Verkferlar í þjóðlendumálum (1. útgáfa, mars 2014)

Markmið: Þjóðlenda fái fasteignanúmer og eignarheimildum sé þinglýst í þinglýsingarbækur.

Lagagrundvöllur: 2. mgr. 1. gr. og 14. gr. laga nr. 6/2001 og lög nr. 39/1978.

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.3

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Regína Sigurðardóttir, sérfræðingur

Framkvæmd:

1.    Umsókn um stofnun þjóðlendu undirbúin

• Ráðuneytið hefur samband við Landform ehf. *¹eftir að úrskurður óbyggðanefndar hefur verið kveðinn upp*² og óskar eftir að landspildublað fyrir viðkomandi þjóðlendu sé forunnið.*³
• Landform ehf. sendir forunnin drög að landspildublaði til yfirlestrar í ráðuneytinu.
• Ráðuneytið yfirfer drög að landspildublaði.*⁴
• Landspildublaðið er sent eins oft og þurfa þykir á milli Landforms ehf. og ráðuneytisins, þar til allar athugasemdir hafa komið fram og ráðuneytið er fullsátt við allan frágang á blaðinu.
• Þegar landspildublaðið er fullunnið er stofnað mál í málaskrá.*⁵
• Bréf sent til viðkomandi sveitarstjórnar (sjá skjal í viðauka).*⁶ með ákvörðun ráðuneytisins.*^7.*⁸
• Ljósrit af bréfi afhent skjalastjóra.

2.     Stofnun þjóðlendu í fasteignaskrá

• Sveitarfélag sendir ráðuneytinu tilkynningu með erindi þess efnis að ósk ráðuneytisins um stofnun þjóðlendu hafi verið samþykkt.
• Sveitarfélagið sendir umsókn um stofnun þjóðlendu í fasteignaskrá til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS). *⁹ Í framhaldinu afhendir ráðuneytið Landupplýsingadeild Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) dwg-skrá af afmörkun þjóðlendu að beiðni stofnunarinnar. *¹⁰
• Tilkynning berst ráðuneytinu frá Landupplýsingadeild Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) um að viðkomandi fasteign hafi verið úthlutað til matsmanna Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS).*¹¹

