best results possible are obtained from the money spent.
|
Hagsmunaaðilar = Stakeholders
|
Hópar fólks, samtaka og stofnana sem hafa beina eða óbeina hagsmuni af verkefnum, gegna hlutverki í þeim, hafa áhrif á þau eða verða fyrir áhrifum vegna þeirra.
Groups of people, organisations and institutions who have a direct or indirect interest, or a role, in the project, or who affect or are affected by it.
|
Innra eftirlit = Internal control
|
Óaðskiljanlegur þáttur stjórnunareiningar sem fylgist með eftirfarandi þáttum:
• markvirkni og skilvirkni starfseminnar,
• áreiðanleika reikningsskila,
• fylgni við viðeigandi lög og reglugerðir.
An integral component of a management structure that provides reasonable assurance that the following objectives are being achieved:
• Effectiveness and efficiency of operations
• Reliability of financial reporting
• Compliance with applicable laws and regulations.
|
Jafnrétti kynjanna = Gender equality
|
Kynjajafnrétti byggist á konur og karlar njóti sömu réttinda og tækifæra þannig að hegðun, væntingar, óskir og þarfir kvenna og karla séu jafnmikils metnar. Jafnrétti kynjanna þýðir að kynin séu jafn sýnileg í samfélaginu, þau séu jafn valdamikil og taki þátt í opinberu lífi og einkalífi í jöfnum hlutföllum.
Gender equality is based on women and men enjoying the same rights and opportunities so that behaviour, expectations, wishes and needs of women and men are equally valued. Gender equality means that both genders are equally visible in the community, they have equal power and participate in the public life and the private life to an equal degree.
|
|
|
Einfaldleiki á að vera aðalmarkmiðið og forðast ætti óþarfa flækjur. Stutt og laggott er lagið.
Simplicity should be a key goal and that unnecessary complexity should be avoided - Keep It Short and Simple.
|
Kynblinda = Gender blindness
|
Undir merkjum kynhlutleysis er oft litið fram hjá sértækum þörfum og reynslu karla og kvenna. Hlutlaus ákvæði hafa oft verri afleiðingar fyrir annað kynið. Því er nauðsynlegt að hafa kynja- og jafnréttissjónarmið í huga við alla ákvarðanatöku.
The specialised needs and experience of men and women are often ignored under the banners of gender blindness. Neutral provisions often have worse consequences for one of the genders. For this reason, it is necessary to keep gender and gender equality perspectives in mind in all decision-making.
|
|
|
Hugmyndir um félagslegan mun kvenna og karla og tengsl kynjanna sem eru lærðar, breytilegar í tíma og mismunandi innan og milli samfélaga og menningarhópa Þessar hugmyndir mótast af félagslegu umhverfi og lærast í gegnum félagsmótunarferla. Þær ákvarða hvað er álitið viðeigandi fyrir einstaklinga af hvoru kyni. Þær eru háðar samhengi og breytanlegar.
The social differences and relations between men and women that are learned, changeable over time, and have wide variations both within and between societies and cultures. These differences and relationships are socially constructed and are learned through the socialization process. They determine what is considered appropriate for members of each sex. They are context-specific and can be modified.
|
Kynhlutverk = Gender roles
|
Þau hlutverk og störf sem kynjunum er ætlað að sinna í samfélaginu sem byggjast oft á stöðluðum hugmyndum um getu og eðli kynjanna.
The roles and tasks that the genders are expected to perform respectively in society and which are often based on stereotypical ideas on the abilities and nature of the genders.
|
Kynjajafnvægi = Gender parity
|
Jöfn hlutföll kynja í tilteknum störfum, t.d. nefndum og ráðum.
An equal proportion of genders in certain positions, e.g. on committees and in councils.
|
Kynjasamþætting = Gender mainstreaming
|
Sú skoðun að jafnréttismál séu mál samfélagsins í heild. Gert er ráð fyrir því að kynferði verði grundvallarforsenda við mótun nýrrar stefnu eða við töku ákvarðana á opinberum vettvangi. Markmiðið er að sjónarhorni kynferðis sé fléttað inn í alla stefnumótun innan samfélagsins, hefðbundin hlutverk kynjanna endurskilgreind og bæði konum og körlum gert kleift að samþætta fjölskyldu- og atvinnulíf.