3.    Stofnun þjóðlendu í þinglýsingabók

• Bréf *¹² sent til sýslumanns, þar sem farið er fram á þinglýsingu eignarheimilda*¹³ *¹⁴
• Ljósrit af bréfi afhent skjalastjóra.
• Tilkynning berst frá sýslumanni um þinglýsingu eignarheimilda
• Bréf sent til sveitarstjórnar þar sem upplýst er um þinglýsingu eignarheimilda.
• Máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Landform ehf. sér um kortavinnslu á landspildublöðum samkvæmt samningi við ráðuneytið.
• *² Ganga þarf úr skugga um hvort úrskurði óbyggðanefndar að hluta eða öllu leyti hafi verið skotið til dómstóla. Ef svo er þá þarf að bíða eftir niðurstöðu dómstóla í málinu.
• *³ Í forvinnu felst að landspildublað er teiknað upp í kortavinnsluforriti og drög að línum settar inn á kort. Hefðbundnar kortaþekjur (vatn, jöklar, strandlína, hæðarlínur, örnefni, sveitarfélagsheiti) einnig settar inn á landspildublaðið. Viðeigandi úrskurðarorð eða dómsorð send Landformi ehf. sem setur þau á landspildublaðið.
• *⁴ Bera þarf saman allar línur sem settar eru fram á landspildublaðinu við úrskurð óbyggðanefndar eða dómsorð dómstóla. Lesa þarf línur nákvæmlega frá punkti til punkts og passa að línur séu dregnar rétt í samræmi við úrskurð óbyggðanefndar eða dóma. Sé lýsing á línum í úrskurði eða dómi tvísýn eða ónákvæm, skal láta textann ráða, en hann er ávallt rétthærri en hnit og afmarkanir sem fram koma á landspildublaðinu. Tryggja þarf að rétt sveitarfélagsheiti sé á landspildublöðunum og athuga hvort öll þjóðlendan sé örugglega innan þess sveitarfélags. Sé viðkomandi þjóðlenda innan tveggja eða fleiri sveitarfélaga, þarf að skipta þjóðlendunni upp eftir sveitarfélagamörkum og útbúa sérlandspildublað fyrir hvern hluta/hvert sveitarfélag. Liggi tvær línur samsíða, þarf að setja eftirfarandi texta inn á landspildublaðið: „Línur sem liggja samsíða hafa sömu staðsetningu.“ Á landspildublaðinu er tilgreint hvaða réttindi fylgja viðkomandi fasteign (afréttur/afréttareign) og tilvísun í úrskurð óbyggðanefndar og/eða dóma dómstóla. Við val á heiti fyrir viðkomandi fasteign skal notast við þau heiti sem koma fram í úrskurðarorðum óbyggðanefndar. Í einstaka tilfellum eru engin tiltekin heiti nefnd í úrskurðarorðum óbyggðanefndar (á frekar við um jökla) en þá skal nota lýsandi heiti fyrir svæðið sem jökullinn liggur að eða vísa í þekkt kennileiti eða örnefni við eða á jöklinum. Á landspildublaðinu þurfa eftirfarandi upplýsingar að koma fram: hnitaskrá, skýringar á táknum, flatarmál landspildu, landeigandi, fyrirsvarsmaður, tilvísun í réttan forsetaúrskurð, kennitala landeiganda (ísl. ríkisins), dagsetning, mælikvarði, hnitakerfi, vísun í leyfi frá Landmælingum Íslands, reitur til að setja inn landnúmer þjóðlendu (fasteignar), reitur til að setja inn samþykkt sveitarstjórnar. Liggi þjóðlenda yfir það stórt svæði að afmörkun hennar rúmast ekki fyrir á einu blaði þannig að öll örnefni sjáist skilmerkilega, er afmörkun þjóðlendunnar sett yfir á tvö landspildublöð (fyrir sömu þjóðlenduna), þannig að öll örnefni sjáist skýrt og vel. Þá er venjan að setja inn á landspildublaðið einhvers konar skýringu um að þetta sé blað 1 af 2 og svo á seinna blaðið að þetta sé blað 2 af 2 fyrir viðkomandi þjóðlendu. Sé jökull innan þess svæðis sem afmarkað er á landspildublaðinu þarf að gæta þess að setja eftirfarandi texta með: „Að því leyti sem fylgt er jökuljaðri er miðað við stöðu jökuls eins og hann var við gildistöku þjóðlendulaga 1. júlí 1998.“ Séu mismunandi réttindasvæði (hrein þjóðlenda, afréttur og afréttareign) innan sömu þjóðlendu þarf að aðgreina á milli mismunandi réttindasvæða og skipta þjóðlendunni í samræmi við það.
• *⁵  Málið ber sama heiti og þjóðlendan sem farið er fram á að sé stofnuð.
• *⁶ Í bréfinu kemur fram heiti fasteignar, hvaða réttindi fylgi viðkomandi fasteign (afréttur, afréttareign) og tilvísun í úrskurð óbyggðanefndar og/eða dóma dómstóla. Tilgreindur er landeigandi, kennitala landeiganda (ísl. ríkisins) og fyrirsvarsmaður.  Í bréfinu er að finna úrskurðarorð óbyggðanefndar eða dómsorð dómstóla, þau sömu og koma fram á landspildublaðinu, þ.e. nákvæm lýsing á afmörkun þjóðlendu. Sé jökull innan þess svæðis sem afmarkað er í úrskurðarorðum óbyggðanefndar eða dómum dómstóla þarf að setja eftirfarandi texta með fyrir neðan lýsingu/afmörkun þjóðlendu: „Að því leyti sem fylgt er jökuljaðri er miðað við stöðu jökuls eins og hann var við gildistöku þjóðlendulaga 1. júlí 1998.“
• *⁷ Ábyrgðarmaður og lögfræðingur undirrita bréf.
• *⁸ Fylgiskjöl með bréfinu eru alltaf útdráttur úr úrskurði óbyggðanefndar og landspildublað. Það fer svo eftir því hvort viðkomandi mál hafi farið fyrir dómstóla, hvort dómur héraðsdóms eða dómur Hæstaréttar Íslands fylgi með.
• *⁹ Skipulags- og byggingarfulltrúi sveitarfélagsins setur sig í samband við Katrínu Hólm (sérfræðing hjá Landupplýsingadeild) hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun ([email protected]). Hún sér um að forskrá fasteignina í Landskrá fasteigna fyrir hönd skipulags- og byggingarfulltrúa. Skipulags- og byggingarfulltrúi getur ekki skráð þjóðlenduna sjálfur í Landskrá fasteigna þar sem ekki er um hefðbundna fasteign að ræða. Á þessu stigi fær fasteignin sem um ræðir landeignarnúmer. Eftir að Katrín hefur forskráð þjóðlenduna í Landskrá fasteigna, afhendir skipulags- og byggingarfulltrúi umsóknina og mæliblaðið (landspildublaðið) til Húsnæðis- og mannvirkjastofnun með hefðbundnum hætti eins og hverja aðra fasteign. Landupplýsingadeild Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar yfirfer mæliblaðið (landspildublaðið), umsókn og forskráningu sem hefur verið skráð í Landskrá fasteigna.
• *¹⁰ Ráðuneytið óskar eftir við Landform ehf. að dwg-skrá viðkomandi þjóðlendu sé afhend Landupplýsingadeild Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar sem setur dwg-skrá af landspildublaðinu í landupplýsingakerfi. Þá er mögulegt að yfirfara afmörkun og skráða landstærð með tilliti til annarra landeigna sem þegar eru skráðar.
• *¹¹ Matsmenn reikna út fasteignarmat á forskráðu fasteigninni.
• *¹² Bréfið er sent í kjölfarið á tilkynningu frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun um að þjóðlenda hafið verið stofnu (í fasteignaskrá) og bíði staðfestingar hjá sýslumanni og hægt sé að þinglýsa eignarheimildum á fasteignina.
• *¹³ Þau gögn sem fylgja bréfinu og þinglýsa skal eru: útdráttur úr úrskurði óbyggðanefndar sem birtur er í Lögbirtingablaði ásamt dómi sem fallið hefur um málið og landspildublað þar sem fram kemur samþykki sveitarstjórnar eða skipulags- og byggingarfulltrúa fyrir stofnun þjóðlendunnar. Sveitarfélagið skannar inn samþykkt landspildublað og sendir ráðuneytinu, stimplað með samþykki skipulags- og byggingarfulltrúa. Ef dómur hefur ekki fallið í máli um viðkomandi þjóðlendu er úrskurður óbyggðanefndar látinn fylgja bréfi til þinglýsingar ásamt samþykktu landspildublaði.
• *¹⁴ Gögn sem send eru sýslumanni til þinglýsingar eru send í tvíriti og annað eintakið á löggildan skjalapappír. 