The view that gender equality issues are issues that concern society as a whole. Gender regarded as a fundamental criterion when new policies are being formulated or when public decisions are being made. The goal is to introduce a gender perspective into all strategic planning within the community, to redefine the traditional roles of the genders and to enable both women and men to integrate family life and professional life.
|
Kynjuð hagstjórn og fjárlagagerð = Gender budgeting
|
Aðferðum kynjasamþættingar beitt við fjárhagsáætlunargerð. Í því felst að kynjasjónarmið eru höfð að leiðarljósi á öllum stigum fjárhagsáætlunargerðar og tekjur og útgjöld eru endurskipulögð í þeim tilgangi að stuðla að jafnrétti kynjanna.
The application of gender mainstreaming in the budgetary process. It means incorporating a gender perspective at all levels of the budgetary process and restructuring revenues and expenditures in order to promote gender equality.
|
Kynnæmir vísar = Gender-sensitive indicators
|
Vísar sem aðgreina eftir kyni, aldri og félags- og efnahagslegum bakgrunni. Þeir eru hannaðir til að sýna breytingar í tengslum kvenna og karla í tilteknu samfélagi og yfir tímabil. Vísarnir eru verkfæri til að meta framvindu tiltekinnar þróunaríhlutunar í þágu kynjajafnréttis. (Kyngreindar upplýsingar sýna hvort bæði konur og karlar eiga aðild að verkefnastoðum og verkefnum sem þátttakendur/starfsfólk og sem haghafar á öllum stigum). Nálgunin gerir ráð fyrir markvirkri vöktun og mati.
Indicators disaggregated by sex, age and socio-economic background. They are designed to demonstrate changes in relations between women and men in a given society over a period of time. The indicators comprise a tool to assess the progress of a particular development intervention towards achieving gender equality. (Sex-disaggregated data demonstrates whether both women and men are included in the programmes or projects as agents/project staff, and as beneficiaries at all levels). The approach allows for effective monitoring and evaluation.
|
Lærdómur = Lessons learned
|
Almennar ályktanir, byggðar á úttektum á verkefnum, verkefnastoðum eða stefnumálum sem heimfæra má á almennari aðstæður. Lærdómur varpar iðulega ljósi á styrk- og veikleika í undirbúningi, gerð og framkvæmd sem hefur áhrif á árangur, útkomu og áhrif.
Generalizations based on evaluation experiences with projects, programs, or policies that abstract from the specific circumstances to broader situations. Frequently, lessons highlight strengths or weaknesses in preparation, design, and implementation that affect performance, outcome and impact.
|
Lokaskýrsla = Final report
|
Skýrslugjöf við lok íhlutunar. Þar er fjallað um sömu atriði og í framvinduskýrslu sem lýtur að öllu tímabilinu og jafnframt er lagt mat á markvirkni, áhrif (ef hægt er), sjálfbærni og tilgreindur er sá lærdómur sem draga má af íhlutuninni.
Reporting at the end of an intervention. Addresses the same topics as a progress report for the entire programme period and also gives assessment of the; effectiveness, impact (if possible), sustainability, and states the “lessons learned”.
|
Mælikvarði, vísir = Indicator
|
Megindlegur eða eigindlegur þáttur eða breyta sem felur í sér einfaldar og áreiðanlegar leiðir til að mæla árangur, endurspegla breytingar sem tengjast verkefnastoð, eða veita aðstoð við mat á frammistöðu þróunaraðila.
Quantitative or qualitative factor or variable that provides a simple and reliable means to measure achievement, to reflect changes connected to a programme, or to help assess the performance of a development actor.
|
|
|
Málsvörn vísar til þess þegar einstaklingar og hópar beita sér til að hafa áhrif á opinbera stefnu, fjárveitingar og dreifingu annarra gæða, og á ákvarðanir af pólitískum, efnahagslegum og félagslegum toga. Málsvarnarstarfi er komið á framfæri og málum fylgt eftir með margvíslegum hætti, t.d. í gegnum fjölmiðla, opinberar samkomur og með rannsóknum.