Markmið: Koma á framfæri sjónarmiðum ráðuneytisins um fyrirhugaða uppbyggingu sveitarfélagsins og hafa áhrif á áform um nýtingu lands og landsréttinda innan þjóðlendna.

Lagagrundvöllur: 2. gr. laga nr. 58/1998

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.6

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Sigurður Örn Guðleifsson, lögfræðingur

Framkvæmd:

• Skipulagslýsing berst með erindi*¹ frá sveitarfélagi.
• Mál stofnað í málaskrá og staðfesting á móttöku erindisins send sveitarfélagi.
• Erindið sett á dagskrá næsta fundar samstarfsnefndar og gögn málsins send nefndarmönnum.
• Tekið fyrir á fundi samstarfsnefndar.
• Ákvörðun tekin um afgreiðslu erindisins m.t.t. athugasemda samstarfsnefndar.
• Ákvörðun ráðuneytis send sveitarfélagi með bréfi.*²
• Ljósrit af bréfi afhent skjalastjóra.
• Máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Slíkt erindi getur borist með bréfi eða í tölvupósti.
• *² Ábyrgðarmaður og starfsmaður undirrita bréf.

Markmið: Koma á framfæri sjónarmiðum ráðuneytisins um fyrirhugaða uppbyggingu sveitarfélagsins og hafa áhrif á áform um nýtingu lands og landsréttinda innan þjóðlendna.

Lagagrundvöllur: 2. gr. laga nr. 58/1998

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.6

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Sigurður Örn Guðleifsson, lögfræðingur

Framkvæmd:

• Skipulagstillaga berst með erindi*¹ frá sveitarfélagi.
• Mál stofnað í málaskrá og staðfesting á móttöku erindisins send sveitarfélagi.
• Erindið sett á dagskrá næsta fundar samstarfsnefndar og gögn málsins send nefndarmönnum.
• Tekið fyrir á fundi samstarfsnefndar.
• Ákvörðun tekin um afgreiðslu erindisins m.t.t. athugasemda samstarfsnefndar.
• Ákvörðun ráðuneytis send sveitarfélagi með bréfi.*²
• Ljósrit af bréfi afhent skjalastjóra.
• Máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Slíkt erindi getur borist með bréfi eða í tölvupósti.
• *² Ábyrgðarmaður og starfsmaður undirrita bréf.

Markmið: Hafa stjórn á umfangi og skilyrðum fyrir nýtingu lands og landsréttinda innan þjóðlendna að teknu tilliti til sjónarmiða um sjálfbæra nýtingu og verndargildi þjóðlendna.

Lagagrundvöllur: 2. mgr. 3. gr. laga nr. 58/1998

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.1 eða 9.1.4*¹

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Sigurður Örn Guðleifsson, lögfræðingur

Framkvæmd:

• Umsókn berst með erindi*² frá tilvonandi leyfishafa.
• Mál stofnað í málaskrá og staðfesting á móttöku erindisins send umsóknaraðila.
• Leitað umsagnar þess sveitarfélags þar sem umbeðin nýting er fyrirhuguð
• Leitað umsagnar annarra aðila.*³
• Umsókn sett á dagskrá næsta fundar samstarfsnefndar og gögn málsins send nefndarmönnum.
• Tekið fyrir á fundi samstarfsnefndar.
• Ákvörðun tekin um afgreiðslu erindisins m.t.t. athugasemda samstarfsnefndar og umsagna sem berast.
• Ákvörðun ráðuneytis send til umsóknaraðila með bréfi.*⁴
• Ljósrit af bréfi afhent skjalastjóra.
• Máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Undir bréfalykli 9.1.1 eru almenn leyfi en undir lykli 9.1.4 leyfi til nýtingar auðlinda.
• *² Slíkt erindi getur borist með bréfi eða í tölvupósti.
• *³ Þar koma til skoðunar m.a. Orkustofnun, Skipulagsstofnun, Umhverfisstofnun og heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga.
• *⁴ Ábyrgðarmaður og starfsmaður undirrita bréf.

Markmið: Tryggja að leyfi sveitarfélaga fyrir nýtingu lands og landsréttinda innan þjóðlendna séu í samræmi við lög, reglur og góða stjórnsýsluhætti. Ásamt því að stefna ekki verndargildi þeirra í hættu og taka tillit til sjónarmiða um sjálfbæra nýtingu.

Lagagrundvöllur: 3. mgr. 3. gr. laga nr. 58/1998

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.1

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Sigurður Örn Guðleifsson, lögfræðingur

Framkvæmd:

• Leyfi sveitarfélags með fyrirvara um samþykki ráðuneytisins berst frá sveitarfélagi*¹ með erindi.
• Mál stofnað í málaskrá og staðfesting á móttöku erindisins send sveitarfélagi.*²
• Upplýsinga um leyfisveitinguna aflað hjá sveitarfélaginu.*³
• Erindið sett á dagskrá næsta fundar samstarfsnefndar og gögn málsins send nefndarmönnum.
• Tekið fyrir á fundi samstarfsnefndar.
• Ákvörðun tekin um afgreiðslu erindisins m.t.t. athugasemda samstarfsnefndar
• Ákvörðun ráðuneytis send til leyfishafa með bréfi.*⁴
• Ljósrit af bréfi afhent skjalastjóra.
• Máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Erindi getur einnig borist frá leyfishafa.
• *² Ef erindi berst frá leyfishafa skal jafnframt senda afrit af staðfestingu á móttöku þess til sveitarfélags.
• *³ Kanna skal hvort gætt hafi verið að auglýsingaskyldu og hvort framkvæmdin sé í samræmi við skipulagsáætlanir. Að auki skal kanna fyrirhugaða tímalengd leyfis,  endurgjaldið, umfang nýtingar og annað sem þurfa þykir hverju sinni.
• *⁴ Ábyrgðarmaður og starfsmaður undirrita bréf.

Markmið: Nefndarmenn séu upplýstir fyrir fundi um mál sem koma eiga til afgreiðslu nefndarinnar og einnig að halda til haga ákvörðunum hennar og athugasemdum við einstök mál.

Lagagrundvöllur: 1. mgr. 4. gr. laga nr. 58/1998

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.7

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Regína Sigurðardóttir, sérfræðingur

Framkvæmd:

• Í upphafi hvers árs skal stofna nýtt mál þar sem allar fundargerðir viðkomandi árs eru vistaðar.
• Dagsetning og fundartími næsta fundar ákveðin á fundi nefndarinnar.
• Fundarboð sent til fundarmanna.*¹
• Fundargögn send nefndarmönnum eigi síðar en viku fyrir fundardag.
• Fundargerð rituð á fundi.
• Fundargerð síðasta fundar skal send nefndarmönnum eigi síðar en að viku liðinni ásamt fundarboði næsta fundar.
• Skipulags- og byggingarfulltrúar eru upplýstir um næsta fund nefndarinnar samhliða því að nefndarmönnum er sent fundarboð næsta fundar.
• Í lok hvers árs er máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Í fundarboði skulu koma fram dagsetning, lengd og staðsetning fundar auk upplýsinga um að gögn muni berast eigi síðar en einni viku fyrir fundinn.

Markmið: Lóðir innan þjóðlendna séu skráðar í fasteignskrá Húsnæðis-, mannvirkja – og skipulagsstofnunar (HMS).

Lagagrundvöllur: 14. gr. laga nr. 6/2001, 3. gr. laga nr. 58/1998 og 10. gr. laga nr. 100/2021.

Bréfalykill ráðuneytisins: 10.01.08

Ábyrgð: Margrét Hallgrímsdóttir, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Regína Sigurðardóttir, sérfræðingur

Aðferð

Forathugun fer fram

1. Leyfisveitandi vinnur forathugun áður en tekin er ákvörðun um að auglýsa sérleyfis- eða rekstrarleyfissamning, sem uppfyllir viðmið um auglýsingaskyldu í samræmi við 10. gr. laga nr. 100/2021.
   
   

   Stofnun nýrrar lóðar út úr þjóðlendu

2. Beiðni*¹ kemur frá hlutaðeigandi sveitarfélagi (til ráðuneytisins) um stofnun nýrrar lóðar ásamt merkjalýsingu með uppdrætti sem sýnir afmörkun lóðar. Merkjalýsing getur verið unnin af merkjalýsanda viðkomandi sveitarfélags eða merkjalýsanda á vegum umsækjanda lóðar (samkomulagsatriði).
3. Ráðuneytið afgreiðir*² erindi sveitarfélagsins og fyllir út og undirritar umsóknareyðublað nr. F-550 frá HMS, býr til nýtt mál í Landeignaskráningarkerfi HMS https://landeignaskraning.hms.is/ og setur útfyllt og undirritað eyðublað þar inn.
   Merkjalýsandi getur líka útbúið mál í Landeignaskráningarkerfi HMS og bætt starfsmanni ráðuneytisins við það mál. Einnig getur komið fyrir að ráðuneytið þurfi að senda frumrit af útfylltu og undirrituðu eyðublaði nr. F-550, til hlutaðeigandi sveitarfélags*³.
4. Sveitarfélag og ráðuneyti stofna viðkomandi lóð í samvinnu við Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (tala þarf við HMS/landupplýsingadeild sem sér um þessi mál).