Advocacy refers to individuals and groups acting to influence public policy, appropriations and the distribution of other resources as well as political, economic and social decisions. Advocacy is communicated and cases followed up in various ways, for example through the media, public gatherings and research.
|
Mannréttindi = Human rights
|
Mannréttindi byggjast á Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna frá 1948 og þeim mannréttindasáttmálum SÞ sem síðar hafa verið gerðir. Þau eru óafsalanleg, ódeilanleg og algild. Tvö megingildi mannréttindahugtaksins eru að öllum sé fært að lifa með reisn og hafi jafnan rétt óháð kyni, kynhneigð, kynþætti, litarhætti, tungu, trúarbrögðum, stjórnmála- eða öðrum skoðunum, þjóðernis eða þjóðfélagsstöðu, fötlun, eignum, uppruna eða öðrum félagslegum aðstæðum. Í mannréttindum felst einnig vernd gegn ofbeldi af öllum gerðum og þau grundvallast á virðingu fyrir einstaklingnum. Mannréttindum er í lagalegum skilningi ætlað að tryggja einstaklingum og hópum réttindi og vernd gegn hvers konar aðgerðum, eða aðgerðaleysi stjórnvalda, sem vegur að grundvallarréttindum eða mannvirðingu fólks.
Human rights are based on the United Nations Universal Declaration of Human Rights from 1948 and the United Nations Human Rights Conventions that have been made since then. They are inalienable, indivisible and absolute. Two main values of the human rights concept are that everyone is able to live with dignity and have equal rights irrespective of gender, sexual orientation, race, colour, language, religion, political or other views, nationality or social status, disabilities, assets, origin or other social conditions. Human rights also include protection against any kind of violence and they are based on the respect for the individual. In legal terms, human rights are expected to ensure the rights of individuals and groups and provide protection against any kind of actions, or lack thereof, by the government that threaten the basic rights and dignity of people.
|
Mannúðaraðstoð = Humanitarian assistance
|
Mannúðaraðstoð miðar að því að bjarga mannslífum, lina þjáningar nauðstaddra og viðhalda mannlegri reisn á neyðarsvæðum, hvort heldur neyðin er af völdum manna eða náttúruafla. Aðgerðir miða að vernd borgara, endurreisn samfélags og veitingu fæðu, vatns, skjóls, hreinlætisaðstöðu og heilsugæslu. Mannúðaraðstoð stuðlar að uppbyggingu varna og viðbúnaðar vegna stórslysa, náttúruhamfara og styrjalda. Þegar aðstæður bjóða er flottafólki gert kleift að snúa aftur til fyrri heimkynna.
Humanitarian assistance aims to save lives, ease the suffering of those in distress and uphold human dignity in emergencies, whether man-made or caused by forces of nature. Operations aim to protect citizens, rebuild societies and provide food, water, shelter, sanitary facilities and health care. Humanitarian assistance supports the improvement of prevention and preparedness due to major accidents, natural disasters and wars. When the situation allows it, refugees are given the opportunity to return to their former homes.
|
Marghliða aðstoð = Multilateral assistance
|
Aðstoð sem veitt er fyrir tilstilli alþjóðlegra stofnana, t.d. Sameinuðu þjóðanna og Alþjóðabankans (ekki eyrnamerkt aðstoð).
Assistance channelled through international organisations, for example UN organisations and the World Bank Group.
|
|
|
Þeir einstaklingar eða skipuheildir sem hagnast eiga á verkefnastoðinni.
The specific individuals or organisations for whose benefit the programme is undertaken.
|
|
|
Það sem átak eða/viðleitni beinist að: takmark, markmið eða niðurstaða. Markmið nær yfir bæði takmark og tilgang.
Þróunarmarkmið (takmark): Verkefni er ætlað að stuðla að tilteknu markmiði. Orðin „stuðla að“ gefa til kynna að verkefninu einu og sér er ekki ætlað að ná þróunarmarkmiðinu. Sértækt markmið (tilgangur): Verkefni er ætlað að ná fram tilteknum áhrifum sem koma fram sem árangur af framkvæmd þess og byggjast á afurðum þess.
Something toward which effort is directed: an aim, goal, or end of action. The objectives encompass goal and purpose in the goal hierarchy.
Development objective – goal: The higher level objective that a project is expected to contribute to. The addition of the word “contribute” implies that the project alone is not expected to achieve the development objective. Immediate objective – purpose: The effect which is expected to be achieved as the result of the project delivering the planned outputs.
|
Markvirkni = Effectiveness
|
Það að ná fram/valda æskilegri eða tilætlaðri niðurstöðu. Vísað er til þess að hve miklu leyti þróunaríhlutun nær settum eða væntanlegum markmiðum, að teknu tilliti til hlutfallslegs mikilvægis þeirra.
Producing/causing the desired or intended result. The extent to which the development intervention's objectives were achieved, or are expected to be achieved, taking into account their relative importance.
|
Mat á tillögum = Appraisal
|
Gæðaeftirlit með tillögu að verkefnastoð þar sem metið er vægi eða tilgangur, hagkvæmni, möguleg áhætta og sjálfbærni verkefnastoðarinnar áður en stuðningur er ákveðinn.
Quality control of a programme proposal that assesses relevance, feasibility, potential risk and sustainability of a programme prior to a decision of funding.
|
Nálganir í þróunarsamvinnu = Aid modalities
|
Aðstoð er veitt með mismunandi hætti, t.d. verkefna-, geira- eða fjárlagastuðningur.
Aid is provided through a mix of modalities including project, sector and budget support.
|
|
|
Niðurstaða (í úttekt) styðst við gögn úr einni eða fleiri úttektum til að fá út raunsanna staðhæfingu.
A finding (in an evaluation) uses evidence from one or more evaluations to allow for a factual statement.
|
Óhlutdrægar, sannprófanlegar mælistikur = Objectively verifiable indicators
|
Mælingar, beinar eða óbeinar, gerðar til að kanna að hversu miklu leyti markmiðum hefur verið náð. Hugtakið „óhlutdrægar“ gefur til kynna að mælistikurnar eigi að vera skilgreindar þannig að það komi ekki að sök þó að athugandi sé mögulega hlutdrægur.
These are the measures, direct or indirect that will verify to what extent the objectives have been fulfilled. The term “objectively” implies that these should be specified in a way that is independent of possible bias of the observer.
|
Opinber þróunaraðstoð (OÞA) = Official Development Assistance ODA
|
Fjármagnsstreymi til þróunarlanda og marghliða stofnana í gegnum opinberar stofnanir. Færslurnar þurfa að þjóna því meginmarkmiði að ýta undir efnahagslega þróun og velferð þróunarríkja.
Flows to developing countries and multilateral institutions provided by/through official agencies. The transactions must have promotion of the economic development and welfare of developing countries as its main objective.
|
Reikningar = Financial statements
|
Skýrslur um efnahag, rekstrarárangur og breytingar á efnahag verkefnis eða verkefnastoðar.
Reports about the financial position, performance and changes in financial position of a project or a programme.
|
Reikningshald/bókhald = Accounting
|
Bókhaldsaðferðir, kerfi, ferlar og starfsemi sem varða undirbúning, gerð og skráningu gagna um fjárhagsfærslur og undirbúning reikninga.
The bookkeeping methods, systems, procedures and activities involved in preparing, making and documenting financial records of transactions and in the preparation of financial statements.
|
Reikningshalds-/bókhaldsstaðlar = Accounting standards=financial reporting standards
|
Staðlar þar sem kveðið er á um hvernig gera eigi grein fyrir og fjalla um ákveðnar gerðir færslna og annarra atriða í reikningum.
A set of standards stating how particular types of transactions and other events should be accounted for and reflected in the financial statements.
|
Reikningsyfirlit = Statement of account
|
Efnahagsyfirlit og/eða ítarlegt yfirlit hreyfinga á ákveðnum reikningi (á ákveðnu tímabili) úr bókhaldsgögnum aðila eða sambærilegt reikningsyfirlit frá banka.
Statement of balance and/or detailed transactions on a specific account (for a given period) from an entity's accounting records or similar statement of bank account from the bank.
|
Rekstrarfjárhagsáætlun = Budget
|
Skjal þar sem gerð er grein fyrir peningahlið áætlana. Einnig Ríkisfjárlög: Lagagerningur þar sem lýst er tekjum og útgjöldum ríkisins.
A document that translates plans into money. Also Government budget: a legal document describing the revenues and expenses of the government.
|
Ríkisendurskoðun = Auditor General-Supreme Audit Institution (SAI)
|
Opinber aðili sem samkvæmt lögum ríkis hefur æðsta endurskoðandahlutverk þess.
The public body of a State that by law has the highest auditing function of that State.
|
Rökrammafylki = LF Matrix
|
Fylkið samanstendur af 16 reitum í fjórum dálkum og fjórum línum.
The LF (Logical Frame-work) Matrix consists of 16 cells in a 4 column by 4 rows.
|
Rökrammanálgun = Logical Framework Approach -LFA
|
Aðferð til að greiða fyrir skipulagningu, framkvæmd og mati á verkefnastoð.
Management tool which facilitates planning, execution and evaluation of a programme.
|
|
|
Mat á framkvæmd þróunaraðgerða, unnið með reglulegu millibili eða þegar sérstaklega háttar.Sameiginleg rýni: Mat á framkvæmd, unnið með öðrum gjöfum og/eða með samstarfsaðila.