    

   Lóðin auglýst

5. Sveitarfélagið auglýsir afnot af lóðinni í tvær vikur í dagblaði sem gefið er út á landsvísu (t.d. í Bændablaðinu eða Morgunblaðinu), auk þess er hægt að birta auglýsingu á heimasíðu sveitarfélagsins.
6. Sveitarfélagið gerir lóðarleigu- og sérleyfissamning við hæfasta aðila að sínu mati. Ráðuneytið kemur að þeim samningum sem samþykktaraðili skv. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 58/1998 um þjóðlendur. Sérleyfissamningur er gerður á grundvelli laga nr. 100/2021.

   Gerð grunnsamkomulags um lóð

7. Með hverri og einni stofnaðri lóð er gert svokallað grunnsamkomulag, milli sveitarfélags og ráðuneytisins um lóðina. Þetta helst því saman í hendur, að stofna lóðina og gera grunnsamkomulagið^*4.

Skýringar

• *¹Slíkt erindi getur borist með bréfi eða í tölvupósti.
• *² Mál stofnað í málaskrá ráðuneytisins og staðfesting á móttöku erindis send sveitarfélagi. Erindið sett á dagskrá næsta fundar samstarfsnefndar um málefni þjóðlendna og gögn málsins send nefndarmönnum.

  Gengið er úr skugga um að sú þjóðlenda þar sem fyrirhugað er að stofna lóð út úr sé til í fasteignaskrá og hafi landeignarnúmer. Sé viðkomandi þjóðlenda ekki skráð í fasteignaskrá er ekki hægt að verða við ósk sveitarfélagsins þar sem fyrst verður að stofna viðkomandi þjóðlendu í fasteignaskrá áður en hægt er að stofna lóð innan hennar.

• *³Fylgiskjöl með bréfi eru; merkjalýsing undirritað af merkjalýsanda og útfyllt og undirritað umsóknareyðublað HMS nr. F-550.
• ^*4 Máli er ekki lokað í málaskrá ráðuneytisins fyrr en búið er að skrifa undir grunnsamkomulagið og staðfesting borist frá HMS að búið sé að stofna viðkomandi lóð í fasteignaskrá.

Ítarlegri upplýsingar um verkferilinn

Hlutaðeigandi sveitarfélag verður að taka afstöðu um hvaða lóðir eigi að afmarka og stofna innan þjóðlendunnar. Allar lóðir sem sveitarfélög ákveða að eigi að afmarka og stofna út úr þjóðlendunni verður hlutaðeigandi sveitarfélag síðan að auglýsa. Þjóðlendur eru landsvæði í eigu ríkisins, með takmörkuð gæði. Þeim ber ekki að úthluta til annarra án auglýsingar. Auglýst er eftir hæfasta aðila (þannig að allir hafi jafnan rétt á að sækja um skv. meginreglum stjórnsýsluréttar sbr. stjórnsýslulög). Hlutaðeigandi sveitarfélag gerir svo samning við hæfasta aðila og ráðuneytið kemur að samningnum sem samþykktaraðili sbr. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 58/998.

Einu undantekningarnar frá þessari meginreglu eru t.d. lóðir undir fjarskiptamöstur, einstaka neyðarskýli (sem eingöngu eru nýtt sem neyðarskýli og engin önnur þjónusta fer fram).

Varðandi afnot af lóð og gerð lóðarleigusamninga, þá er gert ráð fyrir að nýtingin sé til lengri tíma en eins árs (t.d. 15-25 ára). Ráðuneytið þarf þá að skrifa undir samninginn sem samþykktaraðili.