An assessment of the performance of development activities, periodically or on an ad hoc basis. Joint review: Performed together with other donors and/or together with the partner.
|
Samfjármögnun = Co-financing arrangements
|
Ýmsar gerðir sameiginlegrar fjármögnunar á verkefni eða verkefnastoð þar sem um er að ræða tvíhliða samstarfsaðila eða ýmist tvíhliða samstarfsaðila eða fjölþjóðlega samstarfsaðila.
Various models of joint donor funding of a project or a programme, between bilateral partners or bilateral /multilateral partners.
|
|
|
Aðstoð sem byggist á þróunaráætlun, stofnunum og starfsháttum samstarfslandanna.
Support is based on partner countries' national development strategies, institutions and procedures.
|
|
|
Þörfin til að meta aðrar stefnur og verkefnastoðir sem áhrif hafa á framkvæmd, t.d. stefnur og verkefnastoðir í mannúðarmálum og viðskiptum.
The need to assess other policies and programmes which affect the intervention, for example humanitarian and trade policies and programmes.
|
Samhliða framkvæmd = Parallel Implementation Units (PIUs)
|
Gjafar starfrækja eigin framkvæmdaeiningar í verkefnum, samhliða framkvæmdaeiningum viðtökulands.
Donors have their own project implementation units, alongside with recipient country implementation structures.
|
Samkomulag um samfjármögnun = Joint Financing Arrangements JFA
|
Ráðstafanir eða samkomulag þar sem ýmsir gjafar og samstarfsland sammælast um almennar verklagsreglur er varða sameiginlegan stuðning, t.d. fjárhagslegan stuðning við opinber verkefni, svið, verkefnastoðir eða áætlanir stjórnvalda gegn fátækt (PRSP) sem og aðrar íhlutanir þar sem samfjármögnun er valin.
Arrangement/agreement where several donors and a partner country agree on common procedures for joint support, for instance for budget support to the national plan/sector/ programme/PRSP as well as other interventions where pooling of funds is chosen.
|
Samræming = Harmonisation
|
Alþjóðleg viðleitni til að samræma aðferðir við skipulagningu, vöktun og framkvæmd þróunarsamvinnu auk regluverks um fjármagnsflutninga, innkaup og ráðningu utanaðkomandi starfsfólks.
International efforts to reconcile procedures for the planning, monitoring, execution and as well as of regulations governing financial transfers, procurement and recruitment of external staff.
|
Samskotafjármögnun = Pooled funding
|
Gjafi veitir fjármagni inn á sérstakan reikning sem er í sameiginlegri vörslu gjafans og annarra gjafa og/eða viðtakandans. Sérstakar reglur gilda um reikninginn að því er varðar ráðstöfun, útborganir, bókhald og gildistíma. Samskotasjóðir byggjast á sameiginlegu verkefnaskjali, sameiginlegum fjármögnunarsamningum og sameiginlegu skýrslu- og endurskoðunarverklagi allra gjafanna.
The donor contributes funds to an autonomous account, managed jointly with other donors and/or the recipient. The account will have specific purposes, modes of disbursement and accountability mechanisms, and a limited time frame. Basket/pooled funds are characterised by common project documents, common funding contracts and common reporting/audit procedures with all donors.
|
Samstarfsaðilar = Partners
|
Einstaklingar og/eða skipuheildir sem starfa saman að sameiginlegu markmiði.
The individuals and/or organisations that collaborate to achieve mutually agreed upon objectives.
|
|
|
Upp að hvaða marki passar þróunarstarfið við forgangsröðun og stefnu markhóps, viðtakenda og gjafa.
The extent to which the aid activity is suited to the priorities and policies of the target group, recipient and donor.
|
Sannprófun = Means of Verification
|
Gagnasafn sem notað er til að ákvarða mælikvarða.
The data set(s) that will be used to measure an indicator.
|
Sjálfbærni = Sustainability
|
Er skilgreind sem hæfni kerfis til að viðhalda vinnslu (framkvæmdum), virkni og framleiðni í framtíðinni. Sjálfbærni verkefnis snýst um áframhaldandi ávinning og áhrif eftir að verkefninu lýkur.
Defined as the ability of a system to maintain processes, functions, and productivity into the future. In the context of a single project, the continuation of its benefits and impact after the project itself has ended.
|