Nánar um forathugun

Í 4. mgr. 5. gr. laga nr. 100/2021 segir: „Ráðstöfun skal vera í samræmi við forathugun skv. 10. gr. Þá skal taka mið af öðrum stefnum og áætlunum ríkisins á landsvísu eins og við á hverju sinni.“ Í 10. gr. sömu laga segir: „Áður en tekin er ákvörðun um að auglýsa sérleyfis- eða rekstrarleyfissamning, sem uppfyllir viðmið um auglýsingaskyldu, skal fara fram forathugun þar sem þörf er greind og valkostir metnir og bornir saman. Forathugun skal m.a. taka til eftirfarandi atriða, eftir því sem við á.

    A. Hvort þörf sé á því að takmarka fjölda þeirra gesta sem komast að hverju sinni eða fjölda þeirra aðila sem reka sambærilega atvinnutengda starfsemi á viðkomandi svæði, t.d. vegna verndarmarkmiða, upplifunar gesta, hagkvæmni eða öryggis.
    B. Taka skal rökstudda afstöðu til þess hvers vegna rekstrar- eða sérleyfi er nauðsynlegt til að ná þeim markmiðum sem að er stefnt og jafnframt hvort fyrirkomulagið hentar betur hverju sinni.
    C. Skilgreina skal nýtingu mannvirkja eða heimildir til að reisa mannvirki í samræmi við 11. og 12. gr. og, eftir því sem við á, taka afstöðu til þess hvernig fara á með mannvirki við lok samnings, sbr. 13. gr.
    D. Skilgreina skal hvaða skilmála þarf að setja til að tryggja að markmið laga þessara og þeirra laga sem kunna að gilda um hlutaðeigandi svæði séu uppfyllt.
    E. Taka skal afstöðu til þess hversu margir rekstrar- eða sérleyfishafar skulu vera út frá þolmörkum eða öðrum eiginleikum svæðisins.

Við forathugun skal, eftir því sem við á, óska eftir umsögnum viðkomandi sveitarfélaga og annarra hlutaðeigandi stjórnvalda. Upplýsa skal aðila sem reka atvinnutengda starfsemi á tilteknu svæði um að áformað sé að ráðstafa landi með sérleyfis- eða rekstrarleyfissamningi með hæfilegum fyrirvara áður en ráðstöfunin er auglýst.“

Markmið: Afhenda með stafrænum hætti gögn sem sýna mörk þjóðlendna.

Lagagrundvöllur: 5. gr. og 2. mgr. 15. gr. laga nr. 140/2012

Bréfalykill ráðuneytisins: 9.1.9

Ábyrgð: Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri

Starfsmaður: Regína Sigurðardóttir, sérfræðingur

Framkvæmd:

• Beiðni um aðgang að stafrænum þjóðlendulínum*¹ berst ráðuneytinu.*²
• Mál stofnað í málaskrá og staðfesting á móttöku erindis send umsóknaraðila.
• Umsókn um aðgang könnuð með tilliti til upplýsingalaga og ákvörðun tekin um afhendingu gagna.
• Ákvörðun ráðuneytis send umsóknaraðila með tölvupósti og umbeðnum gögnum.*³
• Máli lokað í málaskrá.

Skýringar:

• *¹ Þjóðlendulínur eru stafrænar línur sem sýna afmörkun þjóðlendna og mörk þjóðlendna og eignarlanda.
• *² Beiðni berst í flestum tilvikum rafrænt í tölvupósti. Sá sem óskar eftir gögnum skal senda ítarlegar upplýsingar um hvaða gögn viðkomandi óskar eftir, á netfangið [email protected].
• *³ Landform ehf. hefur aðgang að þeim stafrænu línum sem ráðuneytið hefur umsjón með. Landform ehf. er beðið um að afhenda viðkomandi gögn með tölvupósti til þess sem óskar gagnanna. Landform sendir gögnin í tölvupósti með afriti til starfsmanns.^. Fyrirvarar eru ávallt settir séu stafrænar línur afhentar (sjá skjal í viðauka).